ChatGPT, Reddit และ Roblox เข้าสู่การกำกับดูแลระดับเข้มข้นของสหภาพยุโรป

การที่คณะกรรมาธิการยุโรปจัด ChatGPT, Reddit และ Roblox ให้อยู่ในกลุ่มบริการออนไลน์หรือเครื่องมือค้นหา “ขนาดใหญ่มาก” ภายใต้กฎหมายว่าด้วยบริการดิจิทัล หรือ Digital Services Act (DSA) ไม่ได้หมายความว่าบริการเหล่านี้ผิดกฎหมายหรือถูกตัดสินว่าละเมิดกฎแล้ว

ความหมายที่แท้จริงคือ ทั้งสามบริการมีขนาดและอิทธิพลต่อผู้ใช้ในสหภาพยุโรปมากพอที่จะต้องปฏิบัติตามข้อกำหนดที่เข้มงวดที่สุดของ DSA โดยเฉพาะการประเมินและลดความเสี่ยงที่อาจส่งผลกระทบต่อสังคมและประชาธิปไตย 38

ทำไมจึงถูกจัดเป็นบริการ “ขนาดใหญ่มาก”

เกณฑ์สำคัญคือมีผู้ใช้เฉลี่ยต่อเดือนในสหภาพยุโรปมากกว่า 45 ล้านคน หรือประมาณ 10% ของประชากรสหภาพยุโรป การจัดประเภทครั้งนี้อ้างอิงตัวเลขผู้ใช้ที่บริการแต่ละรายเป็นผู้รายงานเอง 678

• ChatGPT — VLOSE: คณะกรรมาธิการยุโรปจัด ChatGPT เป็น “เครื่องมือค้นหาออนไลน์ขนาดใหญ่มาก” (Very Large Online Search Engine หรือ VLOSE) โดยอิงจากจำนวนผู้ใช้ในสหภาพยุโรปที่บริการรายงาน
• Reddit — VLOP: Reddit ถูกจัดเป็น “แพลตฟอร์มออนไลน์ขนาดใหญ่มาก” (Very Large Online Platform หรือ VLOP) เนื่องจากมีผู้ใช้จำนวนมากและทำหน้าที่เป็นแพลตฟอร์มสำหรับโฮสต์และเผยแพร่เนื้อหาที่ผู้ใช้สร้างขึ้น 67
• Roblox — VLOP: Roblox อยู่ในกลุ่ม VLOP เช่นกัน จากจำนวนผู้ใช้ในสหภาพยุโรปและลักษณะการเป็นแพลตฟอร์มที่เผยแพร่เนื้อหาแบบอินเทอร์แอกทีฟและเนื้อหาที่ผู้ใช้สร้างขึ้น 67

คำว่า VLOSE และ VLOP เป็นหมวดหมู่ทางกฎหมายของ DSA ไม่ได้เป็นการตัดสินคุณภาพของบริการ และไม่ได้แปลว่า ChatGPT มีสถานะเหมือนเครื่องมือค้นหาแบบดั้งเดิมในทุกด้าน

หน้าที่เพิ่มเติมที่ต้องปฏิบัติตาม

หลังได้รับแจ้งการจัดประเภท ทั้งสามบริการต้องปฏิบัติตามหน้าที่เพิ่มเติมสำหรับบริการขนาดใหญ่มาก ซึ่งโดยหลักแล้วครอบคลุมเรื่องต่อไปนี้

• ประเมินความเสี่ยงเชิงระบบ: ต้องตรวจสอบว่าระบบและอัลกอริทึมของตนอาจก่อให้เกิดหรือลดทอนความเสี่ยงอย่างไร ทั้งในด้านการเผยแพร่เนื้อหาและสินค้าผิดกฎหมาย ผลกระทบต่อเด็กและเยาวชน สุขภาวะทางกายและจิตใจ สิทธิขั้นพื้นฐาน การสนทนาสาธารณะ กระบวนการเลือกตั้ง ความมั่นคงสาธารณะ และผลกระทบต่อสังคมในด้านอื่น ๆ 35
• ลดความเสี่ยงอย่างเหมาะสม: ต้องออกแบบและดำเนินมาตรการลดความเสี่ยงให้สอดคล้องกับปัญหาที่พบ รวมถึงความเสี่ยงจากการใช้ระบบบริการและระบบอัลกอริทึมในทางที่ผิด 38
• จัดการเนื้อหาผิดกฎหมาย: ต้องมีกลไกให้ผู้ใช้แจ้งเนื้อหาผิดกฎหมายได้ และต้องมีขั้นตอนในการตรวจสอบ ดำเนินการ และอธิบายการตัดสินใจเกี่ยวกับการกลั่นกรองเนื้อหาอย่างโปร่งใสมากขึ้น 310
• เพิ่มความโปร่งใส: ต้องเปิดเผยข้อมูลเกี่ยวกับการทำงานของบริการ ความเสี่ยงที่เกี่ยวข้อง และแนวทางกำกับดูแลเนื้อหาให้ผู้ใช้และหน่วยงานกำกับดูแลตรวจสอบได้มากขึ้น 38
• ผ่านการตรวจสอบที่เป็นอิสระ: กรอบ DSA กำหนดให้การจัดการความเสี่ยงของบริการขนาดใหญ่มากอยู่ภายใต้การตรวจสอบโดยผู้ตรวจสอบอิสระด้วย 3

อย่างไรก็ตาม ข้อมูลที่มีอยู่ไม่ได้แสดงรายละเอียดประกาศเฉพาะรายของ ChatGPT, Reddit หรือ Roblox จึงยังไม่ควรสรุปมาตรการรายบริการ ตารางการตรวจสอบ ระบบแนะนำเนื้อหา กฎโฆษณา หรือหน้าที่ด้านการให้ข้อมูลแก่บุคคลที่สามในรายละเอียดมากกว่านี้

เส้นตายคือเดือนไหนกันแน่

DSA กำหนดให้หน้าที่เพิ่มเติมสำหรับ VLOP และ VLOSE เริ่มมีผลภายในสี่เดือนหลังการแจ้งการจัดประเภท 13

สำหรับ ChatGPT, Reddit และ Roblox แหล่งข้อมูลของคณะกรรมาธิการยุโรประบุว่าเส้นตายคือ สิ้นเดือนธันวาคม 2569 579 ดังนั้น หากมีการกล่าวถึง “เส้นตายเดือนมกราคม” อาจเป็นการสับสนกับเดือนแรกที่เริ่มบังคับใช้อย่างเต็มรูปแบบ แต่เส้นตายทางกฎหมายที่ระบุในประกาศคือสิ้นเดือนธันวาคม 2569 ไม่ใช่เดือนมกราคม

ใครเป็นผู้กำกับดูแล และบทลงโทษอาจรุนแรงแค่ไหน

คณะกรรมาธิการยุโรปทำหน้าที่กำกับดูแล VLOP และ VLOSE โดยตรงภายใต้กรอบ DSA ทำให้หน้าที่เพิ่มเติมของบริการเหล่านี้ไม่ได้อยู่ภายใต้การดูแลของหน่วยงานระดับชาติของประเทศสมาชิกเพียงอย่างเดียว 12

หากพบการไม่ปฏิบัติตาม DSA กฎหมายเปิดทางให้มีบทลงโทษปรับสูงสุดไม่เกิน 6% ของรายได้รวมทั่วโลกต่อปีของผู้ให้บริการ แต่การจัดประเภทในครั้งนี้ยังไม่ใช่การประกาศว่าบริการทั้งสามรายถูกลงโทษหรือทำผิดกฎหมายแล้ว

สำหรับกรณีอ้างถึง AliExpress, X หรือ Temu ข้อมูลที่จัดเตรียมมายังไม่เพียงพอที่จะยืนยันจำนวนค่าปรับและผลทางกฎหมายของแต่ละกรณี จึงไม่ควรนำตัวเลขดังกล่าวมาใช้เป็นบรรทัดฐานที่ยืนยันแล้วในข่าวนี้

สาระสำคัญสำหรับผู้ใช้คือ ChatGPT, Reddit และ Roblox จะถูกตรวจสอบในระดับเข้มข้นขึ้นในตลาดสหภาพยุโรป ทั้งสามบริการต้องแสดงให้เห็นว่ามีระบบประเมินความเสี่ยง การลดผลกระทบ และการกลั่นกรองเนื้อหาที่สอดคล้องกับ DSA ภายในสิ้นเดือนธันวาคม 2569 และอาจถูกสอบสวนหรือถูกลงโทษได้หากไม่ปฏิบัติตาม 58