จีนผลิตหุ่นยนต์ฮิวแมนนอยด์ได้จำนวนมากแล้ว แต่การใช้งานจริงยังไม่แมส

ปี 2026 อาจเป็นปีที่จีนพิสูจน์แล้วว่า หุ่นยนต์ฮิวแมนนอยด์สามารถก้าวพ้นระยะต้นแบบและเข้าสู่การผลิตจำนวนมากได้ แต่ยังเร็วเกินไปที่จะสรุปว่าเทคโนโลยีนี้เข้าสู่ยุคการใช้งานแพร่หลายแล้ว

ตัวเลขการส่งมอบทั่วโลกในช่วงครึ่งแรกของปี 2026 อยู่ระหว่างประมาณ 19,100 เครื่องถึงมากกว่า 22,000 เครื่อง โดยผู้ผลิตจีนมีสัดส่วนมากกว่า 97% ขณะที่คาดการณ์ทั้งปีอยู่ที่มากกว่า 50,000 เครื่องถึงราว 60,000 เครื่อง 101315

พูดให้ตรงประเด็นคือ จีนกำลังเข้าสู่ ยุคผลิตจำนวนมาก แต่ยังไม่ใช่ ยุคใช้งานจำนวนมาก

ตัวเลขส่งมอบสะท้อนจุดเปลี่ยนด้านการผลิต

Smart Analytics Global ประเมินว่า ช่วงครึ่งแรกของปี 2026 มีการส่งมอบหุ่นยนต์ฮิวแมนนอยด์ทั่วโลกราว 19,100 เครื่อง เพิ่มขึ้น 272% เมื่อเทียบกับช่วงเดียวกันของปีก่อน ผู้ผลิตจีนเป็นผู้ส่งมอบมากกว่า 97% ของจำนวนดังกล่าว และบริษัทวิจัยคาดว่ายอดส่งมอบทั้งปีจะอยู่ที่ประมาณ 60,000 เครื่อง 13

ด้าน Counterpoint Research รายงานตัวเลขสูงกว่า โดยระบุว่ายอดส่งมอบในช่วงครึ่งปีแรกทะลุ 22,000 เครื่อง เพิ่มขึ้นเกือบ 300% เมื่อเทียบเป็นรายปี และคาดว่ายอดทั้งปีจะมากกว่า 50,000 เครื่อง 10

ความแตกต่างระหว่างตัวเลขทั้งสองชุดมีความสำคัญ เพราะบริษัทติดตามตลาดแต่ละแห่งอาจใช้คำนิยาม วิธีนับ การเปิดเผยข้อมูลจากผู้ผลิต และขอบเขตการสำรวจไม่เหมือนกัน ดังนั้นตัวเลขเหล่านี้ควรใช้เป็นสัญญาณของการขยายตัวอย่างรวดเร็ว มากกว่าจะมองว่าเป็นยอดตลาดที่ผ่านการตรวจสอบโดยอิสระชุดเดียวกัน

เป้าหมายการผลิตของจีนยังสูงกว่าตัวเลขคาดการณ์การส่งมอบเสียอีก รายงานที่อ้างอิงประมาณการอุตสาหกรรมจีนระบุว่า ผลผลิตทั้งปี 2026 อาจเกิน 100,000 เครื่อง ขณะที่อีกประมาณการหนึ่งประเมินยอดส่งมอบในจีนไว้ที่ราว 62,500 เครื่อง 1516

อย่างไรก็ตาม “ผลผลิต” “การส่งมอบ” “คำสั่งซื้อ” และ “หุ่นยนต์ที่ทำงานอยู่ในสถานที่ของลูกค้าจริง” เป็นคนละตัวชี้วัดกัน หากนำมาปะปนกัน อุตสาหกรรมอาจดูมีความพร้อมเชิงพาณิชย์มากกว่าที่หลักฐานในปัจจุบันรองรับ

AgiBot และ Unitree กำลังเป็นผู้นำตลาด

AgiBot รายงานว่ามียอดผลิตสะสมครบ 15,000 เครื่องในเดือนมิถุนายน 2026 ส่วน Unitree มีรายงานว่าสามารถผลิตจำนวนมากได้ราว 11,000 เครื่องภายในเดือนมีนาคม 4

ในด้านยอดส่งมอบช่วงครึ่งปีแรก Smart Analytics Global ประเมินว่า AgiBot ส่งมอบได้ประมาณ 8,400 เครื่อง และ Unitree ราว 5,900 เครื่อง รวมกันคิดเป็นประมาณสามในสี่ของยอดส่งมอบทั่วโลก 713

ขณะที่รายงานอีกชุดซึ่งใช้ข้อมูลของ Counterpoint ระบุว่า AgiBot ส่งมอบได้ประมาณ 9,700 เครื่องในช่วงครึ่งปีแรก และ Unitree มากกว่า 7,000 เครื่อง ความแตกต่างนี้สะท้อนว่าอันดับบริษัทและยอดรวมอาจเปลี่ยนไปตามแหล่งข้อมูลและวิธีการนับ 15

ตัวเลขดังกล่าวแสดงให้เห็นถึงแรงส่งด้านการผลิต แต่ยังไม่ได้พิสูจน์ว่าเครื่องทุกเครื่องถูกขายในราคาที่ทำกำไร ถูกนำไปใช้กับกระบวนการที่สร้างผลผลิตจริง หรือทำงานได้โดยไม่ต้องมีมนุษย์คอยควบคุมอย่างใกล้ชิด

คำสั่งซื้อสะท้อนความสนใจ แต่ยังไม่ใช่หลักฐานเรื่องประสิทธิภาพ

กรณีของ Walker S2 จาก UBTECH ช่วยให้เห็นความแตกต่างระหว่าง “ลูกค้าสนใจ” กับ “ผ่านการพิสูจน์ในการใช้งานจริง” ได้ชัดเจน รายงานระบุว่าคำสั่งซื้อจาก BYD, Foxconn และผู้ผลิตอีก 6 รายมีมูลค่ารวมมากกว่า 800 ล้านหยวน ขณะที่กำลังการผลิตที่วางแผนไว้คือ 5,000 เครื่องต่อปีในปี 2026 และ 10,000 เครื่องต่อปีในปี 2027

รายการคำสั่งซื้อช่วยยืนยันว่าโรงงานต่าง ๆ พร้อมทดลองใช้หุ่นยนต์ฮิวแมนนอยด์ แต่ยังไม่ได้ยืนยันว่าหุ่นยนต์ทำความเร็วการผลิตได้ตามเป้า ทำงานต่อเนื่องได้นานเพียงใด ปลอดภัยแค่ไหน หรือใช้เวลาคืนทุนกี่เดือน

คำตอบเหล่านี้ต้องอาศัยข้อมูลการปฏิบัติงานต่อเนื่องในระยะยาว ไม่ใช่เพียงเอกสารสั่งซื้อหรือการส่งมอบล็อตแรก

เหตุใดความบันเทิง การศึกษา และงานวิจัยจึงยังเป็นตลาดหลัก

โครงสร้างการใช้งานของตลาดอาจดูขัดแย้งกัน ด้านหนึ่งการใช้ในภาคอุตสาหกรรมและเชิงพาณิชย์กำลังเติบโต แต่อีกด้านหนึ่ง ข้อมูลบางชุดยังพบว่าความบันเทิง การแสดง การผลิตข้อมูล และงานวิจัยคิดเป็นสัดส่วนใหญ่ที่สุดของยอดส่งมอบ

Counterpoint ระบุว่า การใช้งานด้านความบันเทิงและการแสดง รวมกับการผลิตข้อมูลและการวิจัย ยังคงมีสัดส่วนมากกว่า 60% ของยอดส่งมอบช่วงครึ่งปีแรก ส่วนการผลิตอัจฉริยะมีสัดส่วน 13% และคลังสินค้าและโลจิสติกส์ 5% รวมกันเป็น 18% หรือไม่ถึงหนึ่งในห้าของหุ่นยนต์ทั้งหมด 10

ตลาดระยะแรกเหล่านี้มีอุปสรรคด้านการปฏิบัติงานต่ำกว่าโรงงานหรือคลังสินค้า หุ่นยนต์ที่ใช้ในการแสดงสามารถทำงานในสภาพแวดล้อมที่ควบคุมได้ ใช้ท่าทางที่กำหนดไว้ล่วงหน้า มีคนดูแลใกล้ชิด และเริ่มต้นใหม่ได้เมื่อเกิดข้อผิดพลาด

ส่วนมหาวิทยาลัยและสถาบันวิจัยอาจเห็นคุณค่าของหุ่นยนต์ในฐานะแพลตฟอร์มสำหรับการเรียนการสอน การทดลอง และการเก็บข้อมูล แม้หุ่นยนต์จะยังไม่พร้อมทำงานแทนมนุษย์เต็มรูปแบบ โดย Reuters รายงานว่าสินค้าจำนวนมากของ Unitree ถูกจำหน่ายให้มหาวิทยาลัยและสถาบันวิจัย 3

ยอดขายกลุ่มนี้ไม่ได้ไร้ความหมาย เพราะช่วยสร้างรายได้ ระบบนิเวศของนักพัฒนา และข้อมูลฝึกฝนที่มีคุณค่า แต่ยอดขายดังกล่าวสะท้อน “ความสนใจและการทดลอง” ได้ชัดเจนกว่าการพิสูจน์ว่า หุ่นยนต์สามารถทดแทนแรงงานหรือเพิ่มผลิตภาพในโรงงานได้จริง

โครงสร้างรายได้ของ Unitree ยิ่งตอกย้ำประเด็นนี้ จากการวิเคราะห์เอกสารของบริษัท ในช่วง 9 เดือนแรกของปี 2025 รายได้จากหุ่นยนต์ฮิวแมนนอยด์ในกลุ่มวิจัยและการศึกษาคิดเป็น 73.6% ขณะที่การใช้งานในภาคอุตสาหกรรมอยู่ที่ 9.01% และหมวดอุตสาหกรรมยังรวมการนำบริษัทเยี่ยมชมด้วย ไม่ได้หมายถึงการทำงานในสายการผลิตทั้งหมด 14

โลจิสติกส์คือจุดที่เริ่มเห็นความสอดคล้องระหว่างสินค้าและตลาด

โลจิสติกส์เป็นสะพานที่น่าเชื่อถือที่สุดจากการสาธิตไปสู่งานที่สร้างประโยชน์จริง เพราะงานจำนวนมากมีลักษณะซ้ำ ๆ ขอบเขตชัดเจน และอยู่ในสภาพแวดล้อมที่ค่อนข้างเป็นระบบ ตัวอย่างการใช้งานระยะแรก ได้แก่

• เคลื่อนย้ายและคัดแยกลังหรือสิ่งของขนาดเล็ก
• คัดแยกพัสดุ
• ขนถ่ายชิ้นงานขึ้นและลงจากสายการผลิต
• ลำเลียงวัสดุข้างสายการผลิต
• จัดการวัสดุในพื้นที่อุตสาหกรรมที่กำหนดไว้

Leju ระบุว่าโลจิสติกส์เป็นสถานการณ์ใช้งานที่พบได้บ่อยที่สุดของบริษัท โดยมีการสาธิตการเคลื่อนย้ายและคัดแยกลังกับวัตถุขนาดเล็ก ส่วน AgiBot ระบุว่ามีโซลูชันสำหรับการขนถ่ายสายการผลิต การจัดการวัสดุในภาคอุตสาหกรรม และการคัดแยกสินค้าในงานโลจิสติกส์ 1

งานเหล่านี้แคบกว่าภาพฝันของหุ่นยนต์อเนกประสงค์ที่ทำงานแทนมนุษย์ได้ทุกประเภท แต่ความแคบกลับเป็นข้อได้เปรียบในช่วงเริ่มต้น เพราะผู้ผลิตสามารถออกแบบตัวหุ่นยนต์ มือจับ ซอฟต์แวร์ และขั้นตอนการทำงานให้เหมาะกับปัญหาการเคลื่อนย้ายวัสดุที่ทำซ้ำได้ แทนที่จะต้องแก้โจทย์ความคล่องแคล่วและการตัดสินใจแบบมนุษย์ทั้งหมดในคราวเดียว

คอขวดที่แท้จริงคือการทำงานซ้ำได้อย่างสม่ำเสมอ

หุ่นยนต์ที่เต้น ต่อสู้ หรือทำภารกิจที่เตรียมไว้อย่างดีสำเร็จหนึ่งครั้ง แสดงให้เห็นถึงความสามารถในการประสานการเคลื่อนไหว แต่หุ่นยนต์ที่สร้างมูลค่าทางเศรษฐกิจได้ต้องทำงานเดิมซ้ำ ๆ ขณะรับมือกับความเปลี่ยนแปลงและข้อผิดพลาดที่เกิดขึ้นจริง

นั่นหมายถึงการหยิบจับสิ่งของที่ไม่คุ้นเคย การแก้ไขเมื่อทำพลาด การทำงานอย่างปลอดภัยร่วมกับมนุษย์ การเชื่อมต่อกับซอฟต์แวร์และอุปกรณ์ของโรงงานหรือคลังสินค้า และการรักษาผลผลิตให้คงที่ตลอดกะการทำงาน Reuters รายงานว่า หุ่นยนต์ฮิวแมนนอยด์ในปัจจุบันยังช้าเกินไปและเกิดข้อผิดพลาดมากเกินไปสำหรับงานอุตสาหกรรมส่วนใหญ่

ตัวชี้วัดทางธุรกิจที่สำคัญจึงไม่ใช่ภาพสาธิตที่หวือหวาที่สุด แต่เป็นเรื่องที่วัดได้จริง เช่น

• อัตราความสำเร็จของภารกิจ
• เวลาที่เครื่องทำงานได้จริงและเวลาในแต่ละรอบการทำงาน
• อัตราการแก้ไขข้อผิดพลาดได้ด้วยตัวเอง
• ภาระด้านการบำรุงรักษาและการแทรกแซงของมนุษย์
• ผลการดำเนินงานด้านความปลอดภัย
• ระยะเวลาในการเชื่อมต่อเข้ากับระบบเดิม
• ผลลัพธ์ที่วัดได้ต่อแรงงานหรือปริมาณการผลิต
• ระยะเวลาคืนทุน

ผู้บริหารและนักวิเคราะห์จึงเริ่มประเมินอุตสาหกรรมจากตัวชี้วัดเหล่านี้มากขึ้น เพราะการผลิตจำนวนมากอาจช่วยลดต้นทุนต่อเครื่องได้ แต่ไม่ได้รับประกันว่าลูกค้าจะได้เครื่องมือที่เชื่อถือได้สำหรับสายการผลิต คำถามสำคัญของอุตสาหกรรมจึงเปลี่ยนจาก “หุ่นยนต์เดินได้หรือไม่” เป็น “หุ่นยนต์ทำงานได้อย่างสม่ำเสมอในวงกว้างหรือไม่” 1

สิ่งที่ปี 2026 พิสูจน์ได้จริง

จีนพิสูจน์แล้วว่า หุ่นยนต์ฮิวแมนนอยด์สามารถก้าวพ้นการสร้างต้นแบบเฉพาะกิจและเข้าสู่ปริมาณการผลิตที่มีนัยสำคัญ ผู้ผลิตจีนครองสัดส่วนสูงในการประมาณการยอดส่งมอบ บริษัทชั้นนำรายงานความสำเร็จด้านการผลิตครั้งใหญ่ และลูกค้าอุตสาหกรรมเริ่มวางคำสั่งซื้อที่มีมูลค่าสูง 4713

แต่หลักฐานเกี่ยวกับขั้นถัดไปยังไม่แข็งแรงเท่ากัน นั่นคือการนำไปใช้งานในสถานที่ทำงานทั่วไปอย่างทำกำไร ทำซ้ำได้ และขยายขนาดได้ ความบันเทิง การศึกษา และงานวิจัยยังมีบทบาทสำคัญ เพราะเป็นตลาดที่ยอมรับการควบคุมโดยมนุษย์และสภาพแวดล้อมที่จำกัดได้ ส่วนโลจิสติกส์กำลังแสดงสัญญาณความเหมาะสมกับตลาดมากที่สุด โดยเฉพาะงานจัดการวัสดุที่มีขอบเขตชัดเจน

คำอธิบายที่แม่นยำที่สุดสำหรับปี 2026 จึงอาจเป็น จุดเปลี่ยนสู่การผลิตจำนวนมาก ไม่ใช่จุดเปลี่ยนสู่การจ้างงานจำนวนมาก การผลิตและคำสั่งซื้อกำลังขยายตัวเร็วกว่าหลักฐานที่ยืนยันได้อย่างอิสระเกี่ยวกับประโยชน์เชิงอุตสาหกรรมที่ทำซ้ำได้ และบริษัทที่ปิดช่องว่างนี้ได้จะเป็นผู้ตัดสินว่า กระแสหุ่นยนต์ฮิวแมนนอยด์ในปัจจุบันจะกลายเป็นตลาดหุ่นยนต์ที่ยั่งยืนหรือไม่