ปูตินพูดอะไรหลังประชุม SCO: เจรจาสันติภาพชะงัก อ้างรัสเซียรุกคืบ แต่ยูเครนโต้แย้งหลายพื้นที่

ภาพรวมคำกล่าวของปูติน

หลังการประชุมองค์การความร่วมมือเซี่ยงไฮ้ (Shanghai Cooperation Organisation หรือ SCO) ที่กรุงบิชเคก ประเทศคีร์กีซสถาน วลาดิเมียร์ ปูติน ประธานาธิบดีรัสเซีย พยายามสื่อสองประเด็นควบคู่กัน คือ รัสเซียยังคงมีความได้เปรียบทางทหารในสนามรบ ขณะที่กระบวนการทางการทูตกับยูเครนหยุดชะงัก

อย่างไรก็ตาม ข้อมูลหลายส่วนเกี่ยวกับแนวรบ การสูญเสีย และการระดมพลยังเป็นข้อกล่าวอ้างจากฝ่ายใดฝ่ายหนึ่ง ไม่ใช่ข้อเท็จจริงที่ได้รับการยืนยันอย่างเป็นอิสระทั้งหมด

ปูตินกล่าวถึงผู้นำยูเครนและการเจรจาอย่างไร

ปูตินกล่าวว่า รัสเซียไม่ได้โจมตีผู้นำทางการเมืองและการทหารของยูเครน เพราะหากยูเครนตัดสินใจหาทางออกอย่างสันติ รัสเซียก็ยังจำเป็นต้องมีบุคคลจากฝ่ายยูเครนไว้เจรจา

เขายังกล่าวว่ากระบวนการเจรจาเรื่องยูเครนอยู่ในภาวะ “หยุดนิ่ง” หรือ “แช่แข็ง” และรัสเซียสนับสนุนเฉพาะการเจรจาที่มีเนื้อหาเป็นรูปธรรม ไม่ใช่การพบปะที่ไม่มีผลในทางปฏิบัติ 6

ท่าทีดังกล่าวทำให้ภาพรวมหลังการประชุมยังห่างไกลจากการประกาศข้อตกลงหยุดยิงหรือกำหนดการเจรจารอบใหม่ แม้ปูตินจะบอกว่ารัสเซียพร้อมพิจารณาความช่วยเหลือจากบุคคลภายนอก หากความช่วยเหลือนั้นสามารถทำให้กระบวนการเดินหน้าต่อได้

ช่องทางที่สหรัฐฯ อาจเข้ามามีบทบาท

ปูตินระบุว่ารัสเซียรู้สึกสบายใจที่จะทำงานร่วมกับสตีฟ วิตคอฟฟ์ และจาเร็ด คุชเนอร์ ผู้แทนของประธานาธิบดีสหรัฐฯ ในประเด็นการหาทางยุติสงครามยูเครน และกล่าวว่าทั้งสองคนยังเป็นแขกที่รัสเซียให้การต้อนรับ 6

คำพูดนี้เปิดทางให้เกิดการติดต่อที่มีสหรัฐฯ เป็นตัวกลาง แต่ไม่ได้หมายความว่ามีการตกลงรูปแบบการเจรจาใหม่แล้ว หรือว่าการเจรจาระหว่างรัสเซีย สหรัฐฯ และยูเครนจะเริ่มขึ้นในทันที

ข้ออ้างเรื่องการรุกคืบไปยังสโลเวียนสก์และครามาทอร์สก์

ปูตินกล่าวว่ากองกำลังรัสเซียกำลังรุกคืบในดอนบาส และพูดถึงเป้าหมายบริเวณสโลเวียนสก์และครามาทอร์สก์ โดยไม่ได้ระบุกรอบเวลาว่าจะไปถึงพื้นที่ดังกล่าวเมื่อใด เขาให้เหตุผลว่าสงครามมีความซับซ้อนและการกำหนดเส้นตายอาจไม่เหมาะสม 7

รายงานบางฉบับประเมินว่ากองทัพรัสเซียอาจเข้าใกล้ชานเมืองของทั้งสองเมืองได้ในช่วงต้นปี 2027 แต่การประเมินนี้มาจากแหล่งข่าวกรองยุโรปที่สื่อรายงาน ไม่ใช่หลักฐานยืนยันว่ารัสเซียกำลังควบคุมเมืองทั้งสองแห่ง 15

ดังนั้น คำกล่าวของปูตินควรถูกอ่านว่าเป็นการนำเสนอของฝ่ายเครมลินเกี่ยวกับสถานการณ์ในสนามรบ มากกว่าจะถือเป็นการยืนยันการเปลี่ยนแปลงแนวเขตที่ตรวจสอบโดยอิสระ

ปฏิเสธข่าวระดมพลครั้งใหม่

ปูตินปฏิเสธรายงานว่ารัสเซียเตรียมระดมพลครั้งใหญ่หลังการเลือกตั้งสภาดูมา โดยเรียกข่าวดังกล่าวว่า “เรื่องไร้สาระโดยสิ้นเชิง” และเป็น “การโจมตีทางข้อมูล” 1114

แต่เหตุผลที่ข่าวลือดังกล่าวสร้างความกังวลไม่ได้เกิดขึ้นโดยไม่มีบริบท ก่อนหน้านี้หน่วยข่าวกรองยูเครนอ้างว่าเสนาธิการทหารรัสเซียจัดทำแผนระดมพลเพิ่ม 600,000 คน แบ่งเป็น 300,000 คนในปี 2026 และอีก 300,000 คนในปี 2027 โดยเชื่อมโยงแผนดังกล่าวกับการสูญเสียกำลังพลในสนามรบและจำนวนผู้สมัครใจเข้าทำสัญญาที่ลดลง 1514

อย่างไรก็ดี ข้อมูลนี้เป็นการประเมินของหน่วยข่าวกรองยูเครน ไม่ใช่หลักฐานว่ารัสเซียออกคำสั่งเรียกพลแล้ว และการปฏิเสธของปูตินก็ยังไม่สามารถพิสูจน์ได้ด้วยตัวมันเองว่ามีหรือไม่มีแผนดังกล่าว

เหตุใดความกลัวเรื่องระดมพลจึงมีน้ำหนักทางประวัติศาสตร์

รัสเซียเคยประกาศ “การระดมพลบางส่วน” ในเดือนกันยายน 2022 ซึ่งนำไปสู่การประท้วงและการเดินทางออกนอกประเทศของชาวรัสเซียจำนวนมาก ทำให้ข่าวลือเกี่ยวกับการเรียกกำลังพลครั้งใหม่มีเหตุการณ์ในอดีตรองรับ ไม่ใช่ความกังวลที่เพิ่งเกิดขึ้นโดยไม่มีแบบอย่าง

ในเหตุการณ์ล่าสุด มีรายงานว่าพลเมืองรัสเซียมากกว่า 113,000 คนเดินทางผ่านด่านเวอร์คนี ลาร์ส มุ่งหน้าเข้าสู่จอร์เจียภายในหนึ่งสัปดาห์ ขณะที่ตัวเลขจากศุลกากรรัสเซียถูกอ้างว่าการเดินทางเพิ่มขึ้นอย่างผิดปกติ 1017

ตัวเลขการข้ามพรมแดนเพียงอย่างเดียวไม่สามารถยืนยันได้ว่าผู้เดินทางทุกคนออกจากรัสเซียเพราะกลัวการระดมพล หรือพิสูจน์ว่ารัสเซียกำลังจะประกาศเรียกพลในทันที แต่ภาพดังกล่าวสะท้อนว่าความกลัวในสังคมมีรากฐานจากประสบการณ์ในปี 2022

ยูเครนโต้แย้งคำกล่าวอ้างเรื่องโคซาชา โลปัน

ปูตินอ้างว่ารัสเซียยึดโคซาชา โลปัน ซึ่งเป็นชุมชนชายแดนทางตอนเหนือของเมืองคาร์คิฟได้แล้ว

กองพลทหารบกที่ 14 ของยูเครนปฏิเสธคำกล่าวอ้างนี้ โดยระบุว่าพื้นที่ดังกล่าวยังอยู่ภายใต้การควบคุมของกองกำลังป้องกันยูเครน ทหารยูเครนยังคงรักษาแนวรับและกำลังสู้รบในพื้นที่อย่างต่อเนื่อง

สถาบันเพื่อการศึกษาสงคราม หรือ ISW ระบุว่าหลักฐานที่มีอยู่ไม่สนับสนุนข้อสรุปว่ารัสเซียยึดโคซาชา โลปันได้ทั้งหมด โดยประเมินว่ากองกำลังรัสเซียมีการรุกคืบและแทรกซึมเข้าไปเพียงบางส่วนของชุมชน

กล่าวอีกนัยหนึ่ง การมีทหารรัสเซียอยู่ในบางพื้นที่หรือการสู้รบที่กำลังดำเนินอยู่ ไม่เท่ากับการควบคุมพื้นที่ทั้งหมดอย่างมั่นคง

ข้อพิพาทก่อนหน้านี้เกี่ยวกับคอสเตียนทินิฟกา

ก่อนหน้านี้ รัสเซียก็เคยอ้างว่ายึดเมืองคอสเตียนทินิฟกาในแคว้นโดเนตสก์ได้แล้ว แต่ประธานาธิบดีโวโลดิเมียร์ เซเลนสกีและเสนาธิการทหารยูเครนยืนยันว่าเมืองยังอยู่ภายใต้การควบคุมของยูเครน ท่ามกลางการสู้รบในเขตเมือง

การประเมินจาก ISW ในช่วงก่อนหน้านั้นระบุว่ากองกำลังรัสเซียมีการรุกคืบหรือแทรกซึมเข้าไปในบางส่วนของคอสเตียนทินิฟกา แต่ยังไม่ได้ยึดครองพื้นที่ดังกล่าวทั้งหมดหรือจัดตั้งแนวควบคุมที่มั่นคง

สำหรับพีซาริฟกา รายงานที่มีอยู่ไม่เพียงพอที่จะยืนยันสถานะพื้นที่อย่างชัดเจน จึงยังไม่ควรสรุปว่าฝ่ายใดควบคุมพื้นที่ หรือเชื่อมโยงตัวเลขผู้เสียชีวิตของรัสเซียกับการสู้รบที่นั่นโดยไม่มีหลักฐานเพิ่มเติม

แล้วตัวเลขความสูญเสียของรัสเซียล่ะ

หน่วยข่าวกรองยูเครนเชื่อมโยงแผนระดมพล 600,000 คนกับความสูญเสียของรัสเซียในแนวหน้าและปัญหาการรับสมัครทหารอาสา ขณะที่กองกำลังยูเครนรายงานการสู้รบอย่างหนักใกล้โคซาชา โลปันและคอสเตียนทินิฟกา 15

แต่ตัวเลขผู้เสียชีวิตหรือบาดเจ็บ รวมถึงคำอธิบายว่าเหตุใดรัสเซียจึงอาจต้องระดมพลเพิ่ม ยังคงเป็นคำกล่าวอ้างของฝ่ายยูเครนและยังไม่ได้รับการตรวจสอบอย่างเป็นอิสระทั้งหมด 15

สิ่งที่สรุปได้ในขณะนี้

คำกล่าวหลังการประชุม SCO ของปูตินสะท้อนว่ามอสโกต้องการวางภาพรัสเซียให้อยู่ในฐานะฝ่ายที่กำลังได้เปรียบในสนามรบ และยังสามารถกำหนดเงื่อนไขของการเจรจาได้ ขณะเดียวกันเขาปฏิเสธว่ามีการเตรียมระดมพลครั้งใหม่

อย่างไรก็ตาม สถานะของพื้นที่อย่างโคซาชา โลปันและคอสเตียนทินิฟกา รวมถึงแผนเรียกกำลังพล 600,000 คน ล้วนเป็นประเด็นที่มีข้อมูลขัดแย้งกัน การแยกคำกล่าวอ้างของคู่สงครามออกจากข้อเท็จจริงที่ยืนยันได้จึงยังเป็นหัวใจสำคัญในการติดตามสถานการณ์ต่อไป