จากโดรนหนึ่งลำสู่เครือข่าย “สนามบินไร้คนขับ” เกมรุกของ DJI ในเศรษฐกิจระดับต่ำ

DJI ไม่ได้ขายแค่โดรน แต่กำลังขาย “ชั้นโครงสร้างพื้นฐาน”

ภาพของ DJI ในตลาดองค์กรกำลังขยับจากผู้ขายอากาศยานไร้คนขับไปสู่ผู้ให้บริการโครงสร้างพื้นฐานสำหรับการปฏิบัติงานบนท้องฟ้า โดยมี DJI Dock หรือสถานีจอดและชาร์จโดรนอัตโนมัติเป็นองค์ประกอบสำคัญ

Dock ทำหน้าที่มากกว่าการเก็บโดรน เพราะสามารถรองรับการปล่อยบิน การลงจอด การชาร์จ การส่งข้อมูล และการควบคุมภารกิจจากระยะไกลได้ แนวคิดนี้ทำให้โดรนกลายเป็นระบบที่ “พร้อมใช้งานตลอดเวลา” สำหรับงานภาครัฐและอุตสาหกรรม เช่น ความปลอดภัยสาธารณะ การตรวจสอบโครงสร้างพื้นฐาน การสำรวจ การจัดการเมือง และการรับมือเหตุฉุกเฉิน

นี่คือการเปลี่ยนโมเดลจากการขายโดรนเพื่อใช้งานเป็นโครงการ ๆ ไปสู่การสร้างเครือข่ายที่สร้างรายได้จากภารกิจซ้ำ ๆ และการให้บริการต่อเนื่อง

ตัวเลขการใช้งานชี้ว่าโจทย์ไม่ได้อยู่ที่ตัวลำอีกต่อไป

ข้อมูลที่เผยแพร่ระบุว่า เครือข่าย Dock ของ DJI ทำเที่ยวบินอัตโนมัติมากกว่า 8 ล้านเที่ยว ใช้เวลาบินรวมกว่า 2 ล้านชั่วโมง และถูกนำไปใช้งานในกว่า 500 เมือง ครอบคลุมกว่า 80 ประเทศนับตั้งแต่ปี 2022 16

หากตัวเลขดังกล่าวสะท้อนการใช้งานจริงในวงกว้าง ความท้าทายของตลาดระยะต่อไปจะไม่ได้อยู่ที่การทำให้โดรนบินได้อีกต่อไป แต่อยู่ที่การทำให้ระบบบินได้อย่างน่าเชื่อถือในทุกวัน ทั้งการจัดตารางบิน การบำรุงรักษา การขออนุญาตใช้น่านฟ้า ความปลอดภัย การจัดการข้อมูล และการแบ่งเวลาการใช้งานระหว่างหลายหน่วยงาน

กล่าวอีกอย่างคือ ผู้ชนะอาจไม่ใช่บริษัทที่มีโดรนบินได้ดีที่สุดเพียงอย่างเดียว แต่เป็นบริษัทที่ทำให้โดรนกลายเป็นส่วนหนึ่งของกระบวนการทำงานประจำได้จริง

อู่ฮั่นคือภาพจำลองของ “โครงข่ายโดรนระดับเมือง”

กรณีของเมืองอู่ฮั่นแสดงให้เห็นตรรกะทางเศรษฐกิจของการลงทุนแบบโครงสร้างพื้นฐานได้ชัดเจน ระบบ “เมืองตาอัจฉริยะ” หรือ Smart City Eye มีสนามบินโดรนไร้คนขับ 146 แห่ง วางระยะห่างประมาณ 2–3 กิโลเมตรในเขตเมืองชั้นใน และ 4–5 กิโลเมตรในเขตพัฒนาและพื้นที่เมืองใหม่ โดยมีเป้าหมายให้โดรนไปถึงพื้นที่เกือบทุกจุดที่ไม่อยู่ในเขตห้ามบินภายในเวลาไม่ถึง 5 นาที

ระบบดังกล่าวให้บริการ 16 หน่วยงานของเมือง แทนที่จะให้แต่ละหน่วยงานซื้อสถานีและสร้างระบบของตัวเองแยกกัน การใช้โครงข่ายร่วมกันจึงเป็นหัวใจของโมเดลนี้ เพราะฐานโครงสร้างพื้นฐานชุดเดียวสามารถรองรับงานตำรวจ จัดการจราจร สิ่งแวดล้อม แหล่งน้ำ ที่ดิน งานก่อสร้าง การป้องกันไฟป่า และการกู้ภัยฉุกเฉินได้ โดยยังแยกสิทธิ์การเข้าถึงและข้อมูลของแต่ละหน่วยงานออกจากกัน

ในมุมนี้ “สนามบินโดรน” จึงใกล้เคียงกับเสาสัญญาณหรือศูนย์ข้อมูลมากกว่าอุปกรณ์ไอทีทั่วไป การลงทุนมีเหตุผลก็ต่อเมื่อหลายหน่วยงานใช้ร่วมกันจนเกิดประโยชน์ต่อเนื่อง

ภารกิจที่ “ไม่บินไม่ได้” ทำให้ธุรกิจยั่งยืน

การบินเพื่อสาธิตเทคโนโลยีอาจสร้างภาพจำ แต่ภารกิจที่เกิดซ้ำและมีต้นทุนจากการไม่ใช้โดรนต่างหากที่ทำให้โมเดลนี้เดินต่อได้

ในเขตอู่ชาง ซึ่งมีปริมาณการจราจรเฉลี่ยราว 900,000 เที่ยวรถต่อวัน มีรายงานว่าโดรนช่วยจัดการเหตุการณ์ด้านการจราจรเกือบ 1,000 ครั้งต่อปี ส่วนอุบัติเหตุบนทางยกระดับราว 400 ครั้ง มีประมาณ 30% ที่โดรนใช้เสียงประกาศจากระยะไกลแนะนำให้ผู้ขับขี่ถ่ายภาพและเคลื่อนย้ายรถออกจากจุดกีดขวางได้ โดยไม่จำเป็นต้องให้ตำรวจขึ้นไปยังจุดเกิดเหตุ

ลักษณะงานเช่นนี้มีคุณค่าที่วัดได้ ทั้งเวลาตอบสนองที่สั้นลง การลดกำลังคน การลดผลกระทบต่อการจราจร และการเก็บหลักฐานภาพจากจุดเกิดเหตุ จึงแตกต่างจากเที่ยวบินทดลองที่ไม่ได้ผูกกับผลลัพธ์ทางธุรกิจหรือการให้บริการจริง

ใครเป็นคนจ่ายเงินให้โครงสร้างพื้นฐานนี้

ในระยะแรก ผู้ซื้อหลักที่มีเหตุผลที่สุดคือรัฐบาลท้องถิ่น หรือผู้ดำเนินการโครงสร้างพื้นฐานสำคัญของรัฐ เพราะสามารถรวมความต้องการจากหลายหน่วยงานและมองเครือข่าย Dock เป็นบริการสาธารณะร่วมกันได้

จากนั้นอาจพัฒนาไปสู่โมเดล “โครงสร้างพื้นฐานโดรนในรูปแบบบริการ” หรือ drone-infrastructure-as-a-service ผู้ให้บริการเป็นผู้ลงทุน ติดตั้ง ดูแลรักษา จัดตารางบิน และรับผิดชอบความพร้อมใช้งาน ขณะที่หน่วยงานรัฐหรือบริษัทสาธารณูปโภคจ่ายเงินตามความจุภารกิจ พื้นที่ตอบสนอง ผลิตภัณฑ์ข้อมูล หรือระดับการให้บริการที่ตกลงกัน

อย่างไรก็ตาม โมเดลนี้จะเกิดขึ้นได้จริงต้องมีการใช้งานอย่างสม่ำเสมอ ใบอนุญาตการบินที่ชัดเจน ผู้รับผิดชอบด้านความปลอดภัย และกฎเกณฑ์ด้านการกำกับดูแลข้อมูล ไม่ใช่อาศัยเพียงยอดขาย Dock เท่านั้น

กลยุทธ์ของ DJI คือเปิดฮาร์ดแวร์ให้ผู้เชี่ยวชาญแต่ละอุตสาหกรรมสร้างระบบของตัวเอง

DJI วางตัวเองเป็นชั้นฮาร์ดแวร์และการควบคุม ได้แก่ ตัวโดรน Dock ระบบจัดการอุปกรณ์ และ API ขณะที่ผู้ให้บริการระบบหรือ system integrator สามารถเป็นเจ้าของซอฟต์แวร์เฉพาะทางสำหรับตำรวจ การไฟฟ้า การสำรวจ หรือการบริหารเมืองได้

Cloud API ของ DJI เปิดทางให้โดรนและ Dock เชื่อมต่อกับแพลตฟอร์มคลาวด์ของบุคคลที่สาม โดยผู้พัฒนาไม่จำเป็นต้องสร้างแอปเฉพาะทางใหม่ทั้งหมด DJI ระบุว่าแนวทางนี้ช่วยลดอุปสรรคในการเชื่อมต่อกับแพลตฟอร์มภายนอก 47

ด้านเทคนิค ระบบใช้โปรโตคอลมาตรฐาน เช่น MQTT, HTTPS และ WebSocket เพื่อซ่อนความซับซ้อนของอุปกรณ์และตรรกะการบินไว้เบื้องหลัง ทำให้ผู้พัฒนามุ่งเน้นที่เวิร์กโฟลว์ โมเดลข้อมูล และบริการเฉพาะอุตสาหกรรมของตนเองได้ 710

ผลเชิงกลยุทธ์คือ DJI ไม่จำเป็นต้องพัฒนาซอฟต์แวร์เฉพาะทางสำหรับทุกวงการด้วยตัวเอง ขณะเดียวกันอุปกรณ์ของบริษัทก็เข้าถึงลูกค้าที่ต้องการใช้แพลตฟอร์มภายในองค์กรหรือระบบที่พัฒนาโดยผู้รับเหมาท้องถิ่นได้ง่ายขึ้น DJI ระบุว่า มีนักพัฒนามากกว่า 750 รายสร้างแพลตฟอร์มคลาวด์นับตั้งแต่เปิดตัว Cloud API ในเดือนมีนาคม 2022 10

“อินเทอร์เน็ตของโดรน” ยังเป็นเป้าหมายระยะถัดไป

ปลายทางของแนวคิดนี้คือ Internet of Drones หรือเครือข่ายที่ Dock หลายร้อยแห่งทำงานร่วมกัน สามารถประสานความพร้อมของอุปกรณ์ เส้นทางบิน การชาร์จ ลำดับความสำคัญของภารกิจ ข้อจำกัดน่านฟ้า และการส่งต่องานระหว่างสถานีได้ คล้ายกับที่โหนดในเครือข่ายคอมพิวเตอร์จัดการเส้นทางของข้อมูล

สถาปัตยกรรม API และการเชื่อมต่อแบบ Dock-to-Cloud ของ DJI เป็นส่วนประกอบที่ช่วยให้ภาพดังกล่าวเป็นไปได้ 410 แต่การประสานงานระดับเมืองหรือระดับประเทศยังต้องพึ่งพาระบบจัดการจราจรทางอากาศที่ทำงานร่วมกันได้ การอนุมัติการบินนอกระยะสายตาอย่างมีประสิทธิภาพ ระบบความปลอดภัยไซเบอร์ การคุ้มครองความเป็นส่วนตัว และต้นทุนการดำเนินงานที่คุ้มค่า

ดังนั้น “อินเทอร์เน็ตของโดรน” จึงควรมองเป็นทิศทางเชิงยุทธศาสตร์ มากกว่าจะสรุปว่าเป็นสาธารณูปโภคระดับประเทศที่พิสูจน์แล้วในปัจจุบัน

ข้อควรระวังในการอ่านตัวเลขการขยายตัว

ข้อมูลที่มีอยู่รองรับกรณีเครือข่ายอู่ฮั่นและแนวทางเปิด API ของ DJI ได้ค่อนข้างชัดเจน แต่ยังมีหลักฐานอิสระไม่เพียงพอที่จะยืนยันตัวเลขเฉพาะของโครงการ State Grid Taizhou ที่ระบุว่ามี 207 Dock ตรวจสอบแนวสายส่งยาว 6,434 กิโลเมตรทุกสามวัน หรือกรณี Nansha ที่อ้างว่ามี Dock 36 แห่งและมีเวลาพร้อมใช้งาน 100% รวมถึงคำกล่าวอ้างเรื่องการเชื่อมต่อกับแพลตฟอร์มซอฟต์แวร์ภายนอกมากกว่า 1,000 แพลตฟอร์ม

สิ่งที่มีการระบุในเอกสารล่าสุดของ DJI คือ มีนักพัฒนามากกว่า 750 รายสร้างแพลตฟอร์มคลาวด์ผ่าน Cloud API นับตั้งแต่ปี 2022 10

ภาพรวมจึงชัดเจนว่า DJI กำลังเดิมพันกับการทำให้โดรนเป็นโครงสร้างพื้นฐานที่พร้อมปฏิบัติภารกิจอย่างต่อเนื่อง ไม่ใช่เพียงอากาศยานที่ถูกนำออกมาใช้งานเป็นครั้งคราว แต่ความสำเร็จในระยะยาวจะขึ้นอยู่กับการใช้ประโยชน์ร่วมกัน กฎระเบียบ ความรับผิดชอบ และเศรษฐศาสตร์ของการดำเนินงานไม่แพ้ความสามารถของตัวโดรนเอง