คว่ำบาตรสหรัฐฯ ทำไมกลุ่มเทคโนโลยีอิตาลี A/I จึงต้องปิดบริการออนไลน์จำนวนมาก

การขึ้นบัญชี Autistici/Inventati (A/I) เป็นผู้ก่อการร้ายระดับโลกที่ถูกกำหนดเป็นพิเศษ (Specially Designated Global Terrorist) เมื่อวันที่ 26 สิงหาคม ไม่ได้เป็นเพียงป้ายสถานะทางกฎหมายของสหรัฐฯ แต่ทำหน้าที่เสมือนสัญญาณเตือนด้านการปฏิบัติตามกฎให้แก่ตัวกลางทางการเงินและผู้ให้บริการโครงสร้างพื้นฐานทั่วโลก ผลคือ A/I สูญเสียช่องทางสำคัญทั้งการรับเงิน การธนาคาร และโดเมน แม้ระบบเทคนิคส่วนใหญ่จะโฮสต์อยู่ในยุโรปก็ตาม

รายงานที่อ้างถึงระบุว่า A/I เลือกยุติบริการซึ่งกระทบกล่องอีเมลราว 16,000 บัญชี เว็บไซต์ 1,500 แห่ง เมลลิงลิสต์ 5,500 รายการ และบล็อก 10,000 แห่ง 1

สหรัฐฯ กล่าวหาอะไร และ A/I ตอบว่าอย่างไร

กระทรวงการคลังและกระทรวงการต่างประเทศสหรัฐฯ ระบุว่า A/I ซึ่งตั้งอยู่ในอิตาลี จัดหาโครงสร้างดิจิทัล เครื่องมือ และบริการให้แก่เครือข่าย Antifa ที่ใช้ความรุนแรงและกลุ่มหัวรุนแรงฝ่ายซ้ายอื่น ๆ 2 การขึ้นบัญชีทำให้ทรัพย์สินที่อยู่ภายใต้เขตอำนาจสหรัฐฯ ถูกอายัด และโดยทั่วไปห้ามบุคคลสหรัฐฯ ทำธุรกรรมกับองค์กรดังกล่าว 2

อย่างไรก็ดี นี่คือข้อกล่าวหาของรัฐบาลสหรัฐฯ ไม่ใช่ข้อวินิจฉัยของศาลตามข้อมูลที่นำเสนอในที่นี้ และ A/I ปฏิเสธการนิยามดังกล่าว 2

เหตุใดบริการในยุโรปจึงหยุดชะงักได้

เมื่อมีการขึ้นบัญชี ผู้ให้บริการและตัวกลางต่าง ๆ อาจมองว่าการทำธุรกรรมต่อไปมีความเสี่ยงด้านคว่ำบาตร รายงานระบุว่า PayPal ระงับบัญชีรับเงินบริจาคของ A/I, Banca Etica ปิดบัญชีของกลุ่ม และโดเมน .org ถูกระงับในระดับรีจิสทรี 1

การระงับโดเมนในระดับรีจิสทรีมีนัยสำคัญ เพราะอาจทำให้ผู้ใช้เข้าถึงชื่อเว็บไซต์และบริการอีเมลสาธารณะไม่ได้ โดยไม่ขึ้นกับว่าเซิร์ฟเวอร์จริงตั้งอยู่ที่ใด การสูญเสียชื่อโดเมนพร้อมช่องทางการเงินจึงบั่นทอนความสามารถขององค์กรในการบริหารบริการอย่างมาก

A/I จึงมองว่าการปิดบริการเป็นมาตรการปกป้องผู้ใช้และผู้เกี่ยวข้อง จากความเสี่ยงทางอาญา การเงิน หรือการปฏิบัติตามกฎที่อาจตามมา ไม่ใช่เพียงเหตุขัดข้องด้านเทคนิค 1

ทำไมประเด็นนี้จึงถูกมองว่าเป็นแบบอย่างที่น่ากังวล

European Digital Rights (EDRi) เห็นว่าเหตุการณ์นี้ชี้ให้เห็นว่า การกำหนดสถานะฝ่ายเดียวโดยสหรัฐฯ สามารถส่งผลโดยพฤตินัยต่อความสามารถขององค์กรไม่แสวงกำไรในยุโรปที่จะรักษาบริการดิจิทัลพื้นฐานได้ ตัวกลางที่รวมศูนย์ เช่น ธนาคาร ผู้ประมวลผลการชำระเงิน รีจิสทรีโดเมน และผู้ให้บริการโครงสร้างพื้นฐาน อาจกลายเป็นจุดบีบคั้นที่ทำให้นโยบายคว่ำบาตรของสหรัฐฯ ส่งผลออกไปนอกประเทศ

ในมุมของ EDRi ความเสี่ยงไม่ได้จำกัดอยู่ที่ A/I แต่รวมถึงผลสะเทือนต่อบริการที่เน้นความเป็นส่วนตัว กลุ่มกิจกรรมภาคประชาชน และผู้ให้บริการโฮสติงอิสระ โดยองค์กรดังกล่าววางกรอบเรื่องนี้ว่าเป็นการกระทบโครงสร้างพื้นฐานอินเทอร์เน็ตอิสระและสิทธิขั้นพื้นฐาน 3

EU Blocking Statute ช่วยได้หรือไม่

สหภาพยุโรปมี EU Blocking Statute หรือระเบียบ (EC) No. 2271/96 ซึ่งจัดทำขึ้นเพื่อคุ้มครองบุคคลและนิติบุคคลในอียูจากผลของกฎหมายและมาตรการคว่ำบาตรนอกอาณาเขตของประเทศที่สามในกรณีที่ระบุไว้ กลไกนี้อาจห้ามผู้ประกอบการในอียูปฏิบัติตามมาตรการที่อยู่ในบัญชีแนบท้าย เว้นแต่ได้รับอนุญาตเป็นกรณีพิเศษ และเปิดทางให้เรียกคืนความเสียหายได้ในบางกรณี 4

ข้อเรียกร้องของ EDRi จึงอยู่ที่การให้สถาบันยุโรปตรวจสอบและใช้มาตรการคุ้มครองที่มีอยู่ แทนที่จะปล่อยให้การบังคับใช้คว่ำบาตรของสหรัฐฯ เกิดขึ้นโดยพฤตินัยผ่านผู้ให้บริการในยุโรป

แต่การอ้างใช้ Blocking Statute ไม่ได้เกิดขึ้นโดยอัตโนมัติ ต้องมีการประเมินทางกฎหมายอย่างเป็นทางการว่าบัญชีแนบท้ายและขอบเขตของระเบียบครอบคลุมการขึ้นบัญชีครั้งนี้หรือไม่ ดังนั้น คำวิจารณ์ต่อการไม่ดำเนินการของอียูในกรณีนี้จึงเป็นข้อเรียกร้องเชิงนโยบายและสิทธิของ EDRi กับองค์กรที่สนับสนุนเป็นหลัก ไม่ใช่หลักฐานว่ากฎหมายบังคับให้ต้องมีผลลัพธ์หนึ่งโดยชัดเจน