เหตุใดจีนจึงชะลออนุมัติโรงงานผลิตเซลล์แบตเตอรี่แห่งใหม่

จีนไม่ได้กำลัง “ปิดสวิตช์” อุตสาหกรรมกักเก็บพลังงาน แต่กำลังเหยียบเบรกการขยายโรงงานรอบใหม่ชั่วคราว เพื่อดูว่ากำลังผลิตเซลล์แบตเตอรี่ที่มีอยู่และที่อยู่ในแผนมากเกินกว่าตลาดจะรองรับได้หรือไม่

รายงานระบุว่าจีนระงับการอนุมัติโครงการผลิตแบตเตอรี่สำหรับระบบกักเก็บพลังงานแห่งใหม่เป็นการชั่วคราว โดยเจ้าหน้าที่กำลังทบทวนกำลังผลิตปัจจุบันและโครงการในท่อส่ง โดยให้ความสำคัญกับ เซลล์แบตเตอรี่ เป็นพิเศษ สาเหตุหลักคือความกังวลเรื่องกำลังการผลิตล้นตลาด 1

อะไรถูกพักไว้ และอะไรยังเดินหน้าต่อได้

มาตรการนี้มุ่งที่ การอนุมัติโครงการใหม่ ไม่ใช่คำสั่งห้ามก่อสร้างทั่วประเทศ โครงการที่ยังไม่เริ่มก่อสร้างจะถูกพักไว้ระหว่างการทบทวน แต่โครงการที่เริ่มก่อสร้างแล้วไม่ได้รับผลกระทบและสามารถดำเนินต่อไปได้ 18

ความแตกต่างนี้มีนัยสำคัญ เพราะการสั่งหยุดโครงการที่กำลังสร้างจะกระทบเงินลงทุนที่ผูกพันไว้ คำสั่งซื้อเครื่องจักร และสัญญาทางธุรกิจจำนวนมาก การให้โครงการเดิมเดินหน้าต่อจึงช่วยหลีกเลี่ยงแรงกระแทกฉับพลันต่อห่วงโซ่อุปทาน ขณะที่ภาครัฐตรวจสอบว่าโรงงานรุ่นถัดไปจำเป็นเพียงใด

ข้อมูลที่มีอยู่ยังระบุเพียงว่าเป็นการทบทวนชั่วคราว ไม่มีเกณฑ์อนุมัติฉบับสุดท้ายหรือกำหนดเวลาว่าจะเปิดรับโครงการใหม่อีกเมื่อใด จึงยังสรุปไม่ได้ว่าโรงงานใหม่ทั้งหมดจะถูกปฏิเสธ หรือกติกาใหม่จะเข้มงวดเพียงใด 1

การติดตั้งระบบกักเก็บพลังงานชะลอลง

ในช่วงครึ่งแรกของปี 2026 จีนเริ่มเดินเครื่องระบบกักเก็บพลังงานชนิดใหม่ 21.81 กิกะวัตต์/58.60 กิกะวัตต์ชั่วโมง ลดลง 18% เมื่อวัดตามกำลังไฟฟ้า และลดลง 16% เมื่อวัดตามปริมาณพลังงาน เทียบกับช่วงเดียวกันของปีก่อน ตามข้อมูล CNESA ซึ่งเป็นสมาคมอุตสาหกรรมกักเก็บพลังงานของจีน 20

คำว่า “กักเก็บพลังงานชนิดใหม่” ในบริบทนโยบายจีน หมายถึงเทคโนโลยีกักเก็บพลังงานที่ไม่นับโรงไฟฟ้าพลังน้ำแบบสูบกลับ เช่น แบตเตอรี่ลิเธียมไอออน

Caixin รายงานว่าการชะลอลงนี้เกิดขึ้นในช่วงที่ตลาดกำลังปรับตัว หลังจีนยกเลิกข้อกำหนดเดิมซึ่งให้โครงการพลังงานหมุนเวียนต้องติดตั้งระบบกักเก็บพลังงานควบคู่กัน 13 นั่นไม่ได้แปลว่าระบบกักเก็บพลังงานหมดความสำคัญต่อโครงข่ายไฟฟ้า แต่หมายความว่าตลาดกำลังเปลี่ยนจากการขยายตัวที่ขับเคลื่อนด้วยข้อบังคับ ไปสู่การตัดสินใจที่อิงความคุ้มค่าทางธุรกิจมากขึ้น

ตัวเลขพลังงานแสงอาทิตย์ช่วยอธิบายว่าการเปลี่ยนนโยบายอาจทำให้การเปรียบเทียบรายปีดูผันผวนได้อย่างไร จีนเพิ่มกำลังผลิตไฟฟ้าโซลาร์ 72.07 กิกะวัตต์ในครึ่งแรกของปี 2026 ลดลง 66% จากปีก่อน หลังเกิดการเร่งเชื่อมต่อโครงการก่อนการปฏิรูปราคามีผลบังคับใช้ 18 ดังนั้น การลดลงในระยะสั้นไม่ได้พิสูจน์ด้วยตัวเองว่าอุปสงค์พลังงานสะอาดระยะยาวหายไป

แก่นของเรื่องคือกำลังผลิตล้นและสงครามราคา

กระทรวงอุตสาหกรรมและเทคโนโลยีสารสนเทศของจีนเคยเรียกร้องให้ผู้ผลิตแบตเตอรี่ปรับโครงสร้างกำลังผลิต ลดความเสี่ยงจากกำลังการผลิตส่วนเกิน ควบคุมการแข่งขัน และเพิ่มการกำกับดูแลทั้งแบตเตอรี่รถยนต์ไฟฟ้าและแบตเตอรี่เพื่อกักเก็บพลังงาน ตั้งแต่เดือนมกราคม 2026 4 การพักอนุมัติโรงงานจึงสอดคล้องกับทิศทางดังกล่าว

ภาพใหญ่ยังครอบคลุมอุตสาหกรรมพลังงานสะอาดอื่นด้วย หน่วยงานกำกับตลาดของจีนได้ดำเนินการกับการแข่งขันที่ทางการเรียกว่า “ไร้เหตุผล” ในอุตสาหกรรมโซลาร์ ซึ่งเผชิญสงครามราคายืดเยื้อจากกำลังผลิตส่วนเกิน 17 แม้ข้อมูลที่มีจะไม่ได้ยืนยันว่าการเข้าสู่ธุรกิจกักเก็บพลังงานของผู้ผลิตโซลาร์เป็นสาเหตุเฉพาะของการพักอนุมัติครั้งนี้ แต่การแทรกแซงทั้งสองภาคสะท้อนแนวทางที่กว้างกว่าในการจัดการการแข่งขันตัดราคาที่ขับเคลื่อนด้วยการเพิ่มกำลังผลิต

ผลในเชิงนัยคือ ผู้ผลิตที่หวังแข่งขันด้วย “ขนาดโรงงาน” เพียงอย่างเดียวอาจอยู่ในสถานะยากขึ้น ส่วนบริษัทที่มีฐานลูกค้า โรงงานที่ดำเนินงานจริง และมีจุดแข็งด้านเทคโนโลยี ประสิทธิภาพการผลิต และวินัยด้านต้นทุน อาจได้เปรียบกว่า ข้อนี้เป็นการประเมินจากทิศทางนโยบาย ไม่ใช่รายชื่อผู้ได้หรือเสียประโยชน์ที่รัฐประกาศไว้

ภาษีแบตเตอรี่ลิเธียมไอออนเกี่ยวข้องอย่างไร

จีนกลับมาเก็บภาษีการบริโภคแบตเตอรี่ลิเธียมไอออนในอัตรา 2% ตั้งแต่วันที่ 1 กันยายน 2026 และมีกำหนดเพิ่มเป็น 4% ในวันที่ 1 กันยายน 2027 2

รายงานเกี่ยวกับการบังคับใช้ระบุว่า ภาษีครอบคลุมเซลล์แบตเตอรี่ แพ็กแบตเตอรี่ และชุดแบตเตอรี่ ขณะที่ผลิตภัณฑ์โซเดียมไอออนและแบตเตอรี่โซลิดสเตตยังได้รับการยกเว้นชั่วคราว อีกทั้งแบตเตอรี่ที่ส่งออกโดยตรงได้รับการยกเว้นตามรายงาน 6

ภาษีนี้เป็นคนละมาตรการกับการพักอนุมัติโรงงาน แต่ทั้งคู่ชี้ไปในทิศทางเดียวกัน คือจำกัดการขยายตัวแบบไม่คัดเลือก และผลักดันการแข่งขันที่เน้นคุณภาพและมูลค่าเพิ่มมากกว่าเดิม จีนยังเชื่อมการเก็บภาษีแบตเตอรี่และเซลล์โฟโตโวลตาอิกเข้ากับมาตรฐานประสิทธิภาพพลังงานที่เข้มงวดขึ้น ในความพยายามลดกำลังผลิตส่วนเกินภาคการผลิต 910

ผลต่ออุปทานแบตเตอรี่กักเก็บพลังงานทั่วโลก

ผลที่น่าจะเกิดขึ้นในระยะใกล้คือ อัตราการเพิ่มกำลังผลิตเซลล์แบตเตอรี่จีนในอนาคตจะช้าลง ไม่ใช่การขาดแคลนสินค้าในทันที โรงงานที่เปิดดำเนินการอยู่ยังผลิตต่อได้ และโครงการที่กำลังก่อสร้างก็ยังเดินหน้าต่อ 18

หากมาตรการช่วยลดภาวะอุปทานล้นตลาดได้จริง ก็อาจบรรเทาแรงกดดันต่อกำไรของผู้ผลิตที่อยู่รอดได้ แต่ในอีกด้านหนึ่ง การมีอุปทานส่วนเกินน้อยลงอาจลดแรงกดให้ราคาระบบแบตเตอรี่ปรับลงในระยะต่อไป ทั้งสองประเด็นเป็นผลกระทบที่เป็นไปได้ของตลาด ไม่ใช่ผลลัพธ์ที่รับประกัน

บทบาทของจีนในฐานะแหล่งผลิตแบตเตอรี่กักเก็บพลังงานรายใหญ่จึงไม่น่าจะเปลี่ยนไปในชั่วข้ามคืน ประเด็นสำคัญกว่าคือ กรอบอนุมัติหลังการทบทวนจะให้ความสำคัญกับกำลังผลิตที่มีเทคโนโลยีก้าวหน้าและประสิทธิภาพสูง มากกว่าการเพิ่มกำลังผลิตสินค้ามาตรฐานจำนวนมากหรือไม่ ซึ่งยังไม่มีรายละเอียดและตารางเวลาที่ประกาศชัดเจน 1

ความต้องการระบบกักเก็บพลังงานยังไม่หายไป

ไม่ควรตีความมาตรการนี้ว่าจีนไม่ต้องการระบบกักเก็บพลังงานแล้ว ระบบดังกล่าวยังจำเป็นต่อการรับมือความผันผวนของไฟฟ้าจากลมและแสงอาทิตย์ การย้ายการใช้ไฟฟ้าข้ามช่วงเวลา และการเสริมความมั่นคงของโครงข่าย

แม้กำลังการติดตั้งใหม่ชะลอตัว แต่กำลังการกักเก็บพลังงานสะสมของจีน ณ สิ้นเดือนมิถุนายน 2026 ยังอยู่ที่ 237.7 กิกะวัตต์ เพิ่มขึ้น 41.7% จากปีก่อน ตามข้อมูล CNESA ภาพที่เกิดขึ้นจึงเป็นการปรับสมดุลของตลาดภายใต้เงื่อนไขนโยบายและราคาใหม่ มากกว่าการหมดไปของความต้องการความยืดหยุ่นของระบบไฟฟ้าในระยะยาว

สรุป

จีนกำลังพยายามป้องกันไม่ให้การสร้างกำลังผลิตเซลล์แบตเตอรี่ระลอกใหม่ซ้ำเติมปัญหากำลังผลิตล้นและการแข่งขันตัดราคา การปล่อยให้โครงการที่เริ่มก่อสร้างแล้วดำเนินต่อได้ ช่วยลดผลกระทบต่อเงินลงทุนและสัญญาที่เกิดขึ้นแล้ว ขณะเดียวกันรัฐก็มีเวลาประเมินว่าตลาดรองรับโรงงานใหม่ได้มากเพียงใด 18

สำหรับผู้ผลิต นโยบายนี้เพิ่มน้ำหนักของประสิทธิภาพ ความแตกต่างทางเทคโนโลยี และความแข็งแกร่งทางการเงิน สำหรับผู้ซื้อทั่วโลก นี่คือสัญญาณว่าอุปทานจากจีนอาจเติบโตอย่างมีการควบคุมมากขึ้น—not a sign that battery storage manufacturing or long-term storage demand is being switched off.