ราคาข้าวสาลียุโรปผ่อนแรงตามความหวังทางการทูต ทว่าการโจมตีท่าเรือยังคุกคามเส้นทางส่งออก

ความหวังว่าการเจรจาจะช่วยเปิดเส้นทางขนส่งในทะเลดำทำให้ราคาข้าวสาลีล่วงหน้าในยุโรปอ่อนตัวลงชั่วคราว แต่ไม่ได้ลบความเสี่ยงด้านอุปทานที่เกิดจากการโจมตีเรือสินค้าและโครงสร้างพื้นฐานท่าเรือ

เมื่อวันที่ 25 สิงหาคม สัญญาข้าวสาลีเดือนธันวาคมที่มีการซื้อขายมากที่สุดในตลาด Euronext ปิดที่ 236.75 ยูโรต่อตัน ลดลง 0.9% สัญญาดังกล่าวเคยขึ้นไปแตะ 242 ยูโรในสัปดาห์ก่อน ก่อนชะลอตัวลงหลังประธานาธิบดีโวโลดีมีร์ เซเลนสกีของยูเครนกล่าวว่าจะมี “เส้นทางการทูต” กับรัสเซียเกี่ยวกับการโจมตีในทะเลดำ

ปฏิกิริยานี้บ่งชี้ว่านักลงทุนลดค่าพรีเมียมความเสี่ยงบางส่วนที่สะท้อนความเป็นไปได้ของการหยุดชะงักยืดเยื้อ แต่ยังไม่ใช่หลักฐานว่าการขนส่งธัญพืชกลับมาเป็นปกติแล้ว

ทำไมข่าวการทูตจึงกดราคาข้าวสาลี

ยูเครนเสนอให้ทั้งสองฝ่ายหยุดโจมตีเป้าหมายพลเรือนในทะเลดำ โดยส่งข้อเสนอผ่านคนกลาง ขณะที่มีรายงานในช่วงแรกว่ามอสโกยังไม่ได้ตอบรับอย่างเป็นทางการ 2

ต่อมาเซเลนสกีกล่าวว่า รัสเซียไม่พร้อมรับข้อตกลงหยุดโจมตีเส้นทางเดินเรือในวงแคบ ๆ หากยูเครนไม่ยุติการโจมตีโครงสร้างพื้นฐานด้านพลังงานของรัสเซียด้วย เขาระบุว่าเคียฟพร้อมหารือเรื่องการหยุดโจมตีด้านพลังงาน แต่ต้องเป็นข้อตกลงที่ต่างฝ่ายต่างปฏิบัติตาม 15

สำหรับผู้ค้าข้าวสาลี ข้อตกลงทางทะเลที่สามารถบังคับใช้ได้อาจลดต้นทุนหลายด้านพร้อมกัน ทั้งเบี้ยประกันภัยสงคราม ความไม่แน่นอนของค่าระวางเรือ ความพร้อมของเรือ และความจำเป็นที่ผู้นำเข้าต้องหาซื้อสินค้าจากแหล่งที่อยู่ไกลกว่าเดิม เพียงความเป็นไปได้นี้ก็เพียงพอที่จะทำให้ราคาฟิวเจอร์สผ่อนแรง แม้ตัวข้อตกลงยังไม่ยุติ

รายงานเรื่องแรตคลิฟฟ์เพิ่มแรงเก็งกำไร แต่ยังไม่ใช่การยืนยัน

รายงานว่าจอห์น แรตคลิฟฟ์ ผู้อำนวยการสำนักงานข่าวกรองกลางสหรัฐฯ หรือซีไอเอ เดินทางไปมอสโกเพื่อพบเจ้าหน้าที่รัสเซียโดยไม่เปิดเผยรายละเอียด ได้เพิ่มความคาดหวังเรื่องการทูตเบื้องหลัง อย่างไรก็ตาม ซีไอเอไม่ได้แสดงความเห็น และยังไม่มีการเปิดเผยต่อสาธารณะว่าสาระสำคัญของการหารือคืออะไร

ด้านเครมลินปฏิเสธว่ามีแผนจัดการพบปะระหว่างเจ้าหน้าที่รัสเซียกับทูตสหรัฐฯ ในสัปดาห์นั้น พร้อมระบุว่าประธานาธิบดีวลาดิเมียร์ ปูตินไม่ได้มีแผนพบแรตคลิฟฟ์ 21

ยังมีรายงานอีกว่า วอชิงตันขอให้ยูเครนหลีกเลี่ยงการโจมตีบริเวณมอสโกและเมืองทางตอนเหนือของรัสเซียระหว่างการเดินทางดังกล่าว แต่ข้อมูลนี้อ้างแหล่งข่าวไม่เปิดเผยชื่อ และไม่ได้รับการยืนยันอย่างเป็นทางการว่าเป็นส่วนหนึ่งของข้อตกลงด้านการขนส่งธัญพืชในทะเลดำ

ดังนั้น ผลต่อตลาดจึงยังจำกัด นักลงทุนสามารถตอบสนองต่อความเป็นไปได้ของการเจรจาลับได้ แต่ยังไม่มีข้อตกลงที่ตรวจสอบยืนยันแล้วมากำหนดราคาในฐานะการเปลี่ยนแปลงถาวรของเงื่อนไขการส่งออก

เส้นทางขนส่งจริงยังติดขัดอย่างหนัก

สถานการณ์ด้านการขนส่งยังสวนทางกับการฟื้นตัวของราคาฟิวเจอร์ส บริษัทเจ้าของเรือระงับการเข้าเทียบท่าที่ท่าเรือทะเลดำของยูเครนจากการโจมตีของรัสเซียที่รุนแรงขึ้น ทำให้เส้นทางเดินเรือหลักหยุดชะงักในช่วงฤดูเก็บเกี่ยว 4

เครือข่ายทางเลือกของยูเครน ซึ่งประกอบด้วยแม่น้ำดานูบ การขนส่งทางรถไฟ และทางถนน ยังไม่คาดว่าจะมีความสามารถรองรับตามที่ต้องการได้เร็วกว่าในช่วงสิ้นเดือนสิงหาคม และแม้จะเพิ่มกำลังได้แล้ว เจ้าหน้าที่ระบุว่าเส้นทางเหล่านี้จะรองรับปริมาณได้เพียงประมาณครึ่งหนึ่งของที่ท่าเรือทะเลดำเคยขนส่งตามปกติ 3

ระบบส่งออกของรัสเซียเองก็มีความเปราะบางเช่นกัน การโจมตีของยูเครนสร้างความเสียหายแก่ท่าเทียบส่งออกธัญพืชขนาดใหญ่สองแห่งที่เมืองโนโวรอสซีสค์ หลังจากนั้นรัสเซียระบุว่ากำลังเปลี่ยนเส้นทางสินค้าไปยังท่าเรืออื่น 1 วิธีนี้อาจช่วยบรรเทาคอขวดได้บางส่วน แต่ก็สะท้อนว่าโครงสร้างพื้นฐานการส่งออกของทั้งสองฝ่ายเสี่ยงต่อการโจมตีเพิ่มเติม

ราคาภายในยูเครนสะท้อนต้นทุนของการหยุดชะงัก

ความหวังชั่วคราวในตลาดฟิวเจอร์สดูสวนทางอย่างชัดเจนกับสถานการณ์ของเกษตรกรยูเครน สำนักข่าว Reuters รายงานว่า การส่งออกธัญพืชของยูเครนในช่วงสองสัปดาห์แรกของเดือนสิงหาคมลดลงราว 75% จากช่วงเดียวกันของปีก่อน ราคาธัญพืชในประเทศลดลงต่ำกว่าต้นทุนการผลิต และทำให้ความสามารถของเกษตรกรในการจัดหาเงินทุนสำหรับฤดูกาลเพาะปลูกถัดไปตกอยู่ในความเสี่ยง

การประเมินอีกชุดหนึ่งระบุว่า การส่งออกของยูเครนในเดือนสิงหาคมอาจอยู่ที่ 3.0–3.4 ล้านตัน เทียบกับ 4.5 ล้านตันในเดือนสิงหาคมปีก่อน ตัวเลขเหล่านี้ชี้ให้เห็นคอขวดสำคัญคือ ผลผลิตยังถูกเก็บเกี่ยวออกมาได้ แต่เส้นทางที่จะลำเลียงไปยังผู้ซื้อระหว่างประเทศกลับถูกจำกัด

เมื่อธัญพืชใหม่สะสมอยู่ในประเทศ ราคาภายในประเทศจึงอาจร่วงลงได้ แม้ราคามาตรฐานในตลาดโลกจะยังได้รับแรงหนุนจากความกังวลเรื่องอุปทาน นี่คือความแตกต่างระหว่างตลาดที่กำหนดราคาจากความเสี่ยงในอนาคต กับเกษตรกรที่ต้องขายผลผลิตผ่านเส้นทางที่มีอยู่จริงในวันนี้

ตลาดกำลังประเมินอะไรอยู่กันแน่

ปฏิกิริยาระยะสั้นของตลาดข้าวสาลีควรทำความเข้าใจว่าเป็นการลดลงของค่าพรีเมียมความเสี่ยง ไม่ใช่การกลับทิศของปัญหาอุปทาน ก่อนหน้านี้ ราคาฟิวเจอร์สข้าวสาลีในชิคาโกเพิ่มขึ้นมากกว่า 17% ตั้งแต่ต้นเดือนกรกฎาคมจนถึงวันที่ 20 สิงหาคม หลังการโจมตีโครงสร้างพื้นฐานในทะเลดำทำให้การขนส่งหยุดชะงัก และผู้นำเข้าเตรียมเปลี่ยนไปซื้อจากแหล่งอื่น

หากมีการหยุดยิงทางทะเลที่แท้จริงและบังคับใช้ได้ในอนาคต ต้นทุนค่าระวางเรือ ประกันภัย และเบี้ยความเสี่ยงด้านความพร้อมของสินค้าอาจลดลงอย่างรวดเร็ว แต่ตราบใดที่เรือยังไม่สามารถกลับเข้าเทียบท่าเรือยูเครนได้อย่างปลอดภัย ท่าเรือรัสเซียยังไม่สามารถดำเนินงานได้อย่างสม่ำเสมอ และทั้งสองฝ่ายยังไม่ยอมรับกติกาเดียวกัน ผู้ซื้อก็ยังมีเหตุผลที่จะป้องกันความเสี่ยงจากการหยุดชะงักเพิ่มเติม

นี่จึงเป็นเหตุผลที่ราคาข้าวสาลียุโรปสามารถลดลงตามข่าวการทูต ขณะที่ตลาดสินค้าจริงยังมีปัจจัยหนุนราคาอยู่: ฟิวเจอร์สกำลังประเมินโอกาสที่การเข้าถึงสินค้าจะดีขึ้น แต่เกษตรกร เจ้าของเรือ และผู้ซื้อธัญพืชยังต้องรับมือกับระดับการเข้าถึงที่มีอยู่จริง