ฝรั่งเศสเริ่มทดสอบ Tesla FSD บนถนนจริง ก่อนการลงมติระดับอียูที่อาจเกิดขึ้น

ฝรั่งเศสเริ่มทดสอบระบบ Full Self-Driving (Supervised) หรือ FSD ของ Tesla ด้วยรถ 2 คันบนถนนในประเทศแล้ว หลังจากก่อนหน้านี้เคยคัดค้านการอนุมัติระบบในรูปแบบขณะนั้น เพราะกังวลเรื่องความสามารถในการขับเกินความเร็วที่กฎหมายกำหนด และมาตรการทำให้ผู้ขับยังมีสมาธิกับถนน เป้าหมายเชิงปฏิบัติคือให้หน่วยงานฝรั่งเศสมีหลักฐานของตนเอง ก่อนการลงมติของคณะกรรมการเทคนิคยานยนต์ของสหภาพยุโรป (EU Technical Committee on Motor Vehicles) ซึ่งอาจเกิดขึ้นในวันที่ 6 ตุลาคม 1718

การทดสอบของฝรั่งเศสต้องการพิสูจน์อะไร

ควรมองการทดสอบครั้งนี้เป็น การตรวจสอบซ้ำในมุมหน่วยงานกำกับ มากกว่าจะเป็นการทดสอบเพื่อรับรองระบบใหม่ ฝรั่งเศสต้องการเห็นพฤติกรรมของ FSD (Supervised) บนถนนและในสภาพการจราจรของฝรั่งเศสเอง แทนที่จะอาศัยเพียงข้อมูลจาก Tesla หรือการประเมินของ RDW ซึ่งเป็นหน่วยงานด้านยานยนต์ของเนเธอร์แลนด์

ประเด็นนี้สำคัญ เพราะ RDW ให้การอนุมัติชั่วคราวหลังทดสอบนาน 18 เดือน ทั้งในสนามทดสอบและบนถนนสาธารณะ ก่อนแจ้งคณะกรรมาธิการยุโรปถึงความตั้งใจผลักดันให้ใช้ระบบในวงกว้างขึ้น ต่อมามีเบลเยียม เดนมาร์ก เอสโตเนีย และลิทัวเนีย ให้การอนุมัติชั่วคราวในระดับประเทศตามมา 1917

ข้อคัดค้านเดิมของฝรั่งเศสมีจุดที่ชัดเจน รัฐมนตรีคมนาคม Philippe Tabarot ระบุว่าระบบอาจเปิดทางให้ขับเร็วเกินกำหนด และยังไม่มีหลักประกันเพียงพอว่าผู้ขับจะจดจ่อกับถนน โดยเฉพาะในเขตเมืองที่สถานการณ์ซับซ้อน 18

การทดสอบด้วยรถเพียง 2 คันไม่อาจใช้สรุปอัตราการชนที่น่าเชื่อถือเชิงสถิติได้ด้วยตัวเอง แต่คุณค่าของมันอยู่ในขอบเขตที่แคบกว่าและสำคัญไม่แพ้กัน ได้แก่ การตรวจสอบพฤติกรรมการทำงานจริง ว่าระบบรับรู้สภาพถนนท้องถิ่น เคารพกฎความเร็ว และคงการกำกับดูแลโดยมนุษย์ได้มีประสิทธิผลหรือไม่

หากจะอนุมัติทั่วอียู ต้องผ่านเกณฑ์ใด

การตัดสินใจให้ใช้งานทั่วทั้งสหภาพยุโรปจะพิจารณาโดยคณะกรรมการเทคนิคยานยนต์ของอียู และต้องผ่านเกณฑ์ “เสียงข้างมากแบบมีคุณสมบัติ” คือมีอย่างน้อย 55% ของประเทศสมาชิกสนับสนุน และประเทศเหล่านั้นต้องรวมประชากรไม่น้อยกว่า 65% ของประชากรอียู 6

5 ประเทศที่อนุมัติแบบชั่วคราวแล้ว ได้แก่

• เนเธอร์แลนด์
• เบลเยียม
• เดนมาร์ก
• เอสโตเนีย
• ลิทัวเนีย 1719

การอนุมัติระดับชาติทั้ง 5 ประเทศยังไม่ใช่ข้อยุติสำหรับทั้งอียู และท่าทีของฝรั่งเศสมีน้ำหนักมาก เพราะฝรั่งเศสตั้งคำถามต่อสาธารณะแล้วว่า FSD ในการตั้งค่าปัจจุบันผ่านเกณฑ์ความปลอดภัยที่จำเป็นหรือไม่ 18

ตัวเลขความปลอดภัยใหม่ที่ Tesla นำเสนอ

Tesla เผยแพร่แดชบอร์ดหลักฐานตาม Article 39 ซึ่งบริษัทระบุว่าใช้สนับสนุนการอนุมัติจากเนเธอร์แลนด์ Tesla ระบุว่า ระหว่างเดือนเมษายนถึงสิงหาคม FSD (Supervised) เดินทางรวมมากกว่า 100 ล้านกิโลเมตรใน 5 ประเทศที่อนุมัติ และมีอัตราการชนต่ำกว่ารถ Tesla ที่ขับด้วยมนุษย์ 4.1 เท่า 114

วิธีนับของ Tesla คือ หาก FSD (Supervised) ทำงานในช่วงใดช่วงหนึ่งภายใน 5 วินาทีก่อนเกิดเหตุชน บริษัทจะนับเหตุการณ์นั้นว่าเกิดขึ้นขณะใช้ FSD เพื่อคำนวณอัตราการชน 13

แดชบอร์ดนี้ทำให้สาธารณชนเห็นหลักฐานที่ Tesla ส่งให้หน่วยงานกำกับมากขึ้น แต่ไม่ได้เป็นการศึกษาความปลอดภัยแบบควบคุมโดยอิสระ Reuters รายงานว่านักวิจัยด้านความปลอดภัยทางถนนวิจารณ์การเปรียบเทียบสถิติที่ Tesla เผยแพร่เองว่าอาจทำให้เข้าใจผิด เพราะการเปรียบเทียบข้อมูลจากโลกจริงอาจได้รับผลจากความต่างของเส้นทาง ผู้ขับ สภาพการขับขี่ และปริมาณการใช้งาน 2

นี่คือจุดที่ทำให้การทดลองของฝรั่งเศสมีความหมาย อัตราการชนที่บริษัทอ้างอาจเป็นข้อมูลประกอบที่เกี่ยวข้อง แต่ผู้กำกับดูแลยังต้องตัดสินว่าข้อมูลนั้นตรวจสอบได้อย่างอิสระหรือไม่ และใช้เป็นตัวแทนของถนนในพื้นที่ที่จะเปิดใช้ระบบได้จริงเพียงใด

เหตุใดการทำตามข้อจำกัดความเร็วจึงเป็นข้อพิพาทหลัก

หน่วยงานขนส่งของสวีเดนเรียกร้องให้อียูไม่อนุมัติ FSD (Supervised) จนกว่าจะตัดความสามารถในการขับเกินขีดจำกัดความเร็วที่ระบบตรวจพบออกไป ประเด็นไม่ใช่แค่ผู้ขับอาจเลือกความเร็วที่ไม่เหมาะสม แต่เป็นความเสี่ยงที่ระบบช่วยขับจะเอื้อให้เกิดพฤติกรรมซึ่งขัดกับป้ายจำกัดความเร็วตามกฎหมายอย่างเป็นระบบ 2

ฝรั่งเศสมีข้อกังวลในทิศทางเดียวกัน โดยระบุว่า FSD อาจวิ่งตามความเร็วของกระแสจราจรที่เคลื่อนเร็วกว่า แม้ความเร็วนั้นจะเกินจากตัวเลขบนป้ายก็ตาม 18

ดังนั้น การทดสอบบนถนนฝรั่งเศสจึงเปิดโอกาสให้ตรวจสอบคำถามพื้นฐานสำหรับการกำกับดูแล: ระบบทำหน้าที่เป็นระบบช่วยขับที่ปฏิบัติตามกฎหมายจราจรอย่างสม่ำเสมอ หรือยังยอมให้เกิดพฤติกรรมด้านความเร็วที่หน่วยงานกำกับมองว่ารับไม่ได้สำหรับระบบช่วยขับอัตโนมัติ

การเฝ้าระวังผู้ขับ สำคัญไม่แพ้พฤติกรรมของรถ

FSD ใช้คำว่า “Supervised” ซึ่งหมายความว่าผู้ขับยังต้องรับผิดชอบในการมองถนนและเข้าควบคุมเมื่อจำเป็น คุณภาพของระบบติดตามความพร้อมของผู้ขับจึงเป็นแกนกลางของการประเมินความปลอดภัย

ท่าทีเดิมของฝรั่งเศสตั้งคำถามโดยตรงว่ามาตรการของ Tesla รับประกันการมีสมาธิของผู้ขับในสภาพเมืองได้หรือไม่ 18 การทดสอบบนถนนช่วยให้หน่วยงานสังเกตปฏิสัมพันธ์ระหว่างการแจ้งเตือน การเตือนซ้ำ และความคาดหวังในการรับช่วงควบคุมของระบบ กับสถานการณ์จริงที่ผู้ขับอาจต้องเข้าแทรกแซง

บทเรียนที่ใหญ่กว่าคือ แม้อัตราการชนที่รายงานจะได้รับการยืนยัน ก็ยังไม่เพียงพอจะตอบได้ด้วยตัวเองว่าระบบแบบมีผู้ขับกำกับปลอดภัยเพียงพอหรือไม่ หน่วยงานกำกับยังต้องประเมินด้วยว่าคนขับสามารถเฝ้าดูแลต่อเนื่องตามที่ระบบต้องการได้จริงหรือไม่

เหตุใดการสอบสวนในสหรัฐฯ ยังมีผลต่อการถกเถียงในยุโรป

แม้ยุโรปจะพิจารณาหลักฐานจากถนนยุโรป แต่ประวัติในสหรัฐฯ ยังเป็นบริบทที่เกี่ยวข้อง สำนักงานความปลอดภัยการจราจรบนทางหลวงแห่งชาติสหรัฐฯ หรือ NHTSA เคยสอบสวน FSD ในประเด็นรวมถึงการทำงานในสภาพทัศนวิสัยลดลง และในเดือนมีนาคมได้ยกระดับการสอบสวนที่ครอบคลุมรถ 3.2 ล้านคัน

อุบัติเหตุเสียชีวิตในเดือนมิถุนายนที่เมืองเคที รัฐเทกซัส ได้รับความสนใจในช่วงแรกเพราะมีการเปิดใช้ FSD (Supervised) แต่คณะกรรมการความปลอดภัยการขนส่งแห่งชาติสหรัฐฯ หรือ NTSB ระบุภายหลังว่า ข้อมูลอิเล็กทรอนิกส์ที่กู้คืนได้แสดงว่าผู้ขับเหยียบคันเร่งสุดเพื่อสั่งการทับระบบ ก่อนรถพุ่งชนบ้าน

ข้อค้นพบนี้ไม่ได้ยืนยันว่า FSD เป็นสาเหตุของอุบัติเหตุ แต่สะท้อนว่า การระบุสาเหตุของอุบัติเหตุที่เกี่ยวข้องกับระบบช่วยขับซึ่งยังต้องมีมนุษย์กำกับนั้นซับซ้อน ผู้สอบสวนต้องแยกแยะพฤติกรรมของระบบ คำสั่งจากผู้ขับ สภาพแวดล้อมบนถนน และจังหวะเวลาที่มีการรับช่วงควบคุมออกจากกัน

NHTSA ยังตรวจสอบกรณีที่ Tesla ส่งรายงานอุบัติเหตุภาคบังคับซึ่งเกี่ยวข้องกับระบบช่วยขับขั้นสูงและระบบขับขี่อัตโนมัติล่าช้า

ความโปร่งใสก็เป็นส่วนหนึ่งของโจทย์อนุมัติ

RDW ระบุว่าไม่มีแผนเผยแพร่รายละเอียดสำคัญของการทดสอบ FSD เนื่องจากกฎเกี่ยวกับข้อมูลที่อ่อนไหวทางการค้า ขณะที่ Reuters รายงานว่า Tesla พยายามปกปิดรายละเอียดพื้นฐานของอุบัติเหตุในเอกสารที่ยื่นต่อหน่วยงานกำกับของสหรัฐฯ 19

จึงเกิดคำถามเชิงนโยบายที่หลีกเลี่ยงไม่ได้: ก่อนจะเปิดใช้ระบบในวงกว้าง หลักฐานมากน้อยแค่ไหนจึงควรเปิดให้สาธารณะตรวจสอบได้ เพื่อให้ทั้งหน่วยงานกำกับและผู้ใช้ถนนประเมินข้ออ้างด้านความปลอดภัยได้ การทดสอบของฝรั่งเศสอาจเพิ่มข้อมูลอิสระอีกจุดหนึ่ง แต่ไม่ได้ทดแทนความจำเป็นของวิธีวิทยาที่โปร่งใสและข้อกำหนดด้านความปลอดภัยที่ชัดเจน

สรุป

การทดสอบในฝรั่งเศสไม่ใช่การอนุมัติ FSD ของ Tesla รอบใหม่ แต่เป็นความพยายามตรวจสอบว่าหลักฐานจากเนเธอร์แลนด์และ Tesla ยังยืนได้หรือไม่เมื่อมองผ่านเกณฑ์กำกับดูแลของฝรั่งเศส โดยเฉพาะเรื่องการขับเกินความเร็ว การเฝ้าระวังของผู้ขับ และพฤติกรรมบนถนนจริง

ตัวเลขอัตราการชนต่ำกว่า 4.1 เท่าที่ Tesla อ้างอาจช่วยเสริมคดีของบริษัทได้ แต่ยังเป็นการเปรียบเทียบเชิงสังเกตการณ์ที่จัดทำโดยบริษัทเอง ก่อนจะมีการอนุญาตในวงกว้างทั่วอียู ประเด็นหลักคือหน่วยงานกำกับพอใจหรือไม่ว่าพฤติกรรมของระบบตรวจสอบได้โดยอิสระ ปฏิบัติตามกฎถนน และยังทำให้มนุษย์เป็นผู้ขับที่รับผิดชอบและมีส่วนร่วมอย่างแท้จริง 1217