เกิดอะไรขึ้นในการยกระดับความขัดแย้งระหว่างสหรัฐฯ กับอิหร่านรอบล่าสุด

การปะทะระลอกล่าสุดระหว่างสหรัฐฯ กับอิหร่านดูเหมือนจะเป็นการกลับมาแลกการโจมตีโดยมีประเด็นหลักอยู่ที่ความสามารถของอิหร่านในการขัดขวางการเดินเรือในช่องแคบฮอร์มุซ ซึ่งเป็นเส้นทางสำคัญต่อการขนส่งน้ำมันและก๊าซของโลก

ลำดับเหตุการณ์ทางทหารได้รับการรายงานจากหลายแหล่ง แต่คำกล่าวอ้างสำคัญเกี่ยวกับเป้าหมายที่ถูกทำลาย จำนวนผู้เสียชีวิต และเจตนาของผู้นำอิหร่าน ยังไม่ใช่ข้อเท็จจริงที่ได้รับการตรวจสอบอย่างเป็นอิสระทั้งหมด

ลำดับเหตุการณ์สำคัญ

1. สหรัฐฯ โจมตีแท่นยิงบนเกาะลารัก

เมื่อวันที่ 30 สิงหาคม กองกำลังสหรัฐฯ โจมตีแท่นยิงของอิหร่าน 2 แห่งบนเกาะลารัก ซึ่งตั้งอยู่ใกล้ช่องแคบฮอร์มุซ นับเป็นการโจมตีอิหร่านโดยสหรัฐฯ ครั้งแรกที่มีการเปิดเผยต่อสาธารณะในรอบหลายสัปดาห์ 18

สหรัฐฯ ระบุว่าได้ตรวจพบกำลังพลของกองกำลังพิทักษ์การปฏิวัติอิหร่านกำลังเตรียมยิงจรวดที่ติดตั้งทุ่นระเบิดทางทะเลลงในช่องแคบฯ และอ้างว่าการโจมตีเป็นปฏิบัติการจำกัดและแม่นยำเพื่อปกป้องเรือพาณิชย์และเสรีภาพในการเดินเรือ

ฝ่ายอิหร่านกล่าวว่าการโจมตีทำให้ทหารและพลเรือนเสียชีวิตหรือได้รับบาดเจ็บ แต่ไม่ได้เปิดเผยรายละเอียดที่ยืนยันได้ทั้งหมด 17

2. อิหร่านยิงตอบโต้ฐานทัพในจอร์แดนและพื้นที่ที่เกี่ยวข้องกับสหรัฐฯ

หลังการโจมตีเกาะลารัก กองกำลังพิทักษ์การปฏิวัติอิหร่านประกาศว่าได้ยิงขีปนาวุธโจมตีฐาน King Hussein และ Al Azraq ในจอร์แดน ซึ่งเป็นฐานที่มีกำลังพลสหรัฐฯ ประจำการอยู่

รายงานบางส่วนยังระบุถึงการโจมตีด้วยขีปนาวุธและโดรนต่อเป้าหมายที่เชื่อมโยงกับกองทัพสหรัฐฯ ในสหรัฐอาหรับเอมิเรตส์ จอร์แดนรายงานว่าสามารถสกัดขีปนาวุธได้ 8 ลูก ขณะที่ขอบเขตความเสียหายที่เกิดขึ้นจริงยังไม่ชัดเจน 1718

3. สหรัฐฯ ขยายการโจมตีเป้าหมายทางทหารของอิหร่าน

ในการโจมตีระลอกถัดมา สหรัฐฯ ระบุว่าได้โจมตีระบบป้องกันทางอากาศ เรดาร์ โครงสร้างพื้นฐานทางทะเล ขีดความสามารถในการวางทุ่นระเบิด ระบบสื่อสาร และจุดยิงขีปนาวุธต่อต้านเรือหรือโดรนของอิหร่าน

ประธานาธิบดีโดนัลด์ ทรัมป์กล่าวว่าสหรัฐฯ ทำลายระบบเรดาร์ ระบบขีปนาวุธ ระบบวางทุ่นระเบิด รวมถึงระบบป้องกันและระบบโจมตีที่อิหร่านเพิ่งสร้างขึ้นใหม่ใกล้ช่องแคบฮอร์มุซ พร้อมระบุว่าปฏิบัติการจะใช้เวลาไม่นาน

อย่างไรก็ตาม รายละเอียดความเสียหายดังกล่าว รวมถึงตัวเลขเป้าหมาย “ราว 100 แห่ง” ยังไม่ปรากฏหลักฐานยืนยันจากแหล่งอิสระในข้อมูลที่มีอยู่ จึงควรนำเสนอในฐานะคำกล่าวอ้างของฝ่ายสหรัฐฯ ไม่ใช่ข้อสรุปที่ยืนยันแล้ว

4. การโจมตีขยายไปยังจอร์แดน เออร์บิล และบาห์เรน

ต่อมาอิหร่านอ้างหรือมีรายงานว่าได้โจมตีเป้าหมายที่เชื่อมโยงกับสหรัฐฯ ในจอร์แดน เออร์บิล และบาห์เรน ทำให้การเผชิญหน้าขยายวงออกไปไกลกว่าดินแดนอิหร่านและพื้นที่รอบช่องแคบฮอร์มุซ 13

แต่ยังไม่ชัดเจนว่าฐานทัพเหล่านั้นได้รับความเสียหายมากเพียงใด และมีผู้เสียชีวิตหรือบาดเจ็บจำนวนเท่าใด

ผลกระทบต่อการเดินเรือและเรือบรรทุกน้ำมัน

ผลกระทบต่อการเดินเรือเห็นได้ชัดจากเหตุเรือบรรทุกน้ำมันขนาดใหญ่ 2 ลำถูกวัตถุไม่ทราบชนิดโจมตีขณะแล่นออกจากช่องแคบฮอร์มุซเมื่อวันที่ 1 กันยายน หนึ่งในนั้นคือเรือ Sidr ซึ่งติดธงซาอุดีอาระเบียและดำเนินการโดยบริษัท Bahri

ซาอุดีอาระเบียกล่าวโทษอิหร่านว่าเป็นผู้โจมตีเรือ Sidr ขณะที่มีรายงานว่าลูกเรือชาวฟิลิปปินส์ 2 คนเสียชีวิต 7 อย่างไรก็ดี จากข้อมูลที่มีอยู่ ความรับผิดชอบของอิหร่านต่อเหตุการณ์ดังกล่าวยังเป็นข้อกล่าวหา ไม่ใช่ข้อสรุปที่ได้รับการพิสูจน์อย่างเป็นอิสระ โดยมีรายงานอีกด้านว่าอิหร่านปฏิเสธข้อกล่าวหาและอ้างว่าเรือเดินในเส้นทางที่ไม่ได้รับอนุญาตหรือชนทุ่นระเบิด

ประเทศอ่าวอาหรับเรียกร้องให้ยุติการยกระดับ

ซาอุดีอาระเบีย กาตาร์ สหรัฐอาหรับเอมิเรตส์ และคณะมนตรีความร่วมมือรัฐอ่าวอาหรับ หรือ GCC ประณามเหตุโจมตีเรือ Sidr โดยมองว่าเป็นภัยต่อความปลอดภัยในการเดินเรือ กฎหมายระหว่างประเทศ และเสถียรภาพของเส้นทางพลังงานโลก 23713

กาตาร์ระบุว่าปฏิเสธการใช้ช่องแคบฮอร์มุซเป็นเครื่องมือต่อรอง และเรียกร้องให้เปิดเส้นทางเดินเรือโดยไม่มีเงื่อนไข ขณะที่ประเทศในภูมิภาคเรียกร้องให้ทุกฝ่ายหยุดการยกระดับความรุนแรง 24

สหรัฐฯ และอิหร่านมองเหตุการณ์ต่างกันอย่างไร

วอชิงตันนำเสนอการโจมตีเกาะลารักและปฏิบัติการต่อเนื่องว่าเป็นมาตรการเชิงป้องกัน เพื่อหยุดการวางทุ่นระเบิดและปกป้องเรือพาณิชย์ในช่องแคบฮอร์มุซ

ส่วนเตหะรานมองว่าการโจมตีของสหรัฐฯ เป็นการใช้กำลังโดยมิชอบต่ออิหร่าน และให้เหตุผลว่าการยิงตอบโต้เป็นการตอบสนองต่อการรุกราน

รายงานจากหลายสำนักยืนยันว่ามีการแลกการโจมตีเกิดขึ้นจริง แต่ยังไม่สามารถตรวจสอบได้อย่างครบถ้วนถึงเจตนาของแต่ละฝ่าย ขอบเขตความเสียหายของเป้าหมาย และยอดผู้เสียชีวิตทั้งหมด 1718

กระแสถกเถียงภายในอิหร่านและชื่อ “ช่องแคบทรัมป์”

มีรายงานว่ากลุ่มสายแข็งในอิหร่านบางส่วนกดดันให้ประเทศเปลี่ยนจากการตอบโต้หลังถูกโจมตี ไปสู่การโจมตีเชิงป้องกันก่อน โดยมีความเห็นที่เชื่อมโยงกับสำนักข่าว Nour News และนักการเมืองมาห์มูด นาบาเวียน

อย่างไรก็ตาม ข้อมูลที่มีอยู่ยังไม่เพียงพอที่จะสรุปว่า อยาตอลเลาะห์ โมจตาบา คาเมเนอี ผู้นำสูงสุดของอิหร่าน ได้ตัดสินใจเปลี่ยนแนวนโยบายอย่างเป็นทางการแล้ว

เช่นเดียวกัน ยังไม่มีหลักฐานน่าเชื่อถือเพียงพอว่า “ช่องแคบทรัมป์” เป็นชื่อใหม่ที่ได้รับการรับรองหรืออยู่ระหว่างการเปลี่ยนชื่ออย่างจริงจัง หากมีการกล่าวถึงชื่อนี้ ควรเข้าใจว่าเป็นข้อเสนอหรือถ้อยคำเชิงวาทศิลป์ที่มีรายงานว่าเป็นของทรัมป์ ไม่ใช่การเปลี่ยนแปลงชื่อทางภูมิศาสตร์หรือกฎหมายระหว่างประเทศ