ทำไมน้ำมันฟื้นตัว 27 สิงหาคม เมื่อความหวังข้อตกลงฮอร์มุซลดลง

การฟื้นตัวของราคาน้ำมันในวันที่ 27 สิงหาคมเป็นหลัก การปรับราคาใหม่ตามความเสี่ยงทางการทูต มากกว่าจะเป็นผลจากอุปสงค์ที่เปลี่ยนแปลงอย่างฉับพลัน ก่อนหน้านั้น นักลงทุนเทขายน้ำมันดิบ หลังการหารือระหว่างอิหร่านกับโอมานทำให้เกิดความหวังว่าอาจมีข้อตกลงทยอยเปิดเส้นทางเดินเรือผ่านช่องแคบฮอร์มุซ แต่เมื่อทำเนียบขาวยืนยันว่าไม่มีการเจรจาระหว่างสหรัฐฯ กับอิหร่าน ความเป็นไปได้ของการเปิดเส้นทางอย่างรวดเร็วและยั่งยืนก็ลดลง ทำให้ค่าพรีเมียมความเสี่ยงด้านอุปทานบางส่วนกลับเข้าสู่ราคาอีกครั้ง

ราคาน้ำมันดิบเบรนท์เพิ่มขึ้น 2.2% มาอยู่ที่ 89.79 ดอลลาร์ต่อบาร์เรล ขณะที่น้ำมันดิบเวสต์เท็กซัสอินเตอร์มีเดียต หรือ WTI ของสหรัฐฯ เพิ่มขึ้น 1.7% มาอยู่ที่ 83.66 ดอลลาร์ต่อบาร์เรล 13

ตลาดกลับทิศจากการเดิมพันว่า “ฮอร์มุซใกล้เปิด”

การปรับลดลงในช่วงก่อนหน้าเกิดจากความหวังว่าความพยายามทางการทูตจะช่วยฟื้นการขนส่งพลังงานได้ในที่สุด อิหร่านและโอมานหารือกันเกี่ยวกับแนวทางเปิดทางเดินเรือชั่วคราว รวมถึงการประสานงานเก็บกู้ทุ่นระเบิด แต่สิ่งที่มีอยู่ยังเป็นเพียงกรอบการทำงานระหว่างการพัฒนา ไม่ใช่เส้นทางเดินเรือที่เปิดใช้งานและมีความปลอดภัยแล้ว 1718

จุดนี้มีความสำคัญต่อการกำหนดราคาอย่างมาก การที่ทำเนียบขาวระบุว่าไม่มีการเจรจาระหว่างสหรัฐฯ กับอิหร่าน ทำให้ความหวังต่อข้อตกลงทางการเมืองในวงกว้าง และการกลับมาเดินเรือผ่านฮอร์มุซอย่างรวดเร็ว ดูห่างไกลออกไป แม้กาตาร์ยังเดินหน้าบทบาทตัวกลาง แต่การไกล่เกลี่ยไม่ใช่สิ่งเดียวกับข้อตกลงที่เสร็จสมบูรณ์และนำไปปฏิบัติได้ทันที 13

กล่าวอีกอย่าง การดีดตัวของราคาในวันดังกล่าวไม่ได้เกิดจากการหยุดชะงักทางกายภาพครั้งใหม่เป็นหลัก แต่เกิดจากตลาดถอนความเชื่อมั่นต่อทางออกที่กำลังจะเกิดขึ้น ราคาน้ำมันร่วงลงเมื่อมีโอกาสว่าอุปทานจะกลับมา และฟื้นขึ้นเมื่อโอกาสนั้นดูไม่น่าเชื่อถือเท่าเดิม

ตัวเลขเรือผ่านฮอร์มุซชี้ว่าเส้นทางยังไม่กลับสู่ภาวะปกติ

ข้อมูลการเดินเรือเป็นตัวชี้วัดที่ช่วยตรวจสอบข่าวการทูตได้อย่างเป็นรูปธรรม วันที่ 27 สิงหาคม มีเรือขนส่งสินค้าโภคภัณฑ์ที่มองเห็นได้ผ่านช่องแคบฮอร์มุซทั้งหมด 10 ลำ เพิ่มขึ้นเล็กน้อยจาก 8 ลำในวันก่อนหน้า แต่ยังต่ำกว่าค่าเฉลี่ยเคลื่อนที่ 10 วันที่ราว 15 ลำ 19

รายงานอีกชุดระบุว่า ระหว่างวันที่ 15 กรกฎาคมถึง 23 สิงหาคม มีเรือผ่านช่องแคบเฉลี่ยประมาณ 5 ลำต่อวัน ลดลงเกือบ 95% จากระดับก่อนความขัดแย้งซึ่งมากกว่า 100 ลำต่อวัน

ตัวเลขนี้อธิบายว่าเหตุใดนักลงทุนยังคงใส่ความเสี่ยงด้านอุปทานไว้ในราคาน้ำมัน แม้จะมีการพูดคุยทางการทูต การประกาศทางเดินเรือชั่วคราวไม่ได้ทำให้ประกันภัยเรือ ความเชื่อมั่นในการเดินเรือ ความสามารถในการเก็บกู้ทุ่นระเบิด หรือกำหนดการขนส่งเชิงพาณิชย์กลับมาเป็นปกติในทันที จนกว่าเรือจะเดินทางได้อย่างสม่ำเสมอและปลอดภัย ตลาดจริงก็ยังเสี่ยงต่อการหยุดชะงักเพิ่มเติม

ความเสี่ยงไม่ได้จำกัดอยู่แค่น้ำมันดิบ

ช่องแคบฮอร์มุซมีความสำคัญต่อก๊าซธรรมชาติเหลว หรือ LNG รวมถึงสินค้าพลังงานประเภทอื่นด้วย โรงงาน Ras Laffan ของกาตาร์ ซึ่งเป็นศูนย์กลางการส่งออก LNG รายใหญ่ เคยมีปริมาณการโหลดสินค้าต่ำกว่าปีก่อนอย่างมาก แม้ข้อมูลติดตามเรือจะชี้ว่าปริมาณการโหลดเริ่มฟื้นจากจุดต่ำสุดก่อนหน้า

หากข้อจำกัดด้านการเดินเรือยืดเยื้อ ความเสี่ยงจึงขยายเป็นความเสี่ยงต่อตลาดพลังงานโดยรวม การส่งออกน้ำมันจากอ่าวเปอร์เซียที่ติดขัดอาจทำให้ตลาดน้ำมันดิบตึงตัว ขณะที่การขนส่ง LNG ที่ถูกรบกวนอาจทำให้ผู้ซื้อทั่วโลกต้องแข่งขันกันแย่งชิงก๊าซจากแหล่งอื่นมากขึ้น

อย่างไรก็ตาม ผลกระทบที่แน่ชัดต่อปริมาณส่งออกของกาตาร์ในวันที่ 27 สิงหาคมยังไม่สามารถระบุได้ชัดเจน ข้อสรุปที่แข็งแรงกว่าคือ ช่องแคบแห่งเดียวกันสามารถกระทบเชื้อเพลิงหลายประเภทพร้อมกัน ทำให้พัฒนาการทางการทูตและความมั่นคงมีความสำคัญต่อทั้งราคาน้ำมันและก๊าซธรรมชาติ

โรงกลั่นรัสเซียหยุดเดินเครื่อง เพิ่มแรงกดดันต่อน้ำมันสำเร็จรูป

ความเสี่ยงจากฮอร์มุซยังเกิดขึ้นพร้อมกับเหตุขัดข้องอีกด้านหนึ่งในรัสเซีย การโจมตีด้วยโดรนของยูเครนสร้างความเสียหายต่อหน่วยผลิตและโครงสร้างพื้นฐานของโรงกลั่น NORSI ในเครือ Lukoil ส่งผลให้โรงกลั่นระงับการแปรรูปน้ำมันดิบเมื่อวันที่ 26 สิงหาคม โรงงานแห่งนี้ถูกระบุว่าเป็นโรงกลั่นขนาดใหญ่เป็นอันดับ 4 ของรัสเซีย และเป็นผู้ผลิตน้ำมันเบนซินรายใหญ่อันดับ 2 ของประเทศ

เหตุการณ์นี้เป็นภัยต่อปริมาณน้ำมันสำเร็จรูปโดยตรงมากกว่าปริมาณน้ำมันดิบของโลก โรงกลั่นที่หยุดดำเนินงานอาจทำให้การผลิตเบนซินและดีเซลลดลง แม้น้ำมันดิบที่เดิมจะถูกส่งเข้าโรงงานยังมีอยู่และอาจถูกนำไปใช้ที่อื่นได้ ดังนั้น ความกังวลในระยะใกล้จึงอยู่ที่อุปทานเชื้อเพลิงของรัสเซียที่ตึงตัวขึ้นและความเป็นไปได้ของข้อจำกัดการส่งออก ไม่ใช่การที่น้ำมันดิบทั้งหมดซึ่งโรงกลั่นจะเคยรับเข้ามาหายไปจากตลาดโลกโดยอัตโนมัติ

ส่วนรายงานที่ระบุว่าโรงกลั่นหลักของ Lukoil ทุกแห่งหยุดดำเนินงานควรอ่านอย่างระมัดระวัง Reuters ยืนยันการหยุดเดินเครื่องของ NORSI และรายงานแยกเกี่ยวกับโรงงานอื่นที่ได้รับผลกระทบ แต่ข้อกล่าวอ้างในวงกว้างจำเป็นต้องมีคำอธิบายประกอบมากกว่าหลักฐานเฉพาะกรณีของ NORSI

ตลาดโลกที่ตึงตัวทำให้ข่าวแต่ละชิ้นส่งผลแรงขึ้น

รายงานแนวโน้มเดือนสิงหาคมของสำนักงานพลังงานระหว่างประเทศ หรือ IEA ทำให้การหยุดชะงักครั้งใหม่มีความสำคัญมากขึ้น IEA คาดการณ์ว่าอุปทานน้ำมันโลกจะลดลง 4.3 ล้านบาร์เรลต่อวันในปี 2026 เหลือ 102 ล้านบาร์เรลต่อวัน เนื่องจากการสูญเสียอุปทานในตะวันออกกลางและรัสเซียมีมากกว่าการเติบโตจากภูมิภาคอื่น นอกจากนี้ IEA ยังระบุว่าอุปสงค์น้ำมันโลกมีแนวโน้มลดลง 1.6 ล้านบาร์เรลต่อวันในปีนี้ 14

อุปสงค์ที่ลดลงอาจช่วยรองรับแรงกระแทกจากฝั่งอุปทานได้บางส่วน แต่ไม่ได้ขจัดความเสี่ยงด้านราคาในระยะสั้น เมื่อเส้นทางขนส่งถูกจำกัด นักลงทุนจะจับตาว่าน้ำมันดิบ น้ำมันสำเร็จรูป และ LNG ที่มีอยู่สามารถเดินทางถึงผู้ซื้อได้ตามกำหนดหรือไม่ ตลาดที่ระบบโลจิสติกส์ไม่น่าเชื่อถือจึงมีโอกาสตอบสนองอย่างรุนแรงต่อข่าวการทูตแต่ละระลอก

สิ่งที่ตลาดต้องจับตาต่อไป

ตัวชี้วัดสำคัญไม่ใช่เพียงการที่เจ้าหน้าที่บอกว่าการเจรจามีความคืบหน้า แต่คือจำนวนเรือพาณิชย์ที่ผ่านฮอร์มุซเพิ่มขึ้นอย่างมีนัยสำคัญและเดินเรือได้อย่างปลอดภัยต่อเนื่อง ทางเดินเรือชั่วคราวที่ประกาศออกมาแต่ยังไม่ถูกนำไปใช้จริงไม่น่าจะลบค่าพรีเมียมความเสี่ยงได้ทั้งหมด

การเคลื่อนไหวของราคาในวันที่ 28 สิงหาคมสะท้อนความอ่อนไหวนี้ เบรนท์ปิดที่ 89.31 ดอลลาร์ต่อบาร์เรล ลดลง 0.43% ขณะที่ WTI ปิดที่ 83.40 ดอลลาร์ หลังนักลงทุนกลับมาประเมินข่าวลือเรื่องข้อตกลงการเดินเรือและสัญญาณอื่นในตลาด 6 การปรับลดลงดังกล่าวชี้ว่าเบี้ยความเสี่ยงสามารถคลายตัวได้รวดเร็วเมื่อความหวังเรื่องการเปิดเส้นทางดีขึ้น แต่ก็ย้ำเช่นกันว่าราคายังพร้อมพลิกกลับ หากความหวังนั้นสะดุด

ดังนั้น สมดุลน้ำมันในระยะใกล้จะขึ้นอยู่กับ 3 คำถามที่เชื่อมโยงกัน ได้แก่ การเดินเรือผ่านฮอร์มุซจะกลับมาเป็นปกติหรือไม่ การหยุดเดินเครื่องของโรงกลั่นรัสเซียจะยืดเยื้อเพียงใด และตลาดโลกสามารถชดเชยอุปทานที่หายไปได้มากแค่ไหน จนกว่าจะมีหลักฐานว่าการขนส่งกลับมาดำเนินได้อย่างต่อเนื่องและกำลังการกลั่นได้รับการฟื้นฟู ข่าวการทูตมีแนวโน้มทำให้ราคาน้ำมันและตลาดพลังงานที่เกี่ยวข้องผันผวนอย่างมากต่อไป