เบสเซนต์ส่งสัญญาณญี่ปุ่นพ้นยุคอาเบะโนมิกส์ ขณะเยนอ่อนใกล้ 160 เยน

เบสเซนต์หมายถึงอะไรเมื่อบอกว่ายุคอาเบะโนมิกส์จบลง

สก็อตต์ เบสเซนต์ รัฐมนตรีคลังสหรัฐฯ กล่าวว่า ญี่ปุ่นน่าจะเดินทางมาถึงจุดสิ้นสุดของยุค “อาเบะโนมิกส์” ซึ่งเป็นกรอบนโยบายฟื้นเงินเฟ้อและกระตุ้นเศรษฐกิจที่พึ่งพาอัตราดอกเบี้ยต่ำเป็นเวลานานและการผ่อนคลายทางการเงินของธนาคารกลาง

เขาเรียกช่วงต่อไปว่า “ทาคาอิจิโนมิกส์” (Takaichi-nomics) โดยสื่อถึงยุคที่ธนาคารกลางญี่ปุ่น หรือ BOJ ควรตัดสินใจปรับนโยบายการเงินให้กลับสู่ภาวะปกติอย่างเป็นอิสระ แทนที่จะยึดติดกับมรดกของนโยบายเงินราคาถูกเป็นพิเศษ 9

อย่างไรก็ตาม เบสเซนต์ไม่ได้สั่งให้ BOJ ขึ้นดอกเบี้ยติดกันหลายครั้ง เมื่อถูกถามว่าธนาคารกลางควรเร่งขึ้นดอกเบี้ยเพื่อสกัดการอ่อนค่าของเงินเยนหรือไม่ เขากล่าวว่าจะไม่บอกผู้กำหนดนโยบายญี่ปุ่นว่าควรทำอย่างไร และคาดหวังว่าคาซูโอะ อุเอดะ ผู้ว่าการ BOJ จะ “ทำสิ่งที่ถูกต้อง” ต่อเศรษฐกิจญี่ปุ่น

สาระสำคัญจึงอยู่ที่การส่งสัญญาณสนับสนุนนโยบายการเงินที่เข้มงวดขึ้น ซึ่งอาจช่วยพยุงเงินเยน แต่ยังปล่อยให้ BOJ เป็นผู้กำหนดจังหวะและขนาดของการขึ้นดอกเบี้ยเอง

ทำไมเงินเยนหลุด 160 เยนต่อดอลลาร์ยังไม่ถือว่า “ไร้ระเบียบ”

ปฏิบัติการร่วมของสหรัฐฯ และญี่ปุ่นเมื่อวันที่ 31 กรกฎาคมมีเป้าหมายรับมือกับการเคลื่อนไหวของตลาดเงินที่ถูกมองว่าไร้ระเบียบ การแทรกแซงดังกล่าวช่วยให้เงินเยนแข็งค่าขึ้นชั่วคราวมากกว่า 5 เยนเมื่อเทียบกับดอลลาร์ ก่อนที่เยนจะอ่อนค่ากลับมาใกล้ระดับ 160 เยนต่อดอลลาร์อีกครั้ง 410

เบสเซนต์กล่าวว่าการเคลื่อนไหวล่าสุด “อยู่ภายใต้การควบคุมค่อนข้างดี” โดยประเมินจากพฤติกรรมของตลาด ไม่ใช่ดูเพียงตัวเลขระดับ 160 เยน ระดับดังกล่าวมีความสำคัญในเชิงจิตวิทยาสำหรับนักลงทุน แต่การทะลุระดับนี้ไม่ได้หมายความว่าจะต้องมีการแทรกแซงรอบใหม่โดยอัตโนมัติ 817

จุดแบ่งสำคัญคือ “ระดับ” ของค่าเงินกับ “ความเร็วและลักษณะ” ของการเคลื่อนไหว หากเงินเยนอ่อนลงอย่างรวดเร็วและสร้างความปั่นป่วน เจ้าหน้าที่อาจพิจารณาดำเนินการ แต่การอ่อนค่าที่ค่อยเป็นค่อยไปยังไม่ถึงเกณฑ์ดังกล่าวในมุมมองของเบสเซนต์ 817

นั่นจึงอธิบายได้ว่าทำไมคำพูดของเขาไม่ได้ทำให้เงินเยนแข็งค่าขึ้นอย่างมีนัยสำคัญ เพราะไม่มีคำมั่นว่าจะมีการแทรกแซงรอบใหม่ และไม่มีกรอบเวลาชัดเจนว่า BOJ จะเร่งขึ้นดอกเบี้ยเมื่อใด

เยนอ่อนกดดัน BOJ อย่างไร

เมื่อเงินเยนอ่อน สินค้านำเข้าและโภคภัณฑ์ เช่น พลังงานและอาหาร จะมีราคาแพงขึ้นเมื่อคิดเป็นเงินเยน ส่งผลให้แรงกดดันเงินเฟ้อในญี่ปุ่นเพิ่มขึ้น เบสเซนต์ยังเตือนว่าระดับค่าเงินเยนอาจก่อให้เกิดความเสี่ยงในวงกว้าง รวมถึงแรงกดดันให้ประเทศอื่นในเอเชียแข่งขันกันปล่อยให้สกุลเงินของตนอ่อนค่า 1

ด้าน BOJ เองก็หันมาให้ความสำคัญกับความเสี่ยงเงินเฟ้อด้านสูงมากขึ้น หลังคงอัตราดอกเบี้ยนโยบายไว้ที่ 1% ในเดือนกรกฎาคม ธนาคารกลางเตือนว่าเงินเฟ้อพื้นฐานอาจสูงเกินเป้าหมาย และระบุว่าการหารือด้านนโยบายในอนาคตจะต้องให้น้ำหนักกับแรงกดดันด้านราคามากขึ้น

สถานการณ์นี้ทำให้ BOJ ต้องชั่งน้ำหนักระหว่างสองด้าน การขึ้นดอกเบี้ยเร็วขึ้นอาจช่วยหนุนเงินเยนและจำกัดเงินเฟ้อจากสินค้านำเข้า แต่ภาวะการเงินที่ตึงตัวขึ้นก็อาจกระทบกิจกรรมทางเศรษฐกิจได้เช่นกัน ประเด็นจึงไม่ใช่เพียงการปกป้องระดับ 160 เยนต่อดอลลาร์ แต่คือการตัดสินใจว่าเงินเฟ้อฝังตัวมากพอที่จะต้องถอนมาตรการผ่อนคลายเร็วขึ้นหรือไม่

เหตุใดตลาดให้น้ำหนัก 88% ต่อการขึ้นดอกเบี้ยเดือนกันยายน

ณ วันที่ 31 สิงหาคม ราคาสัญญา overnight swaps สะท้อนว่าตลาดให้น้ำหนัก 88% ต่อการขึ้นดอกเบี้ยของ BOJ ในการประชุมวันที่ 17–18 กันยายน ความคาดหวังดังกล่าวได้รับแรงหนุนจากหลายปัจจัย ได้แก่

• BOJ เตือนว่าเงินเฟ้อพื้นฐานอาจสูงเกินเป้าหมาย
• รายงานสรุปความเห็นจากการประชุมเดือนกรกฎาคมมีน้ำเสียงเข้มงวดขึ้น โดยผู้กำหนดนโยบายถกเถียงถึงการตอบสนองที่แข็งแรงกว่าเดิมต่อความเสี่ยงเงินเฟ้อ 18
• มีสัญญาณว่า BOJ อาจเร่งจังหวะการขึ้นดอกเบี้ยจากปัจจุบันที่ประมาณปีละสองครั้ง
• เบสเซนต์แสดงการสนับสนุนผู้ว่าการอุเอดะ และมองว่าญี่ปุ่นจำเป็นต้องก้าวพ้นกรอบนโยบายอาเบะโนมิกส์ 9

ความคาดหวังของตลาดเพิ่มขึ้นอย่างมากก่อนเบสเซนต์ออกความเห็นล่าสุด โดยโอกาสขึ้นดอกเบี้ยเดือนกันยายนเพิ่มจาก 24% เมื่อวันที่ 30 กรกฎาคม เป็น 76% ในช่วงกลางเดือนสิงหาคม การขยับขึ้นสู่ 88% ในเวลาต่อมาสะท้อนว่า นักลงทุนส่วนใหญ่ได้สะท้อนโอกาสของการขึ้นดอกเบี้ยระยะใกล้เข้าไปในราคาแล้ว

อุเอดะส่งสัญญาณพร้อมเร่งขึ้นดอกเบี้ยหรือไม่

อุเอดะเคยส่งสัญญาณว่า BOJ ไม่ควรปล่อยให้นโยบายล่าช้ากว่าทิศทางเงินเฟ้อ หรือ “ตามเส้นเงินเฟ้อไม่ทัน” และยังเปิดช่องให้ธนาคารกลางเร่งขึ้นดอกเบี้ยได้ หากภาวะการเงินยังผ่อนคลายมากเกินไปและแนวโน้มเงินเฟ้อสนับสนุนการตอบสนองที่เข้มงวดขึ้น

ท่าทีดังกล่าวไม่ได้รับประกันว่า BOJ จะขึ้นดอกเบี้ยทุกไตรมาส แต่หมายความว่าจังหวะการปรับนโยบายในอนาคตจะขึ้นอยู่กับข้อมูลเงินเฟ้อและเศรษฐกิจมากกว่าตารางเวลาที่ตายตัว รายงานที่ระบุว่า BOJ กำลังพิจารณาจังหวะการขึ้นดอกเบี้ยที่เร็วกว่าอัตราปัจจุบันซึ่งอยู่ที่ประมาณปีละสองครั้ง ยิ่งตอกย้ำความคาดหวังต่อการขึ้นดอกเบี้ยในเดือนกันยายนและการคุมเข้มนโยบายเพิ่มเติมหลังจากนั้น

ทำไมเงินเยนแทบไม่ขยับหลังคำพูดของเบสเซนต์

ปฏิกิริยาที่จำกัดของตลาดส่วนใหญ่เกิดจากการที่ข่าวดังกล่าวไม่ใช่เรื่องใหม่สำหรับนักลงทุน ตลาดได้ให้น้ำหนักสูงอยู่แล้วต่อการขึ้นดอกเบี้ยในเดือนกันยายน ดังนั้นคำพูดของเบสเซนต์จึงเป็นการยืนยันมุมมองเดิมมากกว่าจะสร้างข้อมูลเชิงนโยบายใหม่

นอกจากนี้ เขายังหลีกเลี่ยงคำพูดสองแบบที่อาจทำให้เงินเยนตอบรับแรงขึ้น ได้แก่ การเรียกร้องให้ BOJ ขึ้นดอกเบี้ยติดต่อกัน และการให้คำมั่นว่าจะมีการแทรกแซงค่าเงินร่วมกับญี่ปุ่นอีกครั้งทันที เบสเซนต์เลือกชื่นชมอุเอดะและมอบอำนาจการตัดสินใจให้ผู้ว่าการ BOJ โดยมีนายกรัฐมนตรีซานาเอะ ทาคาอิจิสนับสนุน

ผลลัพธ์คือข้อความที่มีความหมายต่อทิศทางนโยบายในระยะกลาง แต่สร้างความประหลาดใจในระยะสั้นไม่มาก เบสเซนต์สนับสนุนเงินเยนที่แข็งค่าขึ้นและการเปลี่ยนผ่านออกจากนโยบายเงินผ่อนคลายอย่างมาก ขณะเดียวกันก็ย้ำว่า BOJ ไม่ใช่กระทรวงการคลังสหรัฐฯ จะเป็นผู้กำหนดว่าญี่ปุ่นจะปรับขึ้นดอกเบี้ยเร็วเพียงใด