ภาษี 3 ยูโรของอียูทำให้พัสดุราคาต่ำจากจีนลดลง แต่การค้าออนไลน์ข้ามพรมแดนยังไม่หยุด

หลักฐานระยะแรกชี้ว่า ภาษีศุลกากรชั่วคราว 3 ยูโรของสหภาพยุโรป (อียู) ลดการนำเข้าพัสดุมูลค่าต่ำจากจีนโดยตรงได้อย่างเห็นผล แต่ยังไม่ได้ทำให้การค้าออนไลน์ข้ามพรมแดนหยุดลงทั้งหมด สิ่งที่เกิดขึ้นชัดเจนกว่าคือ ต้นทุน ณ จุดชำระเงินและภาระด้านพิธีการศุลกากรเพิ่มขึ้น ขณะที่ผู้ขายเริ่มปรับวิธีจัดส่งและรูปแบบการเรียกเก็บภาษี

พัสดุจากจีนและแพลตฟอร์มรายใหญ่ได้รับผลกระทบเร็ว

กระทรวงเศรษฐกิจฝรั่งเศส ซึ่งอ้างข้อมูลศุลกากรฝรั่งเศส ระบุว่า จำนวนพัสดุมูลค่าต่ำที่เข้าสู่อียูลดลงประมาณ 30–40% หลังวันที่ 1 กรกฎาคม พัสดุเหล่านี้เชื่อมโยงกับผู้ขายบนแพลตฟอร์มอย่าง Shein, Temu, AliExpress และรายอื่น ๆ เป็นหลัก 78

ตัวเลขดังกล่าวสะท้อนผลกระทบด้านปริมาณในช่วงแรกที่ค่อนข้างรุนแรง แต่ยังเร็วเกินไปที่จะสรุปว่ามาตรการนี้จะกระทบยอดขายหรือส่วนแบ่งตลาดในระยะยาวของแต่ละแพลตฟอร์มมากเพียงใด

ก่อนหน้านี้ สินค้าที่นำเข้าอียูและมีมูลค่าไม่เกิน 150 ยูโรได้รับการยกเว้นอากรศุลกากร ภายใต้หลักเกณฑ์ที่มักเรียกว่า “de minimis” ตั้งแต่วันที่ 1 กรกฎาคม 2026 เป็นต้นมา พัสดุมูลค่าไม่เกินเกณฑ์ดังกล่าวต้องเสียอากรแบบเหมาจ่าย 3 ยูโรเป็นการชั่วคราว 1

ทำไมค่าธรรมเนียม 3 ยูโรอาจกลายเป็น 6 หรือ 9 ยูโร

จุดสำคัญคือ ค่าธรรมเนียมนี้ไม่ได้คิดเพียงครั้งเดียวต่อพัสดุ แต่คิดตามหมวดหรือพิกัดศุลกากรของสินค้าที่แตกต่างกันในรายการนำเข้า หากกล่องหนึ่งมีเสื้อผ้า เครื่องประดับ และอุปกรณ์อิเล็กทรอนิกส์ ก็อาจถูกเรียกเก็บ 3 ยูโรต่อหมวด รวมเป็น 9 ยูโร ขณะที่สินค้าหลายชิ้นที่อยู่ในหมวดเดียวกันอาจยังเสียเพียง 3 ยูโร 45

โครงสร้างนี้กระทบคำสั่งซื้อแบบ “ชอปปิงยกชุด” ที่มีสินค้าราคาถูกหลายประเภทเป็นพิเศษ เพราะค่าธรรมเนียมคงที่คิดเป็นสัดส่วนสูงมากเมื่อเทียบกับราคาสินค้า ตัวอย่างเช่น ค่าธรรมเนียม 3 ยูโรมีน้ำหนักต่อสินค้าราคา 2–10 ยูโรมากกว่าสินค้าราคา 100 ยูโรอย่างชัดเจน 34

ในทางธุรกิจ กฎดังกล่าวสร้างแรงจูงใจให้ผู้ขายปรับการจัดหมวดสินค้า รวมคำสั่งซื้อไว้ในระบบที่มีประสิทธิภาพมากขึ้น ย้ายสต็อกไปเก็บในคลังสินค้าภายในอียู หรือรวมต้นทุนภาษีไว้ในราคาที่แสดงตั้งแต่ต้น

ขนส่งทางอากาศกำลังปรับตัว ไม่ใช่หลักฐานว่าตลาดยุโรปล่มทั้งระบบ

มาตรการนี้กระทบเส้นทางที่พึ่งพาการขนส่งพัสดุขนาดเล็กทางอากาศจากจีนไปยุโรปโดยตรงมากที่สุด อุตสาหกรรมโลจิสติกส์รายงานว่าความจุเที่ยวบินขนส่งสินค้าเฉพาะทางระหว่างจีนกับยุโรปลดลงอย่างมากในช่วงแรกหลังมาตรการมีผล โดยข้อมูลหนึ่งระบุว่าลดลง 18% ในช่วง 48 ชั่วโมงแรก ก่อนจะอยู่ที่ประมาณ 14% ในสัปดาห์เต็มแรก 18

อย่างไรก็ตาม ข้อมูลระยะแรกไม่ได้ชี้ว่าผู้ส่งสินค้าพากันเร่งส่งของก่อนกฎใหม่มีผล และข้อมูลตลาดบางชุดพบว่าปริมาณขนส่งจากจีนและฮ่องกงไปยุโรปลดลงตั้งแต่ปลายเดือนมิถุนายนอยู่แล้ว 615

ภาพรวมจึงควรตีความว่าเป็นการปรับโครงสร้างโลจิสติกส์อีคอมเมิร์ซ มากกว่าจะเป็นหลักฐานว่าความต้องการขนส่งทางอากาศของยุโรปทั้งหมดพังลง การค้าข้ามพรมแดนอาจเปลี่ยนจากการส่งตรงทีละชิ้น ไปเป็นการนำเข้าสินค้าเป็นล็อตใหญ่เพื่อเก็บในคลังสินค้าภายในอียูแทน

ผู้ค้าอเมริกันหันจาก DDU ไปสู่ DDP

สำหรับผู้ค้าในสหรัฐฯ ที่ใช้บริการของ ePost Global ยังไม่พบแรงกระแทกด้านปริมาณการจัดส่งในทันทีอย่างชัดเจน แต่มีรายงานว่าผู้ค้ากำลังเปลี่ยนจากระบบ Delivery Duty Unpaid (DDU) ไปเป็น Delivery Duty Paid (DDP) มากขึ้น 6

• DDP: ผู้ขายหรือผู้ให้บริการขนส่งเรียกเก็บและนำส่งภาษีล่วงหน้า ทำให้ลูกค้าเห็นต้นทุนรวมได้ชัดเจนตั้งแต่ชำระเงิน
• DDU: ลูกค้าอาจถูกเรียกเก็บภาษีหลังพัสดุออกจากต้นทาง หรือเมื่อพัสดุมาถึงปลายทาง

การขยับไปสู่ DDP สะท้อนว่าผู้ขายต้องการลดความไม่แน่นอนและป้องกันไม่ให้ลูกค้าปฏิเสธรับสินค้าเมื่อพบค่าใช้จ่ายเพิ่มเติม

ปัญหาของ DDU ตกอยู่กับผู้บริโภค

กลุ่มคุ้มครองผู้บริโภคเตือนว่า ผู้ขายบางรายอาจไม่ได้แสดงภาษีและค่าธรรมเนียมไว้ในยอดรวมที่โฆษณาอย่างโปร่งใส หากใช้ DDU ผู้ซื้ออาจได้รับคำขอชำระเงินที่ไม่คาดคิด ต้องรอพิธีการศุลกากรนานขึ้น ปฏิเสธรับสินค้า เสียค่าตีกลับ หรือมีข้อพิพาทเรื่องการคืนเงิน 3

สำหรับผู้ขายเอง DDU ก็มีความเสี่ยงเชิงพาณิชย์เช่นกัน สินค้าราคาถูกอาจไม่คุ้มค่าทันทีเมื่อผู้รับต้องจ่ายค่าธรรมเนียมคงที่ รวมถึงค่าดำเนินการของบริษัทขนส่งเพิ่มเติม การทำให้ราคาสุทธิที่ลูกค้าต้องจ่ายชัดเจนตั้งแต่หน้าเช็กเอาต์จึงมีแนวโน้มกลายเป็นมาตรฐานสำคัญของการขายเข้าอียู

มาตรการชั่วคราวถึงปี 2028 และค่าดำเนินการอีก 2 ยูโร

คำแนะนำอย่างเป็นทางการของอียูระบุว่า อัตรา 3 ยูโรเป็นมาตรการชั่วคราวและจะใช้ถึงวันที่ 1 กรกฎาคม 2028 หลังจากนั้นตั้งใจจะเปลี่ยนไปใช้ระบบอากรศุลกากรตามประเภทสินค้าตามปกติ 1

ส่วนรายงานเรื่องค่าธรรมเนียมดำเนินการเพิ่มอีก 2 ยูโรตั้งแต่วันที่ 1 พฤศจิกายน ควรอ่านอย่างระมัดระวัง เพราะข้อมูลที่มีอยู่ระบุว่าเป็นค่าธรรมเนียมที่คาดว่าจะเกิดขึ้นหรืออยู่ระหว่างการดำเนินการ ยังไม่ใช่หลักฐานยืนยันว่ามีการบังคับใช้เป็นค่าธรรมเนียมเดียวกันทั่วอียูแล้ว 11

หากมีการนำมาใช้จริง ต้นทุนขั้นต่ำต่อคำสั่งซื้ออาจเพิ่มเป็นอย่างน้อย 5 ยูโร ก่อนรวมค่าบริการของบริษัทขนส่งหรือค่าธรรมเนียมที่เกี่ยวข้องกับ DDU ซึ่งจะยิ่งทำให้สินค้ามูลค่าต่ำมากเสียเปรียบ

บทสรุป: ลดพัสดุตรงจากจีน แต่เร่งการเปลี่ยนรูปแบบการค้า

อียูมีพัสดุอีคอมเมิร์ซนำเข้าประมาณ 5.8 พันล้านชิ้นในปี 2025 มาตรการใหม่จึงดูมีประสิทธิภาพในการลดกระแสพัสดุขนาดเล็กที่เคยเข้ามาโดยไม่เสียอากรอย่างรวดเร็ว 3

แต่ผลกระทบไม่ได้มีเพียงการลดจำนวนพัสดุ นโยบายนี้กำลังผลักตลาดไปสู่รูปแบบใหม่ ได้แก่

• การส่งสินค้าราคาต่ำจากจีนตรงถึงผู้บริโภคน้อยลง
• การเพิ่มสต็อกในคลังสินค้าภายในอียู
• การใช้ราคาแบบ DDP ที่รวมภาษีไว้ล่วงหน้า
• คำสั่งซื้อข้ามพรมแดนที่มีจำนวนน้อยลง แต่แสดงต้นทุนได้โปร่งใสมากขึ้น

ดังนั้น ภาษี 3 ยูโรอาจลด “จำนวนกล่อง” ได้จริง แต่ไม่ได้หมายความว่าอีคอมเมิร์ซข้ามพรมแดนจะหายไป ผู้ชนะในระยะต่อไปอาจเป็นผู้ขายที่ปรับห่วงโซ่อุปทานและแสดงราคาสุทธิอย่างชัดเจน ขณะที่การบังคับใช้กฎอย่างโปร่งใสจะเป็นตัวชี้ว่า ภาระใหม่นี้ช่วยสร้างการแข่งขันที่เป็นธรรมหรือเพียงย้ายค่าใช้จ่ายที่ไม่คาดคิดไปให้ผู้บริโภคเท่านั้น