Alibaba ระดมทุน 1.02 หมื่นล้านดอลลาร์สหรัฐเพื่อ AI: โอกาสลงทุนและความเสี่ยงที่ต้องจับตา

Alibaba กำลังระดมทุน HK$80,000 ล้าน หรือประมาณ 1.02 หมื่นล้านดอลลาร์สหรัฐ ผ่านการเสนอขายหุ้นใหม่ในฮ่องกง เพื่อเร่งยุทธศาสตร์ AI โดยบริษัทระบุว่าจะนำเงินสุทธิทั้งหมดไปลงทุนในความสามารถด้าน AI แบบครบวงจร (full-stack) ตั้งแต่โครงสร้างพื้นฐานไปจนถึงการพัฒนาที่เกี่ยวข้อง การเคลื่อนไหวนี้เป็นหนึ่งในสัญญาณที่ชัดเจนที่สุดว่า Alibaba ให้ความสำคัญกับการสร้างศักยภาพ AI ระยะยาว มากกว่าการรักษากำไรในระยะสั้น 1

โอกาสทางธุรกิจมีขนาดใหญ่ แต่ภาระในการดำเนินงานก็สูงเช่นกัน Alibaba ต้องเปลี่ยนเงินลงทุนในชิป ดาต้าเซ็นเตอร์ โมเดล และความจุคลาวด์ ให้กลายเป็นรายได้จากลูกค้าองค์กรที่เกิดขึ้นต่อเนื่องได้เร็วพอที่จะคุ้มกับการออกหุ้นใหม่ ฝ่ายบริหารระบุว่า เงินลงทุนด้าน AI อาจถึงจุดคุ้มทุนได้ในเวลาประมาณ 3 ปี หากใช้อัตรากำไรขั้นต้นเฉลี่ยในปัจจุบัน

ทำไม Alibaba จึงต้องออกหุ้นใหม่

การขยายธุรกิจ AI ต้องใช้เงินจำนวนมากก่อนที่บริการต่าง ๆ จะมีผู้ใช้งานเต็มความจุ Alibaba เคยให้คำมั่นว่าจะลงทุนอย่างน้อย 380,000 ล้านหยวนในโครงสร้างพื้นฐานด้าน AI และคลาวด์ภายในระยะเวลา 3 ปี ครอบคลุมทั้งชิป ดาต้าเซ็นเตอร์ และการพัฒนาโมเดลภาษาขนาดใหญ่ 56

จังหวะการระดมทุนยังเกิดขึ้นในช่วงที่ผลประกอบการปัจจุบันถูกกดดัน ไตรมาสล่าสุดที่บริษัทรายงาน กำไรสุทธิลดลง 75% เมื่อเทียบกับปีก่อน ขณะที่รายจ่ายลงทุนเพิ่มขึ้น 75% จากการเร่งลงทุนในโครงสร้างพื้นฐาน AI 6 การออกหุ้นจึงช่วยเพิ่มเงินทุนสำหรับการขยายธุรกิจ โดยไม่ต้องพึ่งกระแสเงินสดจากการดำเนินงานเพียงช่องทางเดียว ในช่วงที่การลงทุนกำลังส่งผลกระทบต่อกำไร

Alibaba เสนอขายหุ้นใหม่ 710 ล้านหุ้น ในราคา HK$112.70 ต่อหุ้น ระดมทุนได้ประมาณ HK$80,000 ล้าน โดยดีลดังกล่าวถูกระบุว่าเป็นการเสนอขายหุ้นเพิ่มทุนครั้งใหญ่ที่สุดของบริษัทที่จดทะเบียนในฮ่องกง 14

เงินทุนด้าน AI จะถูกนำไปใช้อย่างไร

แนวทางแบบ “full-stack” ของ Alibaba ครอบคลุมหลายชั้นของธุรกิจ AI ได้แก่

• โครงสร้างพื้นฐานด้านการประมวลผลและดาต้าเซ็นเตอร์: ต้องเพิ่มความจุเพื่อฝึกและให้บริการโมเดล AI รวมถึงรองรับงานประมวลผลของลูกค้าองค์กร
• ชิปที่พัฒนาเอง: Eddie Wu ประธานเจ้าหน้าที่บริหารของ Alibaba กล่าวว่า บริษัทหวังจะใช้ชิป T-head ของตนเองแทนชิปเชิงพาณิชย์บางส่วนในดาต้าเซ็นเตอร์ การใช้ฮาร์ดแวร์ของบริษัทเองมากขึ้นอาจช่วยปรับปรุงต้นทุนในระยะยาว แต่ก็เพิ่มความซับซ้อนด้านการพัฒนาและการดำเนินงาน
• โมเดลและแอปพลิเคชัน: Alibaba ลงทุนมากกว่าการสร้างโครงสร้างพื้นฐาน โดยพัฒนาโมเดลและแอปพลิเคชัน AI ที่สามารถนำไปให้บริการผ่านธุรกิจคลาวด์ 116
• บริการคลาวด์สำหรับองค์กร: เป้าหมายเชิงพาณิชย์คือการขายระบบประมวลผลและซอฟต์แวร์ที่รองรับ AI ให้ธุรกิจต่าง ๆ เพื่อเปลี่ยนโครงสร้างพื้นฐานที่ลงทุนไปให้เป็นรายได้คลาวด์ที่เกิดขึ้นต่อเนื่อง

สัญญาณด้านอุปสงค์ในระยะแรกถือว่าน่าสนใจ โดยรายได้ของ Alibaba Cloud เพิ่มขึ้น 45% ในไตรมาสล่าสุดที่รายงาน การเติบโตนี้สนับสนุนเหตุผลเชิงกลยุทธ์ของการเพิ่มความจุ แต่ยังไม่สามารถยืนยันได้ด้วยตัวเองว่าเงินลงทุนก้อนใหม่จะสร้างผลตอบแทนที่น่าดึงดูด

คำถามสำคัญ: เงินลงทุน AI จะทำกำไรได้หรือไม่

ตัวชี้วัดทางการเงินที่ฝ่ายบริหารให้ความสำคัญคือเป้าหมายการถึงจุดคุ้มทุน Wu ระบุว่า เงินลงทุนด้าน AI อาจถึงจุดคุ้มทุนภายในประมาณ 3 ปี หากใช้อัตรากำไรขั้นต้นเฉลี่ยในปัจจุบัน และอาจเร็วกว่านั้นหากอัตรากำไรดีขึ้น รวมถึงหาก Alibaba ใช้ชิปที่พัฒนาเองในสัดส่วนมากขึ้น 16

เป้าหมายดังกล่าวทำให้ผู้ลงทุนควรมองการออกหุ้นครั้งนี้อย่างไร้ภาพฝันระยะสั้น เพราะดีลนี้ไม่ใช่ปัจจัยเร่งกำไรในทันที แต่เป็นบททดสอบหลายปีที่ต้องอาศัยผลลัพธ์ 3 ด้านเชื่อมโยงกัน:

1. ความต้องการใช้คลาวด์และ AI ต้องเติบโตต่อเนื่อง
2. Alibaba ต้องเพิ่มอัตราการใช้งานโครงสร้างพื้นฐานที่กำลังก่อสร้าง
3. อัตรากำไรขั้นต้นต้องปรับตัวดีขึ้นมากพอที่จะครอบคลุมค่าเสื่อมราคา ค่าไฟ ชิป และต้นทุนการดำเนินงานอื่น ๆ

หากเงื่อนไขเหล่านี้เกิดขึ้นพร้อมกัน การระดมทุนอาจช่วยให้ Alibaba สร้างแพลตฟอร์มคลาวด์ที่มีขนาดใหญ่และเชื่อมโยงกันมากขึ้น แต่หากไม่เป็นเช่นนั้น บริษัทอาจต้องแบกรับต้นทุนคงที่จำนวนมากโดยไม่สามารถสร้างรายได้จาก AI ได้เพียงพอ

ผู้ถือหุ้นเดิมต้องแลกอะไรกับการเติบโต

ต้นทุนที่เห็นได้ทันทีคือ การลดสัดส่วนการถือหุ้น (dilution) เนื่องจาก Alibaba ออกหุ้นใหม่ ไม่ใช่เพียงนำสินทรัพย์เดิมมาจัดสรรใหม่ ผู้ถือหุ้นเดิมจึงจะถือครองสัดส่วนที่เล็กลงของบริษัทหลังการเสนอขาย หุ้นถูกกำหนดราคาที่ HK$112.70 ต่อหุ้น หรือมีส่วนลด 8.4% จากราคาปิดในฮ่องกงก่อนหน้า 24

ปฏิกิริยาของตลาดสะท้อนว่าผู้ลงทุนให้ความสำคัญกับข้อแลกเปลี่ยนนี้ หุ้น Alibaba ร่วงประมาณ 8% ในช่วงต้นของการซื้อขายที่ฮ่องกง หลังมีการประกาศดีล 2 ราคาขายที่มีส่วนลดอาจกดดันราคาหุ้นในระยะสั้น ขณะที่จำนวนหุ้นที่เพิ่มขึ้นหมายความว่า ในอนาคตบริษัทต้องสร้างกำไรมากขึ้นเพื่อรองรับกำไรต่อหุ้นในระดับเดิม

อย่างไรก็ตาม ดีลดังกล่าวมีรายงานว่ามียอดคำสั่งซื้อประมาณ 2.8 หมื่นล้านดอลลาร์สหรัฐ สะท้อนความต้องการของนักลงทุนสถาบันต่อยุทธศาสตร์ AI ระยะยาวของ Alibaba แต่ความต้องการที่แข็งแกร่งนี้เป็นเพียงหลักฐานว่านักลงทุนให้ความสนใจ ไม่ใช่เครื่องยืนยันว่าการลงทุนจะประสบความสำเร็จ 2

ความเสี่ยงหลักต่อการสร้างรายได้และการดำเนินงาน

ลูกค้า AI อาจยังไม่ยอมจ่ายเร็วพอ

ความต้องการใช้ AI ที่เพิ่มขึ้นไม่ได้แปลว่าจะกลายเป็นรายได้ที่มีอัตรากำไรสูงโดยอัตโนมัติ ลูกค้าอาจทดลองใช้โมเดลและบริการคลาวด์โดยยังไม่ผูกพันกับการใช้งานในระดับที่มากพอจะครอบคลุมต้นทุนโครงสร้างพื้นฐาน Alibaba จึงต้องการการใช้งานเชิงพาณิชย์ที่ต่อเนื่อง ไม่ใช่เพียงตัวเลขการใช้งานที่เพิ่มขึ้น

ต้นทุนโครงสร้างพื้นฐานอาจทำให้ผลตอบแทนล่าช้า

ดาต้าเซ็นเตอร์ ค่าไฟ ชิป และค่าเสื่อมราคาอาจกดดันกำไรก่อนที่ความจุจะถูกใช้งานอย่างเต็มที่ Alibaba กำลังเผชิญแรงกดดันลักษณะนี้อยู่แล้ว รายได้คลาวด์เติบโตอย่างรวดเร็ว แต่การลงทุนด้าน AI ก็เกิดขึ้นพร้อมกับกำไรรายไตรมาสที่ลดลงอย่างมาก 6

การแข่งขันอาจบีบอัตรากำไร

Alibaba ไม่ใช่บริษัทเดียวที่ลงทุนใน AI หากผู้ให้บริการคลาวด์และโมเดลรายอื่นยังคงใช้จ่ายอย่างหนัก พวกเขาอาจแย่งลูกค้าด้วยการลดราคา หรือให้สิ่งจูงใจจำนวนมาก สถานการณ์นี้อาจทำให้ Alibaba ปรับปรุงอัตรากำไรขั้นต้นได้ยาก แม้รายได้จะเติบโต

ชิปที่พัฒนาเองมีทั้งโอกาสและความเสี่ยง

การใช้ชิป T-head อาจลดการพึ่งพาฮาร์ดแวร์เชิงพาณิชย์และช่วยให้ต้นทุนดีขึ้น หากชิปทำงานได้ดีในระดับการใช้งานจำนวนมาก แต่ประโยชน์ดังกล่าวขึ้นอยู่กับความสำเร็จของการพัฒนา การติดตั้งใช้งาน และการใช้ประโยชน์จริง การเปลี่ยนผ่านอาจต้องใช้เวลา และบริษัทยังไม่ได้พิสูจน์ว่าจะทำให้ผลตอบแทนเกิดขึ้นเร็วกว่าในทุกสถานการณ์

หุ้น Alibaba น่าสนใจสำหรับการลงทุนระยะยาวหรือไม่

เหตุผลสนับสนุนการลงทุนระยะยาวอยู่ที่ความสามารถในการดำเนินงาน ไม่ใช่ตัวการออกหุ้นเพียงอย่างเดียว Alibaba มีแพลตฟอร์มคลาวด์ขนาดใหญ่ที่สร้างไว้แล้ว รายงานการเติบโตของคลาวด์ที่แข็งแกร่ง และกำลังทุ่มเงินลงทุนจำนวนมากเพื่อสร้างระบบ AI แบบครบวงจร 15 ปัจจัยเหล่านี้อาจสร้างแรงส่งด้านกำไรจากการดำเนินงาน หากปริมาณงาน AI เติบโตเร็วกว่าต้นทุนของบริษัท

แต่อีกด้านหนึ่งก็ชัดเจนไม่แพ้กัน ผู้ถือหุ้นต้องรับผลกระทบจากการลดสัดส่วนทันที ขณะที่ประโยชน์ที่คาดหวังอาจต้องใช้เวลาประมาณ 3 ปีกว่าจะถึงจุดคุ้มทุน 216 แรงกดดันต่อกำไรระยะสั้น การสร้างรายได้ที่ยังไม่แน่นอน และการแข่งขันที่รุนแรง อาจทำให้ผลตอบแทนจากเงินลงทุนต่ำกว่าคาด หากอุปสงค์หรืออัตรากำไรไม่เป็นไปตามแผน

ข้อสรุปจึงควรเป็นแบบมีเงื่อนไข การออกหุ้นของ Alibaba อาจน่าสนใจสำหรับผู้ลงทุนที่พร้อมรับความเสี่ยงจากการสร้างธุรกิจ AI และคลาวด์ที่ต้องใช้เวลาหลายปี แต่ไม่ใช่การลงทุนเชิงมูลค่าที่มีความเสี่ยงต่ำ สมมติฐานการลงทุนจะเป็นจริงได้ก็ต่อเมื่อ Alibaba เปลี่ยนเงินลงทุนในโครงสร้างพื้นฐานให้เป็นรายได้จากคลาวด์และ AI ที่เติบโตต่อเนื่องและทำกำไรได้ ก่อนที่ผลกระทบจากการลดสัดส่วนและต้นทุนที่ต้องแบกรับจะบดบังประโยชน์เชิงกลยุทธ์