ทำไมข่าวเจรจาช่องแคบฮอร์มุซจึงทำให้ราคาน้ำมันร่วง แม้วิกฤตยังไม่จบ

การทูตที่เข้มข้นขึ้นระหว่างอิหร่าน โอมาน และกาตาร์ช่วยลดความกลัวเฉียบพลันของตลาดว่า ช่องแคบฮอร์มุซจะถูกปิดอย่างไม่มีกำหนด จึงเกิดแรงขายในตลาดน้ำมันและทำให้ความหวังเรื่องการเปิดเส้นทางเดินเรือแบบทยอยเป็นขั้นตอนเพิ่มขึ้น

อย่างไรก็ตาม การเจรจายังไม่ได้ทำให้การขนส่งกลับมาเป็นปกติ หรือขจัดภาวะช็อกด้านอุปทานที่เกิดขึ้นแล้ว ราคาน้ำมันจึงลดลงเพราะตลาดประเมินว่าโอกาสการลดความรุนแรงของวิกฤตเพิ่มขึ้น ไม่ใช่เพราะวิกฤตสิ้นสุดลง

การทูตเปลี่ยนมุมมองของตลาดอย่างไร

อิหร่านและโอมานหารือกรอบการจัดการเรือผ่านช่องแคบฮอร์มุซ โดยมีแนวคิดเรื่อง “ช่องทางเดินเรือชั่วคราวร่วมกัน” และการดำเนินงานที่อาจแบ่งเป็นระยะ รวมถึงการเก็บกู้ทุ่นระเบิดในเส้นทางเดินเรือ 317

กาตาร์มีบทบาทช่วยประสานการเจรจาระหว่างอิหร่าน โอมาน อิรัก และประเทศอ่าวอาหรับ โดยนายกรัฐมนตรีกาตาร์เดินทางไปยังกรุงมัสกัตของโอมานเพื่อหารือเกี่ยวกับการเริ่มต้นกระบวนการดังกล่าว ขณะเดียวกัน รัฐมนตรีต่างประเทศโอมานเดินทางไปเตหะรานเพื่อพบรัฐมนตรีต่างประเทศอิหร่าน 133 ประเด็นค่าธรรมเนียมการผ่านทาง ความมั่นคง การเดินเรือ และการจัดสรรรายได้ยังเป็นส่วนหนึ่งของการเจรจา โดยแต่ละฝ่ายมีแนวคิดแตกต่างกัน 13

สำหรับนักลงทุน ข่าวเหล่านี้ลดโอกาสที่สถานการณ์จะยกระดับเป็นการเผชิญหน้าทางทหารเพิ่มเติม และทำให้การเปิดเส้นทางบางส่วนดูเป็นไปได้มากขึ้น ผลคือราคาน้ำมันเบรนท์วันที่ 25 สิงหาคมลดลง 3.59 ดอลลาร์ หรือ 3.9% มาอยู่ที่ 88.58 ดอลลาร์ต่อบาร์เรล ซึ่งเป็นระดับปิดต่ำสุดในรอบหนึ่งสัปดาห์ ส่วนราคาน้ำมันดิบ WTI ลดลง 2.65 ดอลลาร์ หรือ 3.1% มาอยู่ที่ 82.36 ดอลลาร์ 6

ตลาดจึงกำลังลด “ค่าพรีเมียมจากความตื่นตระหนก” ที่เคยสะท้อนความเสี่ยงว่าช่องแคบจะปิดยืดเยื้อ แต่ยังไม่ได้ตีความว่าการค้าโลกจะกลับมาเดินได้ตามปกติในทันที 59

เหตุผลที่ราคาน้ำมันยังมีโอกาสผันผวนสูง

1. ข้อเสนอเรื่องทางเดินเรือยังมีเงื่อนไข

กรอบการเปิดเส้นทางยังอยู่ระหว่างการเจรจาและมีรายละเอียดด้านปฏิบัติการที่ต้องจัดการอีกมาก อิหร่านระบุว่าการเปิดช่องทางขึ้นอยู่กับการที่สหรัฐฯ ปฏิบัติตามพันธกรณีภายใต้ข้อตกลงชั่วคราว ขณะที่การเปิดอย่างยั่งยืนยังต้องอาศัยการยุติข้อจำกัดจากการปิดล้อมและมาตรการคว่ำบาตร การรักษาความปลอดภัยทางทะเลที่น่าเชื่อถือ และการเก็บกู้ทุ่นระเบิดให้เสร็จสิ้น 64

2. ปริมาณการเดินเรือยังต่ำกว่าก่อนสงครามมาก

ก่อนสงคราม น้ำมันดิบและผลิตภัณฑ์น้ำมันราว 18 ล้านบาร์เรลต่อวันเคยผ่านช่องแคบฮอร์มุซ แต่ปริมาณดังกล่าวลดเหลือ 4.8 ล้านบาร์เรลต่อวันในเดือนกรกฎาคม และเฉลี่ยเพียงประมาณ 2 ล้านบาร์เรลต่อวันในช่วงต้นเดือนสิงหาคม ข้อมูลต่อมายังชี้ว่าการเดินเรือของเรือขนส่งสินค้าโภคภัณฑ์ลดลงแตะระดับต่ำสุดในรอบสามเดือน 45

สำนักงานสารสนเทศด้านพลังงานสหรัฐฯ หรือ EIA ประเมินว่า ราคาจะเริ่มปรับลดลงอย่างต่อเนื่องก็ต่อเมื่อการเดินเรือผ่านช่องแคบเพิ่มขึ้นและการผลิตน้ำมันที่หยุดชะงักทยอยกลับมา โดยยังคาดว่าราคาเบรนท์เฉลี่ยในไตรมาส 3 ปี 2026 จะอยู่ที่ราว 85 ดอลลาร์ต่อบาร์เรล สูงกว่าประมาณการเดิม 11 ดอลลาร์ ก่อนลดลงมาเฉลี่ย 78 ดอลลาร์ในไตรมาส 4 หากการขนส่งฟื้นตัวตามคาด 1

3. ผลกระทบหนักอาจอยู่ที่น้ำมันกลั่นและดีเซล

ปัญหาไม่ได้จำกัดอยู่ที่ปริมาณน้ำมันดิบ แต่รวมถึงความสามารถในการกลั่นด้วย การกลั่นในตะวันออกกลางต่ำกว่าระดับก่อนสงครามประมาณ 2.9 ล้านบาร์เรลต่อวันในไตรมาส 2 และคาดว่าจะยังต่ำกว่าระดับดังกล่าว 2.2 ล้านบาร์เรลต่อวันในไตรมาส 3 ขณะเดียวกัน การโจมตีโรงกลั่นในรัสเซียของยูเครนกดกำลังการกลั่นของรัสเซียลงใกล้ระดับต่ำสุดในรอบเกือบสองทศวรรษ 2

สต็อกน้ำมันกลั่นของสหรัฐฯ ซึ่งรวมถึงดีเซลและน้ำมันทำความร้อนลดลงต่อเนื่อง ขณะที่การส่งออกดีเซลจากตะวันออกกลางและรัสเซียถูกจำกัด นั่นทำให้ตลาดผลิตภัณฑ์น้ำมันและค่าการกลั่นอ่อนไหวเป็นพิเศษ แม้ราคาน้ำมันดิบอ้างอิงจะปรับลดลงก็ตาม 810

บทสรุป: ราคาลงเพราะคาดหวัง ไม่ใช่เพราะอุปทานกลับมาแล้ว

ราคาน้ำมันยังคงมีค่าพรีเมียมจากความเสี่ยงทางภูมิรัฐศาสตร์อยู่มาก แม้จะลดลงจากจุดสูงสุดในช่วงต้นสงคราม แต่ช่วงกลางเดือนสิงหาคมราคายังสูงกว่าต้นปีประมาณ 50% 4

หากเกิดการโจมตีรอบใหม่ การเปิดช่องทางเดินเรือไม่เกิดขึ้นจริง การฟื้นตัวของปริมาณขนส่งล่าช้ากว่าคาด หรือสหรัฐฯ บังคับใช้มาตรการคว่ำบาตรต่ออิหร่านเข้มงวดขึ้น ค่าพรีเมียมดังกล่าวก็สามารถกลับมาเพิ่มขึ้นอย่างรวดเร็ว และกดดันทั้งเบรนท์และ WTI ให้ปรับขึ้นอีกครั้ง 31

ดังนั้น ตลาดกำลังตั้งราคาให้กับ “ความเป็นไปได้ของการคลี่คลาย” ไม่ใช่ “การเปิดช่องแคบฮอร์มุซที่เสร็จสมบูรณ์”