NATO ยังไม่เห็นภัยโจมตีโดยตรงที่ใกล้จะเกิดขึ้น ท่ามกลางปฏิบัติการสงครามผสมของรัสเซีย

คำตอบสั้น ๆ: ยังไม่ใช่สัญญาณของสงครามเต็มรูปแบบ

จุดยืนสาธารณะของ NATO คือ รัสเซียกำลังเพิ่มระดับปฏิบัติการ “สงครามผสม” (hybrid warfare) ทั่วยุโรป แต่ขณะนี้พันธมิตรยังไม่เห็นภัยคุกคามจากการโจมตีทางทหารแบบเปิดเผยต่อประเทศสมาชิกที่ใกล้จะเกิดขึ้น

คำว่า “ยังไม่เห็นภัยใกล้จะเกิดขึ้น” ไม่ได้หมายความว่าไม่มีความเสี่ยงเลย แต่หมายถึงยังไม่มีหลักฐานสาธารณะที่ชี้ว่ารัสเซียกำลังเตรียมการบุกสมาชิก NATO ครั้งใหญ่ในทันที เจ้าหน้าที่และรัฐบาลยุโรปกำลังแยกความแตกต่างระหว่างปฏิบัติการกดดันในพื้นที่สีเทา กับการโจมตีทางทหารโดยตรง

เหตุใดความกังวลจึงเพิ่มขึ้น

หน่วยงานยุโรปและสหรัฐฯ เชื่อมโยงเหตุการณ์หลายประเภทเข้ากับหน่วยงานรัสเซีย ตัวแทน หรือผู้ปฏิบัติการที่ได้รับการสนับสนุนจากรัสเซีย เช่น

• การวางเพลิงและวินาศกรรมโรงงาน ระบบขนส่ง และโครงสร้างพื้นฐานสำคัญ
• การจารกรรมและความพยายามโจมตีบุคคลหรือสถานที่ที่เกี่ยวข้องกับความมั่นคง
• ไซเบอร์โจมตี การสอดแนมทางดิจิทัล และการแทรกแซงทางอิเล็กทรอนิกส์
• การรบกวนหรือปลอมแปลงสัญญาณนำทาง GPS/GNSS
• โดรนที่ไม่ได้รับอนุญาต รวมถึงการรุกล้ำน่านฟ้าของประเทศสมาชิก

เอกสารของสหภาพยุโรประบุว่าภัยคุกคามจากรัสเซียและเบลารุสครอบคลุมทั้งการรุกล้ำน่านฟ้าด้วยโดรนหรือเครื่องบินขับไล่ และการรบกวนสัญญาณนำทางด้วยวิธี jamming หรือ spoofing 117

รายงานล่าสุดยังกล่าวถึงโดรนติดวัตถุระเบิดที่พบในหรือใกล้สนามบินเยอรมนี กิจกรรมต้องสงสัยรอบเส้นทางขนส่งความช่วยเหลือทางทหารไปยังยูเครน ตลอดจนแผนวินาศกรรมและการก่อความรุนแรงที่เจ้าหน้าที่โปแลนด์ระบุว่าสามารถสกัดกั้นได้ 456

ตัวเลข 15 เหตุการณ์ต่อเดือนต้องอ่านอย่างระมัดระวัง

รายงานข่าวระบุว่าเหตุการณ์ที่เชื่อมโยงกับรัสเซียเพิ่มขึ้นเป็นประมาณ 15 เหตุการณ์ต่อเดือนนับตั้งแต่เดือนเมษายน จากระดับสูงสุดราว 10 เหตุการณ์ต่อเดือนในหลายช่วงนับตั้งแต่ปี 2024 5

อย่างไรก็ตาม ตัวเลขนี้เป็นการประเมินของเจ้าหน้าที่หรือแหล่งข่าวกรองที่สื่อรายงาน ไม่ใช่จำนวนเหตุการณ์อย่างเป็นทางการของ NATO ที่เปิดให้สาธารณชนตรวจสอบได้ทุกกรณี การกล่าวโทษรัสเซียในหลายเหตุการณ์มาจากรัฐบาลหรือหน่วยข่าวกรองยุโรป ขณะที่ความรับผิดทางกฎหมายยังไม่ได้รับการพิสูจน์เป็นรายกรณีทั้งหมด

การทำแผนที่ของคณะกรรมาธิการเฮลซิงกิของสหรัฐฯ ระบุว่าพบปฏิบัติการสงครามผสมเกือบ 150 ครั้งในดินแดน NATO นับตั้งแต่รัสเซียเปิดฉากการรุกรานยูเครนเต็มรูปแบบ โดยรวมเหตุโจมตีโครงสร้างพื้นฐาน การรณรงค์ใช้ความรุนแรง การใช้ผู้โยกย้ายถิ่นฐานเป็นเครื่องมือ และปฏิบัติการแทรกแซงข้อมูลข่าวสาร

โปแลนด์และรัฐบอลติกอยู่แนวหน้า

โปแลนด์และประเทศบอลติกมองว่าตนเองมีความเสี่ยงสูงกว่า เนื่องจากอยู่ใกล้รัสเซียและมีบทบาทสำคัญในการสนับสนุนยูเครน

นายกรัฐมนตรีโดนัลด์ ทัสก์กล่าวว่าโปแลนด์กำลังเผชิญ “เดือนวิกฤต” และไม่อาจตัดความเป็นไปได้ที่รัสเซียจะก่อเหตุยั่วยุต่อประเทศสมาชิก NATO ใด ๆ ได้ ก่อนหน้านี้เขาเคยกล่าวว่ารัสเซียอาจมีศักยภาพโจมตีสมาชิก NATO ได้ภายในไม่กี่เดือน 19

ด้านกีตานัส นาอูเซดา ประธานาธิบดีลิทัวเนีย กล่าวว่า การประเมินข่าวกรองชี้ถึงความเป็นไปได้ของปฏิบัติการขนาดจำกัดต่อโครงสร้างพื้นฐานสำคัญในลิทัวเนีย ประเทศบอลติก หรือโปแลนด์ ซึ่งอาจกระทบระบบพลังงานและการคมนาคม 18

เอสโตเนียก็รายงานว่าพบการยกระดับของเหตุวินาศกรรม สงครามอิเล็กทรอนิกส์ และการจารกรรมที่เจ้าหน้าที่เชื่อมโยงกับมอสโก ขณะที่โปแลนด์ประกาศการจับกุมผู้ต้องสงสัยหลายรายในคดีวางเพลิงและแผนก่อความรุนแรงที่ถูกกล่าวหาว่าจัดการโดยหน่วยลับของรัสเซีย 20

การทูตและสัญญาณเตือนจากสหรัฐฯ กับยุโรป

รายงานระบุว่า จอห์น แรตคลิฟฟ์ ผู้อำนวยการ CIA ได้เตือนมอสโกไม่ให้โจมตีสมาชิก NATO โดยเฉพาะเอสโตเนีย ลัตเวีย และลิทัวเนีย ท่ามกลางการประเมินว่ารัสเซียอาจพยายามทดสอบความเป็นเอกภาพของพันธมิตร

ฟรีดริช เมิร์ซ นายกรัฐมนตรีเยอรมนี เรียกการกระทำของรัสเซียว่าเป็นภัยคุกคามสงครามผสมที่ร้ายแรง และสนับสนุนการตอบโต้ของยุโรปที่แข็งกร้าวขึ้น ขณะที่รัฐบาลยุโรปใช้มาตรการหลายทาง ได้แก่

• การประท้วงทางการทูตและเรียกเอกอัครราชทูตรัสเซียเข้าพบ
• การคว่ำบาตรบุคคลและหน่วยงานที่ถูกกล่าวหา
• การเปิดเผยข้อมูลและระบุผู้ต้องสงสัยต่อสาธารณะ
• การประสานมาตรการระหว่างสหภาพยุโรป สหราชอาณาจักร และประเทศพันธมิตร

ฝรั่งเศสและสหราชอาณาจักรเคยสนับสนุนมาตรการต่อกิจกรรมไซเบอร์ที่ถูกกล่าวหาว่าเชื่อมโยงกับหน่วยข่าวกรองรัสเซีย โดยฝรั่งเศสระบุว่าปฏิบัติการดังกล่าวเกี่ยวข้องกับการจารกรรมและความพยายามก่อวินาศกรรมในหลายประเทศยุโรป 91011

สหรัฐฯ ประเมินฉากทัศน์การ “ทดสอบ” Article 5 อย่างไร

Article 5 ของสนธิสัญญา NATO ระบุว่า การโจมตีสมาชิกหนึ่งประเทศถือเป็นการโจมตีสมาชิกทั้งหมด และเป็นหลักประกันสำคัญของระบบป้องกันร่วมกัน อย่างไรก็ตาม การประเมินข่าวกรองของสหรัฐฯ ที่ถูกรายงานไม่ได้คาดการณ์การรุกรานยุโรปครั้งใหญ่ในทันที

ฉากทัศน์ที่ถูกพิจารณามีตั้งแต่เบาไปหนัก ได้แก่

1. ไซเบอร์โจมตีหรือวินาศกรรมที่ทำให้เกิดความเสียหาย แต่ยังอยู่ต่ำกว่าระดับการประกาศสงคราม
2. การใช้กลุ่มติดอาวุธไร้เครื่องหมายหรือผู้ปฏิบัติการที่สามารถปฏิเสธความเกี่ยวข้องได้ เพื่อยึดพื้นที่ขนาดเล็กชั่วคราว
3. การรุกล้ำทางทหารแบบจำกัดต่อสมาชิกที่มีความเปราะบางบริเวณปีกตะวันออกของ NATO

เป้าหมายที่ถูกประเมินไม่ได้จำเป็นต้องเป็นการยึดครองดินแดนจำนวนมาก แต่อาจเป็นการทดสอบว่า NATO จะตอบโต้ร่วมกันเพื่อปกป้องพันธมิตรขนาดเล็กหรือไม่ และจะทำให้เกิดความเห็นต่างระหว่างสหรัฐฯ กับชาติยุโรปหรือเปล่า

ทั้งหมดนี้เป็นฉากทัศน์เผื่อรับมือ ไม่ใช่ข้อสรุปว่ามีคำสั่งโจมตีแล้ว และไม่ได้ขัดแย้งกับการประเมินปัจจุบันของ NATO ที่ยังไม่เห็นภัยโจมตีใกล้จะเกิดขึ้น

มอสโกปฏิเสธข้อกล่าวหา

ดมิทรี เปสคอฟ โฆษกทำเนียบเครมลิน ปฏิเสธข้อกล่าวหาเรื่องไซเบอร์โจมตีและสงครามผสม โดยกล่าวว่ารัสเซียไม่ยอมรับข้อกล่าวหาเหล่านี้ และเห็นว่าเป็นคำกล่าวหาที่ไม่มีหลักฐานรองรับ มอสโกปฏิเสธความเกี่ยวข้องกับข้อกล่าวหาวินาศกรรมในยุโรปมาโดยตลอด 101112

ท่าทีดังกล่าวสะท้อนปัญหาสำคัญของสงครามในพื้นที่สีเทา นั่นคือ เหตุการณ์จำนวนมากมีหลักฐานข่าวกรองที่รัฐบาลบางประเทศมองว่าน่าเชื่อถือ แต่การเปิดเผยหลักฐานทั้งหมดอาจกระทบแหล่งข่าวและวิธีการสืบสวน ทำให้การพิสูจน์ต่อสาธารณะหรือในกระบวนการยุติธรรมทำได้ยาก

ปฏิบัติการเหล่านี้ทำให้ยุโรปลดการสนับสนุนยูเครนหรือไม่

หลักฐานที่มีอยู่ยังไม่แสดงว่าปฏิบัติการดังกล่าวประสบความสำเร็จในการทำลายการสนับสนุนยูเครนของยุโรป ตรงกันข้าม โปแลนด์และประเทศบอลติกยังคงเป็นกลุ่มผู้สนับสนุนยูเครนที่แข็งขันที่สุด และใช้เหตุการณ์เหล่านี้เป็นเหตุผลในการเรียกร้องการยับยั้งที่เข้มแข็งขึ้น การเสริมความยืดหยุ่นของโครงสร้างพื้นฐาน และการปกป้องเส้นทางลำเลียงความช่วยเหลือ 356

สงครามผสมอาจเพิ่มต้นทุนทางการเมือง ทำให้สังคมยุโรปวิตก และบีบให้รัฐบาลต้องจัดสรรทรัพยากรด้านความมั่นคงมากขึ้น แต่ขณะนี้ยังมีหลักฐานไม่เพียงพอที่จะสรุปว่าเหตุการณ์เหล่านี้ทำให้ชาติ NATO ทางตะวันออกลดการสนับสนุนเคียฟอย่างมีนัยสำคัญ

สรุป: NATO มองว่าภัยคุกคามแบบผสมกำลังยกระดับและต้องรับมืออย่างจริงจัง แต่ยังไม่พบสัญญาณของการโจมตีทางทหารโดยตรงต่อสมาชิกที่ใกล้จะเกิดขึ้น ความเสี่ยงที่ถูกจับตาจึงไม่ใช่เพียงการบุกครั้งใหญ่ หากยังรวมถึงการยั่วยุหรือปฏิบัติการขนาดจำกัดที่ออกแบบมาเพื่อทดสอบความเป็นเอกภาพของพันธมิตรด้วย