สงครามอิหร่าน น้ำมัน และคำเตือนของ Warsh กดดันตลาดพันธบัตรทั่วโลก

โดยปกติแล้ว เมื่อเกิดวิกฤตภูมิรัฐศาสตร์ นักลงทุนมักแห่เข้าถือพันธบัตรรัฐบาลซึ่งถูกมองว่าเป็นสินทรัพย์ปลอดภัย แต่ครั้งนี้สงครามอิหร่านกลับทำให้ตลาดตอบสนองในทางตรงกันข้าม

การสู้รบที่ปะทุขึ้นอีกครั้งดันราคาน้ำมันขึ้นเหนือ 90 ดอลลาร์ต่อบาร์เรล และทำให้เกิดความกังวลว่าต้นทุนพลังงานจะผลักเงินเฟ้อให้สูงอยู่นานขึ้น ธนาคารกลางจึงอาจต้องคงดอกเบี้ยในระดับสูงต่อไป หรืออาจกลับมาพิจารณาขึ้นดอกเบี้ยอีกครั้ง นักลงทุนจึงเทขายพันธบัตรรัฐบาล ส่งผลให้ราคาพันธบัตรลดลง ขณะที่อัตราผลตอบแทนพันธบัตร หรือบอนด์ยีลด์ ปรับตัวสูงขึ้น 217

ตลาดมองสงครามครั้งนี้เป็นแรงกระแทกด้านเงินเฟ้อ

ตลาดไม่ได้มองความขัดแย้งครั้งนี้เป็นเพียงเหตุการณ์ที่ทำให้ต้องหาสินทรัพย์ปลอดภัย แต่เป็นแรงกระแทกด้านเงินเฟ้อและดอกเบี้ยด้วย เพราะหากการขนส่งน้ำมันในอ่าวเปอร์เซียสะดุด หรือความขัดแย้งยืดเยื้อ ราคาพลังงานก็อาจปรับขึ้นต่อและส่งผ่านไปยังต้นทุนสินค้าและบริการทั่วโลก

ราคาน้ำมันดิบเบรนท์ขยับขึ้นไปเหนือ 92 ดอลลาร์ต่อบาร์เรล หลังสหรัฐฯ และอิหร่านกลับมาโจมตีกันอีกครั้ง ขณะที่ราคาน้ำมันเพิ่มขึ้นราว 3% ในการซื้อขายช่วงหนึ่งปลายเดือนสิงหาคม 2

บอนด์ยีลด์สะท้อนทั้งการคาดการณ์ดอกเบี้ย เงินเฟ้อในอนาคต และผลตอบแทนส่วนเพิ่มที่นักลงทุนต้องการเพื่อถือหนี้ระยะยาว เมื่อคาดว่าดอกเบี้ยจะอยู่ในระดับสูงนานกว่าที่เคยประเมิน นักลงทุนย่อมเรียกร้องยีลด์ที่สูงขึ้นจากพันธบัตรอายุยาว ทำให้ราคาพันธบัตรเดิมลดลงและต้นทุนการกู้ยืมในระบบปรับสูงขึ้นตามไปด้วย

ยีลด์พุ่งขึ้นในตลาดหลักทั่วโลก

การเคลื่อนไหวรุนแรงที่สุดเกิดขึ้นที่พันธบัตรรัฐบาลสหรัฐฯ อายุยาว โดยมีจุดสำคัญดังนี้

• ยีลด์พันธบัตรรัฐบาลสหรัฐฯ อายุ 30 ปีขึ้นไปแตะประมาณ 5.32% สูงสุดนับตั้งแต่ปี 2007 โดยจุดสูงสุดระหว่างวันอยู่ที่ราว 5.321–5.327% 317
• ยีลด์พันธบัตรรัฐบาลสหรัฐฯ อายุ 10 ปีขยับขึ้นแตะประมาณ 4.78% ในช่วงต้นเดือนกันยายน ซึ่งเป็นระดับสูงสุดในรอบเกือบ 20 เดือน 12
• ยีลด์พันธบัตรรัฐบาลญี่ปุ่นอายุ 10 ปีแตะระดับสูงสุดในรอบ 30 ปี ขณะที่ยีลด์อายุ 2 ปีพุ่งแตะระดับสูงสุดในรอบ 31 ปีช่วงปลายเดือนสิงหาคม 1117
• ยีลด์พันธบัตรรัฐบาลเยอรมนีอายุ 10 ปีแตะระดับสูงสุดนับตั้งแต่ปี 2011 ส่วนยีลด์พันธบัตรรัฐบาลฝรั่งเศสอายุ 10 ปีขึ้นแตะระดับสูงสุดในรอบ 17 ปี 10

ตัวเลขเหล่านี้เกิดขึ้นคนละวันและเป็นพันธบัตรคนละอายุ จึงไม่ควรนำมาเปรียบเทียบกันแบบตรงตัวทั้งหมด แต่ภาพรวมชัดเจนว่าแรงเทขายเกิดขึ้นในหลายภูมิภาค โดยเฉพาะพันธบัตรอายุยาวของรัฐบาลรายใหญ่

ทำไมถ้อยแถลงของ Kevin Warsh จึงมีน้ำหนักต่อตลาด

Kevin Warsh ประธานธนาคารกลางสหรัฐฯ หรือ Fed ย้ำในสุนทรพจน์ที่การประชุม Jackson Hole ว่า Fed ยังคงยึดเป้าหมายเงินเฟ้อ PCE ที่ระดับ 2% และควรให้ความสำคัญกับราคาที่อยู่ในระดับสูงเป็นหลัก ท่าทีดังกล่าวทำให้นักลงทุนเพิ่มการคาดการณ์ว่าอัตราดอกเบี้ยสหรัฐฯ อาจอยู่ในระดับสูงต่อไป หรืออาจปรับขึ้นได้อีก

ข้อมูลเงินเฟ้อ PCE ล่าสุดยิ่งทำให้คำเตือนดังกล่าวมีน้ำหนักมากขึ้น โดยเงินเฟ้อ PCE ทั่วไปเดือนกรกฎาคมอยู่ที่ 3.7% เมื่อเทียบกับปีก่อน ขณะที่เงินเฟ้อ PCE พื้นฐาน ซึ่งไม่รวมอาหารและพลังงาน อยู่ที่ 3.3% ทั้งสองตัวเลขยังสูงกว่าเป้าหมาย 2% ของ Fed

ข้อมูลก่อนหน้านี้ก็สะท้อนปัญหาในทิศทางเดียวกัน เงินเฟ้อ PCE ในช่วง 12 เดือนถึงเดือนพฤษภาคมเพิ่มขึ้น 4.1% และราคาพลังงานในดัชนี PCE เพิ่มขึ้นถึง 24% ดังนั้น หากราคาน้ำมันเกิดแรงกระแทกรอบใหม่ ก็อาจทำให้ปัญหาเงินเฟ้อที่ยังไม่กลับสู่เป้าหมายยืดเยื้อ ไม่ใช่เพียงการเพิ่มขึ้นชั่วคราวของราคาสินค้าบางรายการ

ยุโรปและญี่ปุ่นเผชิญแรงกดดันด้านดอกเบี้ยเช่นกัน

กลไกเดียวกันส่งผ่านไปยังยุโรปและญี่ปุ่น ราคาน้ำมันที่สูงขึ้นเพิ่มความเสี่ยงที่เงินเฟ้อจะฝังตัว ขณะที่การสู้รบทำให้ความหวังต่อการเจรจาทางการทูตที่จะแก้ปัญหาได้อย่างรวดเร็วลดลง นักลงทุนจึงต้องประเมินใหม่ว่าธนาคารกลางรายใหญ่อาจจำเป็นต้องใช้นโยบายการเงินที่เข้มงวดนานกว่าคาด

ในยูโรโซน ตลาดเพิ่มการคาดการณ์ว่าธนาคารกลางยุโรป หรือ ECB อาจต้องขึ้นดอกเบี้ยเพิ่มเติม ส่งผลให้นักลงทุนต้องการผลตอบแทนที่สูงขึ้นจากพันธบัตรรัฐบาล โดยเฉพาะพันธบัตรอายุยาว เยอรมนีและฝรั่งเศสจึงเผชิญยีลด์ที่ทำสถิติสูงสุดในรอบหลายปี ท่ามกลางความกังวลทั้งด้านเงินเฟ้อและฐานะการคลัง 410

ตลาดพันธบัตรญี่ปุ่นก็ได้รับแรงกดดันจากการปรับมุมมองเงินเฟ้อและดอกเบี้ยทั่วโลก พร้อมกับการคาดการณ์ว่าธนาคารกลางญี่ปุ่นอาจเดินหน้าถอยห่างจากนโยบายการเงินแบบผ่อนคลายอย่างมากในอดีต 1117

หุ้นถูกกดดันตามตลาดพันธบัตร

ยีลด์ที่สูงขึ้นกดดันตลาดหุ้นทั้งในยุโรปและสหรัฐฯ เหตุผลคืออัตราผลตอบแทนปลอดความเสี่ยงที่สูงขึ้นทำให้อัตราคิดลดของกำไรบริษัทในอนาคตเพิ่มขึ้น มูลค่าปัจจุบันของกำไรเหล่านั้นจึงลดลง นอกจากนี้ ต้นทุนการกู้ยืมของบริษัทก็สูงขึ้น และพันธบัตรอาจดูน่าสนใจกว่าหุ้นเมื่อให้ผลตอบแทนที่มากขึ้น

Reuters รายงานว่าตลาดหุ้นทั่วโลกเผชิญแรงกดดันในช่วงก่อนหน้าเมื่อราคาน้ำมันทะลุ 90 ดอลลาร์ ขณะที่การยกระดับความขัดแย้งในเดือนมิถุนายนเกิดขึ้นพร้อมกับดัชนีหุ้นทั่วโลก MSCI ที่ลดลง 1.5% 57

อย่างไรก็ตาม หลักฐานที่มีอยู่ยังไม่ยืนยันผลการดำเนินงานเฉพาะเหตุการณ์ของหุ้นกลุ่มพลังงาน ผู้ผลิตน้ำมันอาจได้ประโยชน์จากราคาน้ำมันดิบที่สูงขึ้นในทางทฤษฎี แต่บรรยากาศลดความเสี่ยงจากสงครามอาจส่งผลต่อบริษัทและตลาดในภาพรวมแตกต่างกัน จึงยังไม่ควรสรุปว่าหุ้นพลังงานทุกตัวปรับตัวดีกว่าตลาด

เหตุใดยีลด์พันธบัตรอายุยาวจึงเปราะบางเป็นพิเศษ

การเทขายครั้งนี้ไม่ได้สะท้อนเพียงความกังวลเรื่องเงินเฟ้อและนโยบายธนาคารกลาง นักลงทุนยังประเมินด้วยว่ารัฐบาลจะออกหนี้เพิ่มมากเพียงใด และตลาดต้องการยีลด์เท่าใดเพื่อจูงใจให้เข้ามาซื้อพันธบัตร ท่ามกลางความกังวลเกี่ยวกับเศรษฐกิจ สงคราม และการคลังของรัฐบาล 1

เมื่อยีลด์สูงขึ้น ต้นทุนการออกหนี้ใหม่และการรีไฟแนนซ์หนี้เดิมของรัฐบาลก็เพิ่มขึ้น ภาระดอกเบี้ยที่สูงขึ้นอาจทำให้ฐานะการคลังตึงตัว และนำไปสู่ความจำเป็นในการกู้เงินเพิ่ม นักลงทุนจึงอาจเรียกร้องส่วนชดเชยความเสี่ยงที่สูงขึ้นสำหรับการถือพันธบัตรระยะยาว โดยเฉพาะในช่วงที่แนวโน้มเงินเฟ้อยังไม่แน่นอน

ข้อมูลที่มีอยู่สนับสนุนว่าความกังวลเรื่องการกู้ยืมของรัฐบาลและหนี้ระยะยาวเพิ่มขึ้น แต่ยังไม่เพียงพอที่จะสรุปว่าจะเกิดวิกฤตหนี้สาธารณะทั่วโลกในเร็ว ๆ นี้ สิ่งที่เห็นได้ชัดกว่าในระยะใกล้คือปริมาณพันธบัตรที่รัฐบาลต้องออก ความเสี่ยงเงินเฟ้อ และแรงกระแทกจากราคาน้ำมันกำลังเสริมแรงกดดันซึ่งกันและกันบริเวณปลายเส้นอัตราผลตอบแทน

ส่วนคำถามว่าผลกระทบดังกล่าวได้กดดันอัตราดอกเบี้ยจำนอง ยอดขายบ้าน และคำขอสินเชื่อที่อยู่อาศัยในสหรัฐฯ มากเพียงใดนั้น ข้อมูลที่มีอยู่ยังไม่มีตัวเลขร่วมสมัยที่ยืนยันได้ จึงไม่ควรระบุผลกระทบเฉพาะเจาะจงของเหตุการณ์นี้เกินกว่าหลักการทั่วไปว่า ยีลด์ Treasury ที่สูงขึ้นมักส่งผ่านไปยังอัตราจำนองและลดความสามารถในการซื้อที่อยู่อาศัย

เช่นเดียวกัน แหล่งข้อมูลที่มีอยู่ยังไม่สามารถยืนยันขนาดของแรงกดดันด้านต้นทุนทางการเงินต่อบริษัทที่ลงทุนด้าน AI หรือใช้เงินลงทุนสูงได้อย่างเป็นอิสระ แม้ยีลด์อ้างอิงที่สูงขึ้นจะทำให้ต้นทุนการกู้ยืมของภาคเอกชนเพิ่มขึ้นโดยทั่วไป

ตัวแปรที่จะชี้ทิศทางตลาดต่อไป

มีสองประเด็นสำคัญสำหรับตลาดในช่วงต้นเดือนกันยายน

ประเด็นแรกคือรายงานการจ้างงานสหรัฐฯ ที่มีกำหนดเผยแพร่ในวันศุกร์ หากตัวเลขออกมาแข็งแกร่ง นักลงทุนจะยิ่งเชื่อว่า Fed สามารถคงดอกเบี้ยสูงไว้ได้ และแรงกดดันต่อพันธบัตรอาจยืดเยื้อ แต่หากตลาดแรงงานชะลอตัวลงอย่างชัดเจน การคาดการณ์ว่า Fed จะลดดอกเบี้ยในท้ายที่สุดอาจกลับมา และช่วยให้ Treasury ฟื้นตัวได้ 12

ประเด็นที่สองคือทิศทางราคาน้ำมันและสถานการณ์การสู้รบ หากราคาน้ำมันลดลงและข้อมูลเศรษฐกิจอ่อนแอ แรงเทขายพันธบัตรอาจคลี่คลายลงได้ เหตุการณ์ก่อนหน้านี้แสดงให้เห็นว่าเพียงสัญญาณความคืบหน้าในการเจรจาสันติภาพหรือข้อมูลเศรษฐกิจที่อ่อนแรง ก็สามารถทำให้ยีลด์ที่พุ่งขึ้นปรับลดลงอย่างรวดเร็ว 6

การประชุมรัฐมนตรีคลังและผู้ว่าการธนาคารกลางกลุ่ม G20 จึงเป็นอีกเวทีที่ตลาดจับตา โดยเฉพาะสัญญาณเกี่ยวกับวินัยการคลัง การออกหนี้ของรัฐบาล และแนวทางรับมือความเสี่ยงด้านพลังงานและเสถียรภาพทางการเงิน อย่างไรก็ตาม แหล่งข้อมูลที่มีอยู่ยังไม่ได้ระบุผลลัพธ์หรือคำมั่นที่ยืนยันได้จากการประชุมดังกล่าว

คำถามสำคัญจึงไม่ใช่เพียงสงครามอิหร่านเป็นความเสี่ยงทางภูมิรัฐศาสตร์หรือไม่ แต่คือสงครามจะกลายเป็นแรงกระแทกด้านพลังงานที่ยืดเยื้อหรือไม่ ในช่วงเวลาที่เงินเฟ้อยังสูงกว่าเป้าหมายและรัฐบาลทั่วโลกต้องออกหนี้จำนวนมาก หากราคาน้ำมันลดลงและเศรษฐกิจชะลอ ตลาดพันธบัตรอาจฟื้นตัว แต่หากพลังงานยังแพงและความคาดหวังต่อนโยบายการเงินแข็งกร้าวขึ้น ยีลด์ระดับสูงก็อาจอยู่ต่อไป