ลาฟรอฟบอกว่า NATO ควรยุบตัว แต่ยุโรปชี้ภัยจากรัสเซียคือเหตุผลที่พันธมิตรยังจำเป็น

รัสเซียกับ NATO กำลังเสนอคำอธิบายที่สวนทางกันอย่างสิ้นเชิงต่อวิกฤตความมั่นคงของยุโรป ฝ่ายมอสโกบอกว่า NATO หมดเหตุผลในการคงอยู่ไปตั้งแต่สิ้นสุดสงครามเย็น ขณะที่ NATO และสหภาพยุโรป (EU) ชี้ว่า สงครามของรัสเซียในยูเครน รวมถึงกิจกรรมแบบผสมหรือ hybrid threats ที่ถูกกล่าวหาในยุโรป ยิ่งตอกย้ำความจำเป็นของการป้องกันร่วมกันและการสนับสนุนเคียฟ

มุมมองของลาฟรอฟ: NATO หมดภารกิจตั้งแต่หลังสงครามเย็น

เซอร์เกย์ ลาฟรอฟ รัฐมนตรีต่างประเทศรัสเซีย กล่าวระหว่างเวทีเศรษฐกิจตะวันออกที่เมืองวลาดีวอสตอคว่า NATO ควรยุบตัวหลังสหภาพโซเวียตล่มสลาย เช่นเดียวกับสนธิสัญญาวอร์ซอ ซึ่งเป็นพันธมิตรทางทหารของฝ่ายตะวันออกในยุคสงครามเย็น แต่ NATO เลือกไม่ทำเช่นนั้น และกำลังหาเหตุผลใหม่เพื่อยืดสิ่งที่เขาเรียกว่า “การดำรงอยู่อย่างเทียม” ออกไป

กรอบคิดนี้วางให้กิจกรรมของ NATO หลังสงครามเย็นเป็นตัวขับความไม่มั่นคง โดยมองว่าการให้ความสำคัญกับยุโรปเหนือและอาร์กติกมากขึ้นไม่ใช่การปรับตัวเชิงป้องกัน แต่เป็นการแสวงหาภารกิจและพื้นที่ปฏิบัติการทางทหารใหม่

อาร์กติก: พื้นที่เสี่ยงใหม่ในข้อพิพาทรัสเซีย–NATO

ลาฟรอฟวิจารณ์ภารกิจ Arctic Sentry ของ NATO ซึ่งเริ่มในเดือนกุมภาพันธ์ 2026 เพื่อเพิ่มการปรากฏตัวของพันธมิตรในเขตอาร์กติกตอนเหนือ เขาระบุว่ากิจกรรมของ NATO ในพื้นที่ดังกล่าวเป็นภัยโดยตรงต่อความมั่นคงของรัสเซีย และเตือนว่าการเสริมกำลังทางทหารใกล้พรมแดนทางเหนือของรัสเซียอาจก่อเหตุการณ์ที่ลุกลามเป็นการเผชิญหน้าด้วยอาวุธโดยตรง พร้อม “ผลลัพธ์อันหายนะ” 17

ประเด็นนี้จึงไม่ได้จำกัดอยู่เพียงภารกิจเดียว สำหรับมอสโก อาร์กติกกำลังกลายเป็นอีกแนวรบของการเผชิญหน้ากับ NATO ขณะที่พันธมิตรเพิ่มความสนใจต่อภูมิภาคนี้ท่ามกลางความตึงเครียดกับรัสเซียที่สูงขึ้น 17

คำตอบจากบรัสเซลส์: การป้องปรามเกิดจากพฤติกรรมของรัสเซีย

มาร์ก รึตเตอ เลขาธิการ NATO และเออร์ซูลา ฟอน แดร์ ไลเอิน ประธานคณะกรรมาธิการยุโรป ปฏิเสธแนวคิดที่ว่าความกังวลด้านความมั่นคงของยุโรปเป็นสิ่งที่ถูกสร้างขึ้นเอง ในแถลงการณ์ร่วมที่บรัสเซลส์เมื่อ 2 กันยายน ทั้งคู่ชี้ถึงสงครามของรัสเซียในยูเครน การรุกล้ำน่านฟ้าซ้ำหลายครั้ง โดรนที่ทำให้สนามบินหยุดชะงัก และการแทรกแซงโครงสร้างพื้นฐานสำคัญ ฟอน แดร์ ไลเอินระบุว่า สถานการณ์เหล่านี้ทำให้ยุโรปต้องเสริมขีดความสามารถด้านกลาโหมและเดินหน้าสนับสนุนยูเครน

จุดยืนของบรัสเซลส์คือมาตรการด้านความมั่นคงของ NATO และ EU เป็นปฏิกิริยาต่อการกระทำของรัสเซีย ไม่ใช่การค้นหาบทบาทใหม่หลังสงครามเย็น รึตเตอระบุว่าภัยคุกคามจากรัสเซียจะไม่ทำให้พันธมิตรแตกแยก หรือทำให้หยุดสนับสนุนยูเครน

ไลพ์ซิก/ฮัลเลอ: เหตุโดรนที่กลายเป็นบททดสอบทางการเมือง

เหตุที่สนามบินไลพ์ซิก/ฮัลเลอในเยอรมนีกลายเป็นตัวอย่างที่จับต้องได้ของข้อถกเถียงนี้ ทางการเยอรมนีระบุว่าพบโดรนบรรทุกวัตถุระเบิดใกล้อากาศยานของยูเครนเมื่อวันที่ 4 สิงหาคม และต่อมาสรุปว่าผู้เกี่ยวข้องปฏิบัติการในนามหน่วยงานของรัฐรัสเซีย 24

อย่างไรก็ตาม ข้อสรุปดังกล่าวเป็นการระบุความรับผิดชอบโดยรัฐบาลเยอรมนีจากการประเมินของหน่วยข่าวกรองและตำรวจ ไม่ใช่คำวินิจฉัยจากกระบวนการอิสระ รัสเซียปฏิเสธข้อกล่าวหา โดยประธานาธิบดีวลาดิเมียร์ ปูตินกล่าวหาว่าเยอรมนีสร้างหลักฐานขึ้นมา 47

ถึงกระนั้น เหตุการณ์นี้มีนัยสำคัญทางการเมือง เจ้าหน้าที่เยอรมนีระบุว่ารูปแบบโดรน ชิ้นส่วน วัตถุระเบิด และเครื่องจุดชนวน มีลักษณะสอดคล้องกับองค์ประกอบที่เคยพบในปฏิบัติการแบบผสมของรัสเซียและในสงครามยูเครน 12 สำหรับผู้นำยุโรป เหตุนี้จึงเป็นหลักฐานที่ใช้ชี้ว่าผลกระทบด้านความมั่นคงของสงครามไม่ได้จำกัดอยู่ในสนามรบของยูเครน

ความช่วยเหลือยูเครนคือสารทางการเมืองด้วย

ผลในเชิงนโยบายของความขัดแย้งทางมุมมองนี้ คือการเดินหน้าช่วยเหลือยูเครนต่อไป พันธมิตร NATO ให้คำมั่นจัดสรรอุปกรณ์ทางทหาร ความช่วยเหลือ และการฝึกอบรมแก่ยูเครนมูลค่า 70,000 ล้านยูโรในปี 2026 ขณะเดียวกัน คณะกรรมาธิการยุโรประบุว่าได้จ่ายเงิน 3,470 ล้านยูโรภายใต้ส่วนกลาโหมของโครงการเงินกู้สนับสนุนยูเครนเมื่อเดือนกรกฎาคม เพื่อรองรับความต้องการเร่งด่วน รวมถึงระบบป้องกันภัยทางอากาศ

สารจากรึตเตอและฟอน แดร์ ไลเอินจึงมีทั้งมิติการป้องกันและมิติการเมือง: แรงกดดัน การก่อวินาศกรรมที่ถูกกล่าวหา หรือการข่มขู่ จะไม่ทำให้การสนับสนุนเคียฟสิ้นสุดลง

สิ่งที่การปะทะทางวาทกรรมนี้สะท้อน

คำกล่าวของลาฟรอฟและคำตอบจากบรัสเซลส์เผยให้เห็นข้อพิพาทเชิงยุทธศาสตร์ที่ยิ่งตอกย้ำตัวเอง มอสโกวาดภาพกิจกรรมของ NATO โดยเฉพาะในอาร์กติก ว่าเป็นการปิดล้อมที่เป็นปรปักษ์และเพิ่มความเสี่ยงต่อการเผชิญหน้า ส่วน NATO และ EU มองการรุกรานยูเครนของรัสเซีย รวมถึงปฏิบัติการข้ามพรมแดนแบบผสมที่ถูกกล่าวหา ว่าเป็นข้อพิสูจน์ว่าต้องเพิ่มการป้องปราม ความพร้อมรับมือ และความช่วยเหลือยูเครน 17

ทั้งสองฝ่ายจึงไม่ได้ต่างกันแค่ในการตีความเหตุการณ์เฉพาะหน้า แต่เห็นต่างกันถึงสาเหตุพื้นฐานของสภาพแวดล้อมด้านความมั่นคงที่เสื่อมลงในยุโรป ช่องว่างดังกล่าวทำให้การลดความตึงเครียดยากขึ้น ตั้งแต่อาร์กติกไปจนถึงโครงสร้างพื้นฐานด้านขนส่งและโลจิสติกส์ในยุโรป