สัญญาณรุมเร้า ดันตลาดเดิมพัน BOJ ขึ้นดอกเบี้ยสู่ 1.25%

ตลาดการเงินกำลังมองว่าการขึ้นอัตราดอกเบี้ยนโยบายของธนาคารกลางญี่ปุ่น (BOJ) ในการประชุมวันที่ 17–18 กันยายน จาก 1% เป็น 1.25% แทบจะเป็นกรณีฐานแล้ว หลังตลาดประเมินความน่าจะเป็นไว้ราว 97% อย่างไรก็ดี ตัวเลขนี้คือความน่าจะเป็นที่สะท้อนจากการซื้อขายในตลาด ไม่ใช่คำยืนยันล่วงหน้าจาก BOJ และยังมีโอกาสที่ธนาคารกลางจะคงดอกเบี้ย หากความเสี่ยงด้านการเติบโต เสถียรภาพการเงิน หรือการทำงานของตลาดพันธบัตรแย่ลง

แรงต้านทางการเมืองดูอ่อนลง

จุดเปลี่ยนสำคัญคือท่าทีของ ทาคุจิ ไอดะ ที่ปรึกษาด้านเศรษฐกิจของนายกรัฐมนตรีซานาเอะ ทากาอิจิ ซึ่งเคยถูกมองว่าอยู่ฝั่งที่ไม่เห็นด้วยกับการคุมเข้มนโยบายเร็วเกินไป เขาปรับมุมมองจากเดิมที่คาดว่าจะขึ้นดอกเบี้ยครั้งถัดไปในเดือนมกราคม 2027 มาเป็นเดือนกันยายน และคาดว่า BOJ อาจปรับขึ้นต่อเนื่องในจังหวะไตรมาสละครั้งไปจนถึงมกราคม 2027 1

สำหรับตลาด การเปลี่ยนท่าทีนี้ลดความกังวลว่าการขึ้นดอกเบี้ยเร็วจะเผชิญแรงต้านทางการเมือง และทำให้เส้นทางการปรับนโยบายสู่ภาวะปกติดูมีโอกาสเป็นวัฏจักรต่อเนื่อง มากกว่าการขึ้นเพียงครั้งเดียว

น้ำเสียง BOJ เข้มขึ้นชัดเจน

ฮาจิเมะ ทาคาตะ กรรมการ BOJ ซึ่งมีจุดยืนเข้มงวดต่อเงินเฟ้อ กล่าวว่า BOJ ควรขึ้นดอกเบี้ยอย่าง “คล่องตัว” เพื่อตอบรับแรงกดดันเงินเฟ้อที่ทวีขึ้น ไม่ควรถูกผูกไว้กับสมมติฐานว่าต้องขึ้นทุกครึ่งปี เขาไม่ได้ตัดความเป็นไปได้ของการปรับขึ้นครั้งละมากกว่าเดิม หรือการขึ้นในการประชุมติดต่อกัน 2

ด้านคาซูโอะ อุเอดะ ผู้ว่าการ BOJ ระบุว่าคณะกรรมการจะพิจารณาการขึ้นดอกเบี้ยในการประชุมเดือนกันยายน โดยให้น้ำหนักเป็นพิเศษกับความเสี่ยงเงินเฟ้อด้านสูง 3 เมื่อถ้อยแถลงจากทั้งกรรมการและผู้ว่าการไปในทางเดียวกัน ตลาดจึงปรับราคาเพื่อรับโอกาสขึ้นดอกเบี้ยเร็วขึ้น

เงินเฟ้อ ค่าจ้าง และเยนอ่อนหนุนเหตุผลให้ขึ้นดอกเบี้ย

BOJ เคยเตือนในเดือนกรกฎาคมว่าเงินเฟ้อพื้นฐานอาจสูงเกินเป้าหมาย 2% ได้ แรงกดดันด้านราคาที่ยังไม่คลายควบคู่กับค่าจ้างที่สูงขึ้น ทำให้ยากขึ้นที่จะอธิบายว่าอัตราดอกเบี้ย 1% มีความเข้มงวดเพียงพอ โดยเฉพาะในภาวะที่เงินเยนอ่อนส่งผ่านต้นทุนสินค้านำเข้าเข้าสู่ราคาภายในประเทศ 4

ค่าเงินเยนยิ่งทำให้ต้นทุนของการคงนโยบายผ่อนคลายดูสูงขึ้น เยนแข็งค่ามากกว่า 2% ภายในสองวัน แตะราว 155.28 เยนต่อดอลลาร์สหรัฐ ขณะที่ข้อมูลบัญชีของ BOJ บ่งชี้ว่าไม่มีการแทรกแซงตลาดด้วยการซื้อเยนอย่างเป็นทางการในวันสำคัญของการเคลื่อนไหว 5 นั่นทำให้ตลาดตีความว่าปัจจัยหลักคือการปรับคาดการณ์นโยบายการเงิน ไม่ใช่การแทรกแซงค่าเงินเพียงอย่างเดียว

การแข็งค่าอย่างรวดเร็วยังชี้ให้เห็นความเปราะบางของ เยนแคร์รีเทรด หรือกลยุทธ์กู้ยืมเงินเยนต้นทุนต่ำไปลงทุนในสินทรัพย์ที่ให้ผลตอบแทนสูงกว่า หากเยนแข็ง นักลงทุนที่ถือสถานะขายเยนต้องรีบซื้อเยนคืนเพื่อปิดความเสี่ยง ซึ่งอาจเร่งให้เยนแข็งค่าขึ้นอีก และเพิ่มความผันผวนให้สินทรัพย์หลายตลาดพร้อมกัน

ยีลด์พันธบัตร 10 ปีแตะ 3%: เหตุผลให้ปรับนโยบาย แต่ก็เป็นความเสี่ยง

อัตราผลตอบแทนพันธบัตรรัฐบาลญี่ปุ่นอายุ 10 ปี หรือ JGB 10 ปี แตะ 3% ซึ่งเป็นระดับสูงสุดนับตั้งแต่ปี 1996 6 ยีลด์ระยะยาวที่สูงขึ้นสะท้อนว่านักลงทุนต้องการผลตอบแทนชดเชยมากขึ้นสำหรับความเสี่ยงเงินเฟ้อ ปริมาณพันธบัตรที่ภาครัฐออก และการที่ BOJ ลดบทบาทสนับสนุนตลาด

แต่สถานการณ์นี้ทำให้ภารกิจของ BOJ ซับซ้อนขึ้น เพราะยีลด์ที่สูงยังเพิ่มต้นทุนการชำระดอกเบี้ยของรัฐบาลและอาจกระทบสภาพคล่องของตลาดพันธบัตร ดังนั้น BOJ ต้องแยกการขึ้นดอกเบี้ยนโยบายออกจากการถอนสภาพคล่องอย่างฉับพลัน

แรงกดดันจากวอชิงตันเพิ่มต้นทุนของการ “ไม่ทำอะไร”

สก็อตต์ เบสเซนต์ รัฐมนตรีคลังสหรัฐ บอกกับอุเอดะว่าเขาสนับสนุนการดำเนินนโยบายการเงินอย่าง “เด็ดขาด” เพื่อรับมือกับเงินเยนที่อ่อนค่า และสนับสนุนนโยบายที่ช่วยยึดเหนี่ยวคาดการณ์เงินเฟ้อ 7

คำพูดดังกล่าวไม่ใช่คำสั่งต่อ BOJ ซึ่งดำเนินนโยบายอย่างอิสระ แต่เพิ่มต้นทุนด้านภาพลักษณ์และการทูต หากญี่ปุ่นดูเหมือนไม่เร่งรับมือกับเงินเยนอ่อนและเงินเฟ้อจากสินค้านำเข้า

จับตา 14 ตุลาคม: โจทย์ถัดไปอาจอยู่ที่งบดุล BOJ

หลังการตัดสินใจดอกเบี้ยในเดือนกันยายน การประชุมด้านปฏิบัติการตลาดวันที่ 14 ตุลาคมอาจสำคัญไม่แพ้กัน BOJ มีแผนลดการซื้อ JGB รายเดือนต่อเนื่อง โดยลดราว 2 แสนล้านเยนต่อไตรมาส ตั้งแต่ไตรมาสเมษายน–มิถุนายน 2026 เพื่อให้ยอดซื้อเหลือประมาณ 2 ล้านล้านเยนต่อเดือนในไตรมาสเมษายน–มิถุนายน 2027 และย้ำว่าอัตราดอกเบี้ยระยะยาวควรถูกกำหนดโดยกลไกตลาดเป็นหลัก 8

การประชุมดังกล่าวอาจให้ความชัดเจนว่า BOJ จะเดินหน้าลดการซื้อตามแผนเดิมหรือไม่ จะปรับวงเงินซื้อหรือสัดส่วนอายุตราสารเพื่อจำกัดการพุ่งขึ้นของยีลด์ที่ไร้ระเบียบหรือไม่ หรือจะใช้ปฏิบัติการตลาดเพื่อบริหารสภาพคล่องอย่างแข็งขันขึ้น ขณะปล่อยให้อัตราผลตอบแทนสะท้อนกลไกตลาด ทั้งนี้ การประชุมวันที่ 14 ตุลาคมไม่ใช่การตัดสินใจตามกำหนดการเพื่อกลับไปใช้นโยบายควบคุมเส้นอัตราผลตอบแทนพันธบัตร (yield curve control) โดยตรง

สรุปสำหรับตลาดคือ เดือนกันยายนจะเป็นบททดสอบว่า BOJ เดินหน้าสู่การปรับดอกเบี้ยให้เป็นปกติจริงหรือไม่ ส่วนเดือนตุลาคมอาจเป็นตัวชี้ว่า BOJ พร้อมยอมให้ตลาดพันธบัตรผันผวนได้มากเพียงใด ในช่วงที่กำลังลดขนาดการถือครอง JGB ของตนเอง