หกเดือนหลังความขัดแย้งระหว่างสหรัฐฯ กับอิหร่านเริ่มต้นขึ้น วอชิงตันเปลี่ยนจากแรงกดดันทางทหารในวงกว้างมาเป็นยุทธศาสตร์โดดเดี่ยวเศรษฐกิจอิหร่านอย่างเป็นระบบในระดับโลก โดยใช้ชื่อว่า “Operation Economic Outcast” หรือ “ปฏิบัติการคนนอกคอกทางเศรษฐกิจ”

มาตรการใหม่นี้ขยายเครือข่ายคว่ำบาตรไปยังรายได้ การเดินเรือ และช่องทางการเงิน ขณะที่ประธานาธิบดีมัสอูด เปเซชเคียน ระบุว่าการส่งออกและนำเข้าของอิหร่านลดลงเกือบ 35% จากผลกระทบร่วมกันของมาตรการคว่ำบาตรและการปิดล้อมทางทะเล 311

ผลที่เกิดขึ้นคือแรงกดดันต่อเศรษฐกิจภายในอิหร่านรุนแรงขึ้น และธนาคารหรือบริษัทต่างชาติที่ทำธุรกิจกับเตหะรานต้องเผชิญความเสี่ยงมากขึ้น แต่ยังไม่ใช่ “จุดเปลี่ยน” ทางการทูตที่สหรัฐฯ น่าจะต้องการ ตรงกันข้าม มาตรการคว่ำบาตร การเข้าถึงช่องแคบฮอร์มุซ และการเจรจา กลับหลอมรวมเป็นเกมต่อรองที่ยกระดับความตึงเครียดมากขึ้น

Operation Economic Outcast เปลี่ยนอะไรบ้าง

กระทรวงการคลังสหรัฐฯ ประกาศปฏิบัติการนี้เมื่อวันที่ 24 สิงหาคม โดยอธิบายว่าเป็นแคมเปญร่วมของรัฐบาลสหรัฐฯ ที่มุ่งตัดเครือข่ายการเงินและการค้าที่ช่วยหล่อเลี้ยงรัฐบาลอิหร่านและกองกำลังพิทักษ์การปฏิวัติอิสลาม หรือ IRGC

มาตรการดังกล่าวไม่ได้จำกัดอยู่เพียงเป้าหมายเดิมอย่างน้ำมันและธนาคาร แต่ขยายไปยังการเดินเรือ การบิน ทองคำ เทคโนโลยี และสินทรัพย์ดิจิทัลด้วย 3410

อีกจุดสำคัญคือการมุ่งเป้าไปยังบริษัท เรือ บริษัทบังหน้า และตัวกลางที่อยู่นอกอิหร่าน นั่นหมายความว่าแรงกดดันไม่ได้ตกอยู่กับองค์กรที่รัฐบาลเตหะรานควบคุมโดยตรงเท่านั้น วอชิงตันยังเตือนธุรกิจในประเทศที่สามซึ่งอำนวยความสะดวกทางการค้าให้อิหร่านว่าอาจสูญเสียสิทธิ์เข้าถึงระบบการเงินสหรัฐฯ ได้

นักวิเคราะห์มองว่านี่คือการขยายการใช้ “มาตรการคว่ำบาตรทุติยภูมิ” ซึ่งทำให้บริษัทต่างชาติต้องเลือกระหว่างการทำธุรกิจกับอิหร่านและการรักษาความเชื่อมโยงกับระบบเงินดอลลาร์ 911

กระทรวงการต่างประเทศสหรัฐฯ ระบุว่าเป้าหมายรวมถึงเครือข่ายที่เกี่ยวข้องกับการค้าน้ำมันและปิโตรเคมี การจัดซื้อทางทหาร และกิจกรรมที่สหรัฐฯ ระบุว่าสนับสนุนการโจมตีกองกำลังสหรัฐฯ และพันธมิตร 4

กรณี Banque Misr ส่งสัญญาณเตือนถึงธนาคารตัวกลาง

การดำเนินการต่อเนื่องที่ชัดเจนที่สุดเกิดขึ้นผ่านเครือข่ายปราบปรามอาชญากรรมทางการเงินของสหรัฐฯ หรือ FinCEN ซึ่งเสนอให้จำกัดสถาบันการเงินสหรัฐฯ ไม่ให้เปิดหรือรักษาบัญชีตัวแทนธนาคารกับสาขา Banque Misr จำนวน 5 แห่งในสหรัฐอาหรับเอมิเรตส์

กระทรวงการคลังสหรัฐฯ ระบุว่า สาขาเหล่านี้ประมวลผลธุรกรรมราว 1,800 ล้านดอลลาร์สหรัฐ ระหว่างเดือนมกราคม 2024 ถึงมิถุนายน 2026 ให้กับบริษัท 103 แห่งที่อาจเชื่อมโยงกับเครือข่ายธนาคารเงาของอิหร่าน 1718

อย่างไรก็ตาม ต้องแยกให้ออกว่ามาตรการดังกล่าวยังเป็น “ประกาศเสนอออกกฎ” หรือ Notice of Proposed Rulemaking ไม่ใช่ข้อจำกัดขั้นสุดท้ายที่มีผลบังคับใช้แล้ว Banque Misr ระบุว่าข้อเสนอนี้ครอบคลุมการดำเนินงานในสหรัฐอาหรับเอมิเรตส์ ไม่กระทบธุรกิจในอียิปต์หรือประเทศอื่น 19

แม้ยังไม่ใช่คำสั่งสุดท้าย แต่กรณีนี้สะท้อนขอบเขตที่วอชิงตันต้องการให้เห็นอย่างชัดเจน นั่นคือธนาคารต่างประเทศอาจกลายเป็นจุดกดดันถัดไป หากเจ้าหน้าที่สหรัฐฯ เห็นว่าธนาคารเหล่านั้นเป็นช่องทางให้ธุรกรรมที่เชื่อมโยงกับอิหร่านเข้าถึงเงินดอลลาร์

การค้าอิหร่านหดตัว เงินเฟ้อเพิ่มแรงกดดัน

ประธานาธิบดีเปเซชเคียนกล่าวว่า มาตรการคว่ำบาตรและการปิดล้อมทางทะเลทำให้การส่งออกและนำเข้าของอิหร่านลดลงเกือบ 35% โดยการนำเข้าลดลงมากกว่าการส่งออก

รายงานยังระบุว่าอัตราเงินเฟ้อรายปีอยู่ที่ 66% ในข้อมูลรายเดือนล่าสุดที่ Reuters อ้างถึง ซึ่งเพิ่มแรงกดดันต่อครัวเรือนและภาคธุรกิจ

การหดตัวของการค้าหมายถึงเส้นทางนำเข้าที่น้อยลง การเข้าถึงเงินตราต่างประเทศที่จำกัดลง และความยากลำบากในการรักษาความสัมพันธ์ทางการค้าตามปกติ ขณะเดียวกัน ความติดขัดด้านการเดินเรือก็ซ้ำเติมผลของมาตรการคว่ำบาตร เพราะทำให้การขนส่งสินค้าและพลังงานคาดการณ์ได้ยากขึ้น

ข้อมูลที่มีอยู่ยังไม่สามารถแยกได้อย่างชัดเจนว่า ความเสียหายทางเศรษฐกิจส่วนใดเกิดจากมาตรการคว่ำบาตร การปิดล้อม ความเสียหายจากสงคราม หรือการดำเนินนโยบายภายในประเทศ แต่ข้อมูลดังกล่าวแสดงให้เห็นว่าเจ้าหน้าที่อิหร่านยอมรับต่อสาธารณะว่าประเทศกำลังเผชิญแรงกระแทกร่วมกันอย่างรุนแรง

ผู้นำสูงสุดโมจตาบา คาเมเนอี เรียกร้องให้รัฐบาลเร่งแก้ปัญหาเงินเฟ้อ การว่างงาน การควบคุมราคา และความผิดปกติในตลาดสินค้าและบริการ พร้อมสนับสนุนการพึ่งพาการผลิตภายในประเทศมากขึ้นและลดบทบาทของเงินดอลลาร์ในระบบเศรษฐกิจอิหร่านลงทีละขั้น

กระทรวงการต่างประเทศอิหร่านประณามมาตรการของสหรัฐฯ ว่าเป็น “การก่อการร้ายโดยรัฐ” โดยนำเสนอว่ามาตรการเหล่านี้เป็นการลงโทษประชาชนโดยรวม มากกว่าจะเป็นแรงกดดันทางเศรษฐกิจที่ชอบธรรม

ฮอร์มุซกลายเป็นบททดสอบสำคัญของการทูต

แคมเปญทางเศรษฐกิจดำเนินไปพร้อมกับความขัดแย้งเหนือช่องแคบฮอร์มุซ เส้นทางเดินเรือสำคัญที่การจราจรเชิงพาณิชย์ลดลงอย่างมาก กาตาร์เพิ่มบทบาทการไกล่เกลี่ย และนายกรัฐมนตรีกาตาร์เดินทางไปเตหะรานเพื่อหารือเรื่องการลดความตึงเครียดและกรอบการเดินเรือที่เสนอขึ้น

ขณะเดียวกัน อิหร่านและโอมานกำลังหารือเรื่อง “ระเบียงเดินเรือชั่วคราว” ซึ่งรวมถึงการกำหนดเส้นทางและความเป็นไปได้ของความร่วมมือในการเก็บกู้ทุ่นระเบิด

แต่การเจรจาดังกล่าวยังไม่เท่ากับการเปิดช่องแคบอย่างถาวร กาตาร์รายงานว่าการพูดคุยด้านเทคนิคมีความคืบหน้า ทว่าการเดินเรือยังอยู่ในระดับต่ำกว่าก่อนสงครามอย่างมาก โดยรายงานหนึ่งระบุว่ามีเรือผ่านช่องแคบเพียง 6 ลำในวันที่มีการนับ เทียบกับ 130–140 ลำก่อนเกิดสงคราม

คำกล่าวจากทั้งสองฝ่ายยิ่งสะท้อนช่องว่างดังกล่าว เจ้าหน้าที่สหรัฐฯ พยายามนำเสนอว่าช่องแคบฮอร์มุซเปิดอยู่หรือกำลังกลับเข้าสู่ภาวะปกติ ขณะที่เตหะรานระบุว่าการเดินเรือยังขึ้นอยู่กับเงื่อนไขของอิหร่านและท่าทีโดยรวมของสหรัฐฯ

การเจรจาผ่านโอมานก่อนหน้านี้ถูกระบุว่าใกล้บรรลุข้อตกลง แต่รัฐมนตรีต่างประเทศอับบาส อารักชี กล่าวว่า ข้อตกลงระหว่างอิหร่านกับโอมานเพียงอย่างเดียวอาจไม่เพียงพอที่จะเปิดเส้นทางเดินเรือ

กองกำลังพิทักษ์การปฏิวัติอิหร่านก็ปฏิเสธคำอธิบายของสหรัฐฯ ที่ว่าช่องแคบเปิดใช้งานได้เต็มรูปแบบ ในมุมมองของเตหะราน การเดินเรือไม่ใช่เพียงประเด็นทางเทคนิค แต่เชื่อมโยงกับความขัดแย้งโดยรวม การปิดล้อมของสหรัฐฯ และเงื่อนไขของข้อตกลงลดความตึงเครียด

เหตุใดการเจรจาจึงยังจำกัดวง

ข้อมูลจากรายงานต่าง ๆ สนับสนุนภาพว่า นโยบายสหรัฐฯ เปลี่ยนไปอย่างชัดเจน วอชิงตันถอยออกจากการเจรจาทางการเมืองที่กว้างขึ้น และหันมาให้น้ำหนักกับแรงกดดันทางเศรษฐกิจและอำนาจต่อรองจากเส้นทางเดินเรือ นอกจากนี้ สหรัฐฯ ยังขู่ว่าจะใช้มาตรการคว่ำบาตรทุติยภูมิที่กว้างขึ้นกับประเทศและบริษัทที่ทำธุรกิจกับอิหร่าน

อย่างไรก็ตาม สหรัฐฯ ยังไม่ได้ใช้มาตรการคว่ำบาตรทุติยภูมิกับคู่ค้ารายใหญ่ของอิหร่านอย่างจีนและอินเดียในทันที รายงานระบุถึงการยับยั้งดังกล่าว แต่ยังไม่สามารถยืนยันเหตุผลภายในรัฐบาลสหรัฐฯ ได้อย่างชัดเจน

ทางเลือกที่วอชิงตันเผชิญอยู่เห็นได้ไม่ยาก การเล่นงานประเทศคู่ค้ารายใหญ่เหล่านี้อาจเพิ่มแรงกดดันต่อเตหะราน แต่ก็อาจสร้างต้นทุนทางการทูต เศรษฐกิจ และความเสี่ยงต่อการยกระดับความขัดแย้ง นี่จึงยังเป็นข้ออนุมาน ไม่ใช่เหตุผลที่สหรัฐฯ ประกาศยืนยันต่อสาธารณะ 916

ผลเชิงยุทธศาสตร์: แรงกดดันเพิ่มขึ้น แต่ยังไม่มีข้อตกลง

Operation Economic Outcast เพิ่มต้นทุนให้กับช่องทางการค้าและการเงินที่อิหร่านยังเหลืออยู่เป็นอย่างมาก แคมเปญนี้เข้าถึงธนาคารตัวกลาง เครือข่ายการเดินเรือ และภาคธุรกิจที่ช่วยให้เตหะรานดำเนินกิจการต่อได้แม้เผชิญมาตรการคว่ำบาตรก่อนหน้านี้

การหดตัวของการค้าและเงินเฟ้อที่เพิ่มขึ้นสะท้อนผลกระทบภายในประเทศ ขณะที่คำเรียกร้องของผู้นำอิหร่านให้รัฐบาลเร่งแก้ปัญหา แสดงให้เห็นว่าแรงกดดันกำลังกลายเป็นประเด็นที่เพิกเฉยได้ยากในทางการเมือง 11

แต่ความเจ็บปวดทางเศรษฐกิจยังไม่แปรเปลี่ยนเป็นความสำเร็จทางการทูตในช่วงเวลานี้ กาตาร์และโอมานช่วยผลักดันการเจรจาไปสู่ประเด็นจำกัดวงอย่างความปลอดภัยของการเดินเรือ ทว่าอิหร่านยังปฏิเสธว่าเส้นทางชั่วคราวไม่ใช่การเปิดช่องแคบอย่างเต็มรูปแบบ และไม่ยอมรับว่ามาตรการคว่ำบาตรจะทำให้ประเทศยอมจำนนทางการเมือง

ผลลัพธ์ในทันทีจึงไม่ใช่การคลี่คลาย แต่เป็นการผูกโยงประเด็นเข้าด้วยกันมากขึ้น การเข้าถึงการค้าของอิหร่าน ความปลอดภัยของเรือในช่องแคบฮอร์มุซ และโอกาสกลับมาเจรจากับสหรัฐฯ กลายเป็นเรื่องที่แยกออกจากกันได้ยาก

วอชิงตันมีอำนาจต่อรองเพิ่มขึ้น ขณะที่เตหะรานเผชิญความโดดเดี่ยวและแรงกดดันภายในประเทศที่หนักกว่าเดิม โดยยังไม่ยอมถอยจากประเด็นทางการเมืองแกนกลางของความขัดแย้ง

หกเดือนหลังความขัดแย้งระหว่างสหรัฐฯ กับอิหร่านเริ่มต้นขึ้น วอชิงตันเปลี่ยนจากแรงกดดันทางทหารในวงกว้างมาเป็นยุทธศาสตร์โดดเดี่ยวเศรษฐกิจอิหร่านอย่างเป็นระบบในระดับโลก โดยใช้ชื่อว่า “Operation Economic Outcast” หรือ “ปฏิบัติการคนนอกคอกทางเศรษฐกิจ”

มาตรการใหม่นี้ขยายเครือข่ายคว่ำบาตรไปยังรายได้ การเดินเรือ และช่องทางการเงิน ขณะที่ประธานาธิบดีมัสอูด เปเซชเคียน ระบุว่าการส่งออกและนำเข้าของอิหร่านลดลงเกือบ 35% จากผลกระทบร่วมกันของมาตรการคว่ำบาตรและการปิดล้อมทางทะเล 311

ผลที่เกิดขึ้นคือแรงกดดันต่อเศรษฐกิจภายในอิหร่านรุนแรงขึ้น และธนาคารหรือบริษัทต่างชาติที่ทำธุรกิจกับเตหะรานต้องเผชิญความเสี่ยงมากขึ้น แต่ยังไม่ใช่ “จุดเปลี่ยน” ทางการทูตที่สหรัฐฯ น่าจะต้องการ ตรงกันข้าม มาตรการคว่ำบาตร การเข้าถึงช่องแคบฮอร์มุซ และการเจรจา กลับหลอมรวมเป็นเกมต่อรองที่ยกระดับความตึงเครียดมากขึ้น

Operation Economic Outcast เปลี่ยนอะไรบ้าง

กระทรวงการคลังสหรัฐฯ ประกาศปฏิบัติการนี้เมื่อวันที่ 24 สิงหาคม โดยอธิบายว่าเป็นแคมเปญร่วมของรัฐบาลสหรัฐฯ ที่มุ่งตัดเครือข่ายการเงินและการค้าที่ช่วยหล่อเลี้ยงรัฐบาลอิหร่านและกองกำลังพิทักษ์การปฏิวัติอิสลาม หรือ IRGC

มาตรการดังกล่าวไม่ได้จำกัดอยู่เพียงเป้าหมายเดิมอย่างน้ำมันและธนาคาร แต่ขยายไปยังการเดินเรือ การบิน ทองคำ เทคโนโลยี และสินทรัพย์ดิจิทัลด้วย 3410

อีกจุดสำคัญคือการมุ่งเป้าไปยังบริษัท เรือ บริษัทบังหน้า และตัวกลางที่อยู่นอกอิหร่าน นั่นหมายความว่าแรงกดดันไม่ได้ตกอยู่กับองค์กรที่รัฐบาลเตหะรานควบคุมโดยตรงเท่านั้น วอชิงตันยังเตือนธุรกิจในประเทศที่สามซึ่งอำนวยความสะดวกทางการค้าให้อิหร่านว่าอาจสูญเสียสิทธิ์เข้าถึงระบบการเงินสหรัฐฯ ได้

นักวิเคราะห์มองว่านี่คือการขยายการใช้ “มาตรการคว่ำบาตรทุติยภูมิ” ซึ่งทำให้บริษัทต่างชาติต้องเลือกระหว่างการทำธุรกิจกับอิหร่านและการรักษาความเชื่อมโยงกับระบบเงินดอลลาร์ 911

กระทรวงการต่างประเทศสหรัฐฯ ระบุว่าเป้าหมายรวมถึงเครือข่ายที่เกี่ยวข้องกับการค้าน้ำมันและปิโตรเคมี การจัดซื้อทางทหาร และกิจกรรมที่สหรัฐฯ ระบุว่าสนับสนุนการโจมตีกองกำลังสหรัฐฯ และพันธมิตร 4

กรณี Banque Misr ส่งสัญญาณเตือนถึงธนาคารตัวกลาง

การดำเนินการต่อเนื่องที่ชัดเจนที่สุดเกิดขึ้นผ่านเครือข่ายปราบปรามอาชญากรรมทางการเงินของสหรัฐฯ หรือ FinCEN ซึ่งเสนอให้จำกัดสถาบันการเงินสหรัฐฯ ไม่ให้เปิดหรือรักษาบัญชีตัวแทนธนาคารกับสาขา Banque Misr จำนวน 5 แห่งในสหรัฐอาหรับเอมิเรตส์

กระทรวงการคลังสหรัฐฯ ระบุว่า สาขาเหล่านี้ประมวลผลธุรกรรมราว 1,800 ล้านดอลลาร์สหรัฐ ระหว่างเดือนมกราคม 2024 ถึงมิถุนายน 2026 ให้กับบริษัท 103 แห่งที่อาจเชื่อมโยงกับเครือข่ายธนาคารเงาของอิหร่าน 1718

อย่างไรก็ตาม ต้องแยกให้ออกว่ามาตรการดังกล่าวยังเป็น “ประกาศเสนอออกกฎ” หรือ Notice of Proposed Rulemaking ไม่ใช่ข้อจำกัดขั้นสุดท้ายที่มีผลบังคับใช้แล้ว Banque Misr ระบุว่าข้อเสนอนี้ครอบคลุมการดำเนินงานในสหรัฐอาหรับเอมิเรตส์ ไม่กระทบธุรกิจในอียิปต์หรือประเทศอื่น 19

แม้ยังไม่ใช่คำสั่งสุดท้าย แต่กรณีนี้สะท้อนขอบเขตที่วอชิงตันต้องการให้เห็นอย่างชัดเจน นั่นคือธนาคารต่างประเทศอาจกลายเป็นจุดกดดันถัดไป หากเจ้าหน้าที่สหรัฐฯ เห็นว่าธนาคารเหล่านั้นเป็นช่องทางให้ธุรกรรมที่เชื่อมโยงกับอิหร่านเข้าถึงเงินดอลลาร์

การค้าอิหร่านหดตัว เงินเฟ้อเพิ่มแรงกดดัน

ประธานาธิบดีเปเซชเคียนกล่าวว่า มาตรการคว่ำบาตรและการปิดล้อมทางทะเลทำให้การส่งออกและนำเข้าของอิหร่านลดลงเกือบ 35% โดยการนำเข้าลดลงมากกว่าการส่งออก

รายงานยังระบุว่าอัตราเงินเฟ้อรายปีอยู่ที่ 66% ในข้อมูลรายเดือนล่าสุดที่ Reuters อ้างถึง ซึ่งเพิ่มแรงกดดันต่อครัวเรือนและภาคธุรกิจ

การหดตัวของการค้าหมายถึงเส้นทางนำเข้าที่น้อยลง การเข้าถึงเงินตราต่างประเทศที่จำกัดลง และความยากลำบากในการรักษาความสัมพันธ์ทางการค้าตามปกติ ขณะเดียวกัน ความติดขัดด้านการเดินเรือก็ซ้ำเติมผลของมาตรการคว่ำบาตร เพราะทำให้การขนส่งสินค้าและพลังงานคาดการณ์ได้ยากขึ้น

ข้อมูลที่มีอยู่ยังไม่สามารถแยกได้อย่างชัดเจนว่า ความเสียหายทางเศรษฐกิจส่วนใดเกิดจากมาตรการคว่ำบาตร การปิดล้อม ความเสียหายจากสงคราม หรือการดำเนินนโยบายภายในประเทศ แต่ข้อมูลดังกล่าวแสดงให้เห็นว่าเจ้าหน้าที่อิหร่านยอมรับต่อสาธารณะว่าประเทศกำลังเผชิญแรงกระแทกร่วมกันอย่างรุนแรง

ผู้นำสูงสุดโมจตาบา คาเมเนอี เรียกร้องให้รัฐบาลเร่งแก้ปัญหาเงินเฟ้อ การว่างงาน การควบคุมราคา และความผิดปกติในตลาดสินค้าและบริการ พร้อมสนับสนุนการพึ่งพาการผลิตภายในประเทศมากขึ้นและลดบทบาทของเงินดอลลาร์ในระบบเศรษฐกิจอิหร่านลงทีละขั้น

กระทรวงการต่างประเทศอิหร่านประณามมาตรการของสหรัฐฯ ว่าเป็น “การก่อการร้ายโดยรัฐ” โดยนำเสนอว่ามาตรการเหล่านี้เป็นการลงโทษประชาชนโดยรวม มากกว่าจะเป็นแรงกดดันทางเศรษฐกิจที่ชอบธรรม

ฮอร์มุซกลายเป็นบททดสอบสำคัญของการทูต

แคมเปญทางเศรษฐกิจดำเนินไปพร้อมกับความขัดแย้งเหนือช่องแคบฮอร์มุซ เส้นทางเดินเรือสำคัญที่การจราจรเชิงพาณิชย์ลดลงอย่างมาก กาตาร์เพิ่มบทบาทการไกล่เกลี่ย และนายกรัฐมนตรีกาตาร์เดินทางไปเตหะรานเพื่อหารือเรื่องการลดความตึงเครียดและกรอบการเดินเรือที่เสนอขึ้น

ขณะเดียวกัน อิหร่านและโอมานกำลังหารือเรื่อง “ระเบียงเดินเรือชั่วคราว” ซึ่งรวมถึงการกำหนดเส้นทางและความเป็นไปได้ของความร่วมมือในการเก็บกู้ทุ่นระเบิด

แต่การเจรจาดังกล่าวยังไม่เท่ากับการเปิดช่องแคบอย่างถาวร กาตาร์รายงานว่าการพูดคุยด้านเทคนิคมีความคืบหน้า ทว่าการเดินเรือยังอยู่ในระดับต่ำกว่าก่อนสงครามอย่างมาก โดยรายงานหนึ่งระบุว่ามีเรือผ่านช่องแคบเพียง 6 ลำในวันที่มีการนับ เทียบกับ 130–140 ลำก่อนเกิดสงคราม

คำกล่าวจากทั้งสองฝ่ายยิ่งสะท้อนช่องว่างดังกล่าว เจ้าหน้าที่สหรัฐฯ พยายามนำเสนอว่าช่องแคบฮอร์มุซเปิดอยู่หรือกำลังกลับเข้าสู่ภาวะปกติ ขณะที่เตหะรานระบุว่าการเดินเรือยังขึ้นอยู่กับเงื่อนไขของอิหร่านและท่าทีโดยรวมของสหรัฐฯ

การเจรจาผ่านโอมานก่อนหน้านี้ถูกระบุว่าใกล้บรรลุข้อตกลง แต่รัฐมนตรีต่างประเทศอับบาส อารักชี กล่าวว่า ข้อตกลงระหว่างอิหร่านกับโอมานเพียงอย่างเดียวอาจไม่เพียงพอที่จะเปิดเส้นทางเดินเรือ

กองกำลังพิทักษ์การปฏิวัติอิหร่านก็ปฏิเสธคำอธิบายของสหรัฐฯ ที่ว่าช่องแคบเปิดใช้งานได้เต็มรูปแบบ ในมุมมองของเตหะราน การเดินเรือไม่ใช่เพียงประเด็นทางเทคนิค แต่เชื่อมโยงกับความขัดแย้งโดยรวม การปิดล้อมของสหรัฐฯ และเงื่อนไขของข้อตกลงลดความตึงเครียด

เหตุใดการเจรจาจึงยังจำกัดวง

ข้อมูลจากรายงานต่าง ๆ สนับสนุนภาพว่า นโยบายสหรัฐฯ เปลี่ยนไปอย่างชัดเจน วอชิงตันถอยออกจากการเจรจาทางการเมืองที่กว้างขึ้น และหันมาให้น้ำหนักกับแรงกดดันทางเศรษฐกิจและอำนาจต่อรองจากเส้นทางเดินเรือ นอกจากนี้ สหรัฐฯ ยังขู่ว่าจะใช้มาตรการคว่ำบาตรทุติยภูมิที่กว้างขึ้นกับประเทศและบริษัทที่ทำธุรกิจกับอิหร่าน

อย่างไรก็ตาม สหรัฐฯ ยังไม่ได้ใช้มาตรการคว่ำบาตรทุติยภูมิกับคู่ค้ารายใหญ่ของอิหร่านอย่างจีนและอินเดียในทันที รายงานระบุถึงการยับยั้งดังกล่าว แต่ยังไม่สามารถยืนยันเหตุผลภายในรัฐบาลสหรัฐฯ ได้อย่างชัดเจน

ทางเลือกที่วอชิงตันเผชิญอยู่เห็นได้ไม่ยาก การเล่นงานประเทศคู่ค้ารายใหญ่เหล่านี้อาจเพิ่มแรงกดดันต่อเตหะราน แต่ก็อาจสร้างต้นทุนทางการทูต เศรษฐกิจ และความเสี่ยงต่อการยกระดับความขัดแย้ง นี่จึงยังเป็นข้ออนุมาน ไม่ใช่เหตุผลที่สหรัฐฯ ประกาศยืนยันต่อสาธารณะ 916

ผลเชิงยุทธศาสตร์: แรงกดดันเพิ่มขึ้น แต่ยังไม่มีข้อตกลง

Operation Economic Outcast เพิ่มต้นทุนให้กับช่องทางการค้าและการเงินที่อิหร่านยังเหลืออยู่เป็นอย่างมาก แคมเปญนี้เข้าถึงธนาคารตัวกลาง เครือข่ายการเดินเรือ และภาคธุรกิจที่ช่วยให้เตหะรานดำเนินกิจการต่อได้แม้เผชิญมาตรการคว่ำบาตรก่อนหน้านี้

การหดตัวของการค้าและเงินเฟ้อที่เพิ่มขึ้นสะท้อนผลกระทบภายในประเทศ ขณะที่คำเรียกร้องของผู้นำอิหร่านให้รัฐบาลเร่งแก้ปัญหา แสดงให้เห็นว่าแรงกดดันกำลังกลายเป็นประเด็นที่เพิกเฉยได้ยากในทางการเมือง 11

แต่ความเจ็บปวดทางเศรษฐกิจยังไม่แปรเปลี่ยนเป็นความสำเร็จทางการทูตในช่วงเวลานี้ กาตาร์และโอมานช่วยผลักดันการเจรจาไปสู่ประเด็นจำกัดวงอย่างความปลอดภัยของการเดินเรือ ทว่าอิหร่านยังปฏิเสธว่าเส้นทางชั่วคราวไม่ใช่การเปิดช่องแคบอย่างเต็มรูปแบบ และไม่ยอมรับว่ามาตรการคว่ำบาตรจะทำให้ประเทศยอมจำนนทางการเมือง

ผลลัพธ์ในทันทีจึงไม่ใช่การคลี่คลาย แต่เป็นการผูกโยงประเด็นเข้าด้วยกันมากขึ้น การเข้าถึงการค้าของอิหร่าน ความปลอดภัยของเรือในช่องแคบฮอร์มุซ และโอกาสกลับมาเจรจากับสหรัฐฯ กลายเป็นเรื่องที่แยกออกจากกันได้ยาก

วอชิงตันมีอำนาจต่อรองเพิ่มขึ้น ขณะที่เตหะรานเผชิญความโดดเดี่ยวและแรงกดดันภายในประเทศที่หนักกว่าเดิม โดยยังไม่ยอมถอยจากประเด็นทางการเมืองแกนกลางของความขัดแย้ง