โตโยต้าหันมาให้จีนเป็นศูนย์กลาง แผน Lexus EV สะท้อนจุดเปลี่ยนครั้งใหญ่

แผนของโตโยต้าที่จะผลิต Lexus SUV ไฟฟ้ารุ่นใหม่ในเซี่ยงไฮ้ตั้งแต่ฤดูใบไม้ร่วงปี 2027 ถือเป็นการเปลี่ยนทิศทางที่ชัดเจนจากแนวคิด “พัฒนารุ่นสำคัญในญี่ปุ่นก่อน” สู่การให้จีนเป็นตลาดนำสำหรับรถยนต์ไฟฟ้ารุ่นถัดไป

กำลังการผลิตในช่วงเริ่มต้นคาดว่าจะอยู่ที่ประมาณ 1,000 คันต่อเดือน และจะเพิ่มขึ้นเป็นหลักหมื่นคันต่อปีตั้งแต่ปี 2028 นอกจากเป็นการเปิดตัวรถรุ่นใหม่แล้ว โครงการนี้ยังเป็นบททดสอบว่าโตโยต้าจะสามารถพัฒนาและผลิต EV ให้ใกล้กับตลาดจีนที่เปลี่ยนแปลงอย่างรวดเร็วได้มากเพียงใด โดยรถรุ่นดังกล่าวมีรายงานว่าจะใช้เทคโนโลยี gigacasting และผลิตในโรงงานที่โตโยต้าถือครองเองทั้งหมด 46

จาก Japan-first สู่ China-first

ที่ผ่านมา ญี่ปุ่นเป็นฐานหลักของโตโยต้าสำหรับรถยนต์ที่มีความสำคัญเชิงกลยุทธ์ เช่น Prius และ Mirai รถยนต์พลังงานไฮโดรเจน การเลือกเปิดตัว Lexus EV รุ่นใหม่ในจีนก่อนจึงสะท้อนว่าโตโยต้ามองความใกล้ชิดกับลูกค้า ซัพพลายเออร์ และจังหวะการพัฒนาผลิตภัณฑ์ในจีนเป็นข้อได้เปรียบทางการแข่งขัน 48

จีนไม่ได้เป็นเพียงตลาดรถยนต์ขนาดใหญ่เท่านั้น แต่ยังเป็นหนึ่งในตลาดรถยนต์ไฟฟ้าแบตเตอรี่ หรือ BEV ที่เคลื่อนไหวเร็วที่สุด ผู้ผลิตในประเทศสามารถปรับราคา ฟีเจอร์ ซอฟต์แวร์ และไลน์อัปรถได้อย่างรวดเร็ว การพัฒนารถในจีนตั้งแต่ต้นจึงช่วยให้โตโยต้าตัดสินใจตามตลาดได้โดยตรง แทนที่จะนำรถที่พัฒนาจากญี่ปุ่นมาปรับใช้หลังจากคู่แข่งเดินหน้าไปแล้ว

ทำไมการเลือก SUV จึงสำคัญกว่าชื่อ Lexus

รถที่เตรียมผลิตในเซี่ยงไฮ้คาดว่าจะเป็น Lexus SUV หรือครอสโอเวอร์ไฟฟ้า ขณะที่โตโยต้าได้ยุติการพัฒนา Lexus LF-ZC รถยนต์ไฟฟ้าทรงซีดานที่เคยวางแผนผลิตในญี่ปุ่น โดยบริษัทระบุว่าเทคโนโลยีจากโครงการดังกล่าว รวมถึง gigacasting จะถูกนำไปใช้กับรถรุ่นอื่นต่อไป 214

นี่จึงดูเหมือนการปรับทิศทางแบบเจาะจง มากกว่าจะเป็นการถอยจากตลาด EV โดยโตโยต้ากำลังจัดสรรทรัพยากรไปยัง 3 ด้านที่มีโอกาสชัดเจนกว่า ได้แก่

• รถ SUV ซึ่งบริษัทมองว่ามีความต้องการแข็งแกร่งกว่ารถซีดานไฟฟ้าทรงเตี้ย 1415
• ตลาดจีน ที่การแข่งขันด้านรถ BEV รุนแรงเป็นพิเศษ
• เทคโนโลยีการผลิต ที่อาจช่วยลดความซับซ้อนและทำให้ต้นทุนรถแข่งขันได้มากขึ้น

กล่าวอีกแบบคือ โตโยต้ากำลังเปลี่ยนจากการสร้างรถ EV เรือนธงที่พัฒนาจากญี่ปุ่น ไปสู่ผลิตภัณฑ์ที่ออกแบบให้ตอบโจทย์ตลาดจีนโดยตรงกว่าเดิม

Gigacasting ไม่ใช่แค่เทคนิคเพื่อลดน้ำหนัก

Gigacasting คือการหล่อชิ้นส่วนโครงสร้างอะลูมิเนียมขนาดใหญ่ให้เป็นชิ้นส่วนรวม แทนการประกอบจากชิ้นส่วนย่อยจำนวนมาก เทคโนโลยีนี้เคยอยู่ในแผนของ LF-ZC และคาดว่าจะถูกนำมาใช้กับ Lexus SUV ที่เซี่ยงไฮ้ 214

ประโยชน์ของมันไม่ได้จำกัดอยู่ที่การลดน้ำหนักตัวรถเท่านั้น การใช้ชิ้นส่วนและขั้นตอนการผลิตที่น้อยลงอาจช่วยลดเวลาประกอบ ลดความซับซ้อน และเพิ่มความสามารถในการแข่งขันด้านต้นทุน นอกจากนี้ น้ำหนักที่ลดลงยังช่วยสนับสนุนระยะทางขับขี่ ส่วนโครงสร้างที่รวมเป็นชิ้นเดียวอาจช่วยเพิ่มความแข็งแรงของตัวถัง รายงานเกี่ยวกับ Lexus SUV ระบุว่า gigacasting เป็นส่วนหนึ่งของความพยายามทำให้รถเบาและมีประสิทธิภาพมากขึ้น 67

อย่างไรก็ตาม เทคโนโลยีนี้เพียงอย่างเดียวไม่เพียงพอที่จะปิดช่องว่างทางการแข่งขัน ผู้ซื้อรถ EV ในจีนยังเปรียบเทียบซอฟต์แวร์ ระบบชาร์จ ราคา ดีไซน์ และความถี่ในการอัปเดตด้วย Gigacasting อาจช่วยสร้างพื้นฐานการผลิตที่ดีขึ้น แต่โตโยต้าก็ยังต้องทำให้รถรุ่นใหม่รู้สึกว่าออกแบบมาเพื่อผู้ใช้ในจีนจริง ๆ

ตลาดจีนที่โตเร็ว กำลังกลายเป็นสัญญาณเตือนของโตโยต้า

ขนาดของตลาด EV จีนช่วยอธิบายว่าเหตุใดโตโยต้าจึงยอมตั้งโรงงาน Lexus BEV โดยเฉพาะในประเทศนี้ รายงานหนึ่งระบุว่ายอดขาย BEV ในจีนในปีก่อนหน้าอยู่ที่ 8.57 ล้านคัน และคาดว่าจะเพิ่มเป็น 11.41 ล้านคันภายในปี 2030 7

แต่โอกาสดังกล่าวมาพร้อมแรงกดดันอย่างหนักจาก BYD และผู้ผลิตจีนรายอื่น ๆ ยอดขายรถยนต์แบรนด์ Toyota และ Lexus ในจีนลดลงประมาณ 24% เมื่อเทียบกับปีก่อนในเดือนกรกฎาคม ตามรายงานที่เชื่อมโยงการลดลงกับอุปสงค์รถยนต์ที่ไม่ใช่ไฟฟ้าที่อ่อนตัวลง และการแข่งขันจากรถ BEV ที่โดดเด่นด้านซอฟต์แวร์ 5 ขณะเดียวกัน ยอดขายทั่วโลกของโตโยต้าในช่วงครึ่งปีแรกลดลง 2.9% โดยยอดขายในจีนที่ลดลง 17.1% หักล้างการเติบโตในอเมริกาเหนือและญี่ปุ่น 1

ดังนั้น โครงการ Lexus ที่เซี่ยงไฮ้จึงเป็นทั้งแผนขยายธุรกิจและการตอบโต้เชิงรับ โตโยต้าไม่ได้กำลังเข้าสู่ตลาดที่ยังไม่มีเจ้าตลาด แต่กำลังพยายามทวงความสำคัญกลับคืนมาในตลาดที่จุดแข็งเดิมอย่างความทนทาน ขนาดการผลิต และระบบไฮบริดอาจไม่เพียงพออีกต่อไป

โรงงานที่โตโยต้าถือครองเองเพิ่มเดิมพันให้สูงขึ้น

โรงงานแห่งใหม่ในเซี่ยงไฮ้มีความสำคัญเชิงกลยุทธ์ เพราะถูกวางให้เป็นกิจการที่โตโยต้าถือครองเองทั้งหมดสำหรับการผลิต Lexus BEV และแบตเตอรี่ที่เกี่ยวข้อง หากดำเนินการตามแผน โตโยต้าจะเป็นผู้ผลิตรถยนต์ต่างชาติรายที่สองที่มีโรงงานรถยนต์แบบถือครองเองทั้งหมดในเซี่ยงไฮ้ ต่อจาก Tesla ซึ่งโรงงานในเซี่ยงไฮ้เป็นโรงงานรถยนต์ต่างชาติที่ถือครองเองทั้งหมดแห่งแรกของจีน

โครงสร้างนี้ทำให้โตโยต้าควบคุมการวางแผนผลิตภัณฑ์ กระบวนการผลิต การจัดหา และการถ่ายทอดองค์ความรู้จากการปฏิบัติงานได้โดยตรงมากขึ้น ขณะเดียวกัน ความรับผิดชอบเรื่องความเร็วและประสิทธิภาพในการดำเนินงานก็จะตกอยู่กับโตโยต้ามากกว่าโมเดลการร่วมทุนแบบเดิม

โรงงานคาดว่าจะมีกำลังการผลิตในอนาคตสูงกว่าอัตราผลิตระยะแรกของ SUV รุ่นนี้อย่างมาก ช่องว่างดังกล่าวมีนัยสำคัญ เพราะรถรุ่นแรกอาจทำหน้าที่เป็นโครงการเปิดตัวและเรียนรู้แบบควบคุมได้ ก่อนที่โตโยต้าจะขยายเทคโนโลยีเดียวกันไปสู่รถที่ผลิตในปริมาณมากขึ้น 6

โตโยต้ามีฐานะการเงินแข็งแรง จึงเลือกเปลี่ยนเกมแบบจำกัดวง

โตโยต้าไม่ได้ดำเนินโครงการนี้เพราะอยู่ในภาวะวิกฤตทางการเงิน กำไรสุทธิไตรมาสแรกของปีงบประมาณ 2027 เพิ่มขึ้น 75.6% เมื่อเทียบกับปีก่อน แตะประมาณ 1.47 ล้านล้านเยน ขณะที่บริษัทปรับเพิ่มประมาณการกำไรจากการดำเนินงานทั้งปีอีก 400,000 ล้านเยน เป็น 3.4 ล้านล้านเยน

ความต้องการรถไฮบริดที่ยังแข็งแกร่งช่วยสนับสนุนผลประกอบการ ทำให้โตโยต้ายังคงเดินหน้ากลยุทธ์หลายเส้นทาง ได้แก่ ใช้ไฮบริดในตลาดที่ยังมีความต้องการ และพัฒนา BEV ในตลาดที่กฎระเบียบกับพฤติกรรมผู้บริโภคทำให้รถไฟฟ้ามีความสำคัญมากขึ้น

จุดแข็งทางการเงินนี้หมายความว่าโครงการเซี่ยงไฮ้ไม่ควรถูกตีความว่าโตโยต้ากำลังเลิกทำไฮบริด หรือเปลี่ยนรถทุกตลาดให้เป็น BEV ทั้งหมด แต่เป็นการลงทุนแบบเข้มข้นในตลาดที่ผลิตภัณฑ์เดิมของบริษัทกำลังเผชิญแรงกดดันสูงที่สุด

โครงการนี้ต้องพิสูจน์อะไรบ้าง

การผลิต Lexus SUV ระดับพรีเมียมในช่วงแรกที่ประมาณ 1,000 คันต่อเดือน ไม่เพียงพอที่จะพลิกยอดขายโตโยต้าในจีนได้ด้วยตัวเอง คำถามที่สำคัญกว่าคือโครงการนี้จะสร้างข้อได้เปรียบที่ทำซ้ำและขยายผลได้หรือไม่ใน 3 ด้าน

1. ความเร็วในการพัฒนาผลิตภัณฑ์: โตโยต้าจะพัฒนารถที่ออกแบบมาเพื่อจีนโดยเฉพาะได้เร็วพอที่จะไล่ตามรอบการเปิดตัวของผู้ผลิตท้องถิ่นหรือไม่
2. ต้นทุนและขนาดการผลิต: Gigacasting และการจัดหาชิ้นส่วนในจีนจะช่วยให้โตโยต้าตั้งราคาแข่งขันกับ BYD และแบรนด์จีนอื่นได้หรือไม่
3. การถ่ายทอดเทคโนโลยี: บทเรียนจากการเปิดตัว Lexus จะถูกส่งต่อไปยัง Toyota และ Lexus EV รุ่นที่ผลิตในปริมาณมากได้เร็วเพียงใดหลังปี 2028

หากคำตอบเป็นบวก เซี่ยงไฮ้อาจกลายเป็นสนามทดสอบระบบใหม่ด้านการพัฒนาและผลิต EV ของโตโยต้า แต่หากทำไม่ได้ โรงงานแห่งนี้ก็เสี่ยงกลายเป็นเพียงโชว์เคส Lexus ราคาแพงในตลาดที่ให้รางวัลกับความหลากหลายของรุ่น ซอฟต์แวร์ และความเร็วในการปรับตัว

บทสรุป

แผน Lexus EV ที่ให้จีนเป็นตลาดแรกสะท้อนการเร่งเครื่องแบบเลือกจุด ไม่ใช่การกลับลำเชิงกลยุทธ์ทั้งหมด โตโยต้ากำลังย้ายการพัฒนาและผลิต EV ขั้นสูงเข้าใกล้จีน เพราะจีนคือสนามที่ความต้องการ BEV การแข่งขัน และจังหวะการพัฒนาผลิตภัณฑ์เข้มข้นที่สุด การเลือก SUV การใช้ gigacasting และการสร้างโรงงานที่ถือครองเองทั้งหมด ล้วนมีเป้าหมายเพื่อเพิ่มความสามารถในการตอบสนองของบริษัท

ในเวลาเดียวกัน ผลประกอบการที่แข็งแกร่งและความต้องการไฮบริดที่ยังต่อเนื่องทำให้โตโยต้าสามารถเปลี่ยนทิศทางนี้อย่างมีเงื่อนไข การทดสอบจริงจะเริ่มหลัง Lexus รุ่นแรกออกจากโรงงานเซี่ยงไฮ้ ว่าโตโยต้าจะเปลี่ยนรถ EV ระดับพรีเมียมที่ผลิตจำนวนไม่มาก ให้กลายเป็นกลยุทธ์รถไฟฟ้าในจีนที่เร็วขึ้น ตรงกับตลาดมากขึ้น และแข่งขันด้านราคาได้ดีขึ้นหรือไม่