จีนคัดค้านถ้อยแถลง G20 ดันความขัดแย้งสหรัฐฯ-จีนตึงขึ้น แต่ยังไม่มีหลักฐานว่าซัมมิตสี-ทรัมป์จะล่ม

ความเห็นต่างของจีนในเวที G20 เป็นสัญญาณว่าการเจรจาเศรษฐกิจจีน-สหรัฐฯ ที่ตึงเครียดอยู่แล้วกำลังยกระดับ ไม่ใช่หลักฐานยืนยันว่ายอดพบระหว่างประธานาธิบดีสี จิ้นผิง กับประธานาธิบดีโดนัลด์ ทรัมป์จะถูกยกเลิก รายงานสาธารณะชี้ว่าทั้งสองฝ่ายคาดว่าจะพบกันในเดือนกันยายน แต่ยังไม่มีข้อมูลเพียงพอว่าปักกิ่งผูกชะตาการประชุมเข้ากับถ้อยแถลง G20 หรือมีการยืนยันร่วมกันถึงกำหนดการและวาระสุดท้าย

จุดแตกหักที่ G20 คืออะไร

จีนเป็นสมาชิกเพียงประเทศเดียวที่ไม่สนับสนุนถ้อยแถลงของประธานการประชุมรัฐมนตรีคลังและผู้ว่าการธนาคารกลาง G20 ซึ่งสหรัฐฯ เป็นเจ้าภาพ ขณะที่สมาชิกที่เข้าร่วมรายอื่นเห็นชอบ จีนคัดค้านเป็นพิเศษต่อถ้อยคำที่เรียกร้องให้ขจัดนโยบายและแนวปฏิบัติ “ที่ไม่ขับเคลื่อนด้วยกลไกตลาด” ซึ่งทำให้ความไม่สมดุลภายนอกรุนแรงขึ้น วอชิงตันมองว่าถ้อยคำนี้พาดพิงถึงโมเดลการเติบโตที่พึ่งพาการส่งออกของจีน 116

ถ้อยแถลงเรียกร้องให้ประเทศที่เกินดุลมากลดปัจจัยบิดเบือนที่จำกัดการบริโภคภายในประเทศ และสนับสนุนการทำงานที่เข้มข้นขึ้นเพื่อรับมือความไม่สมดุลของเศรษฐกิจโลก สกอตต์ เบสเซนต์ รัฐมนตรีคลังสหรัฐฯ ระบุว่าจีนมีดุลบัญชีเดินสะพัดเกินดุลใหญ่ที่สุดในโลกและ “ไม่ยั่งยืน” พร้อมกล่าวว่าจีนทำให้ G20 ไม่อาจออกแถลงการณ์ร่วมฉบับเต็มได้ 12

รายงานระบุว่าข้อคัดค้านของจีนไม่ได้มีเฉพาะประเด็นการค้า แต่ยังรวมถึงข้อความเกี่ยวกับเสรีภาพในการเดินเรือผ่านช่องแคบฮอร์มุซ การติดตามดูแลโดยกองทุนการเงินระหว่างประเทศ (IMF) และการปรับโครงสร้างหนี้อธิปไตยด้วย 16 ในมุมปักกิ่ง ประเด็นเหล่านี้อาจถูกมองว่าเป็นการนำเรื่องยุทธศาสตร์และภูมิรัฐศาสตร์ที่ยังเป็นข้อโต้แย้ง เข้ามาอยู่ในเวทีการเงินของ G20

เหตุใดจึงกระทบความสัมพันธ์สหรัฐฯ-จีน

สหรัฐฯ ใช้ถ้อยคำในกรอบพหุภาคีเพื่อเพิ่มแรงกดดันให้จีนปรับสมดุลเศรษฐกิจ จากการพึ่งการส่งออกมาสู่การขับเคลื่อนด้วยอุปสงค์ภายในประเทศมากขึ้น 1 ขณะที่จีนมองคำว่า “ไม่ขับเคลื่อนด้วยกลไกตลาด” เป็นการกล่าวหาเชิงการเมืองที่เล็งเป้ามายังตนโดยตรง โดยเฉพาะเมื่อเกิดขึ้นพร้อมกับภาษีของสหรัฐฯ และแรงกดดันเรื่องความสัมพันธ์ทางเศรษฐกิจระหว่างจีนกับอิหร่าน

ผลที่ตามมาคือพื้นที่ทางการทูตสำหรับการต่อรองระดับผู้นำแคบลง ประเด็นภาษี การค้าส่วนเกิน วิกฤตพลังงานและการเดินเรือรอบอิหร่านกับฮอร์มุซ ตลอดจนกติกาเศรษฐกิจโลก กำลังถูกมองเป็นส่วนหนึ่งของความขัดแย้งเชิงยุทธศาสตร์ก้อนเดียว มากกว่าจะเจรจาแยกเป็นเรื่อง ๆ

ซัมมิตสี-ทรัมป์: สิ่งที่ยืนยันได้และสิ่งที่ยังไม่ชัด

มีการกล่าวถึงการเยือนสหรัฐฯ ของสี จิ้นผิงและการพบกับทรัมป์ในเดือนกันยายนว่าเป็นสิ่งที่คาดไว้ แต่ยังไม่มีหลักฐานเพียงพอของกำหนดการทำเนียบขาวอย่างละเอียด หรือการยืนยันร่วมกันถึงนัดหมายวันที่ 24 กันยายน 2

หัวข้อที่มีแนวโน้มอยู่บนโต๊ะเจรจา ได้แก่

• ภาษี การเข้าถึงตลาด และมาตรการป้องกันการตอบโต้ทางเศรษฐกิจเพิ่มเติม
• ดุลการค้าของจีนและนโยบายอุตสาหกรรม
• แร่ธาตุสำคัญ
• มาตรการคว่ำบาตรที่เกี่ยวข้องกับอิหร่านและกระแสพลังงาน
• ไต้หวันและประเด็นความมั่นคงในวงกว้าง

อย่างไรก็ดี นี่เป็นการประเมินจากข้อพิพาทที่ปรากฏ ไม่ใช่วาระซึ่งทั้งสองรัฐบาลประกาศอย่างเป็นทางการ

จุดยืนที่แข่งขันกัน

จุดยืนของเบสเซนต์คือ การเกินดุลอย่างต่อเนื่องและการเติบโตที่พึ่งพาการส่งออกสร้างความเสี่ยงต่อเศรษฐกิจโลก จึงควรมีการดำเนินการร่วมกันเพื่อลดความบิดเบือนดังกล่าว 1

ส่วนจุดยืนของจีนที่สะท้อนผ่านการคัดค้าน คือ ถ้อยแถลงของประธานการประชุมตั้งกรอบที่เจาะจงจีน และขยายขอบเขตเกินเวทีการเงิน G20 ด้วยการบรรจุประเด็นยุทธศาสตร์และภูมิรัฐศาสตร์ที่ยังไม่มีฉันทามติ 216

ภาพใหญ่: ปัญหาฉันทามติของ G20 หลังปี 2022

เหตุการณ์นี้ตอกย้ำปัญหาของ G20 นับตั้งแต่ปี 2022: มหาอำนาจยากจะตกลงถ้อยคำที่ทุกฝ่ายยอมรับ เมื่อความร่วมมือทางเศรษฐกิจทับซ้อนกับสงคราม การคว่ำบาตร ห่วงโซ่อุปทาน นโยบายการค้า และการแข่งขันเชิงยุทธศาสตร์ การประชุมที่เมืองแอชวิลล์จึงจบลงด้วยถ้อยแถลงของประธานที่ได้รับการสนับสนุนจากทุกฝ่ายยกเว้นจีน แทนที่จะเป็นแถลงการณ์ร่วมของทั้งหมด 116

มองไปยัง G20 ที่ไมอามี

สหรัฐฯ วางกำหนดจัดซัมมิตผู้นำ G20 ระหว่างวันที่ 14-15 ธันวาคม ที่ Trump National Doral ในไมอามี 1 หากต้องการแถลงการณ์ผู้นำที่มีสาระสำคัญ วอชิงตันและปักกิ่งจำเป็นต้องลดความขัดแย้งทวิภาคีก่อน หรือเจ้าภาพต้องจำกัดเนื้อหาไว้ในประเด็นที่เห็นพ้องกันได้จริง

หากไม่เกิดเงื่อนไขใดเงื่อนไขหนึ่ง ผลลัพธ์อาจเป็นถ้อยแถลงของประธานที่มีข้อสงวน ถ้อยคำฉันทามติที่อ่อนลง หรือข้อตกลงเฉพาะด้านเทคนิคการเงิน แทนที่จะครอบคลุมประเด็นความไม่สมดุลทางการค้า อิหร่านและช่องแคบฮอร์มุซ ธรรมาภิบาล IMF และหนี้อธิปไตย.