ทำไม TotalEnergies ยังลำเลียงน้ำมันผ่านฮอร์มุซ ทั้งที่กำลังลงทุนสร้างเส้นทางเลี่ยง

คำอธิบายของ Patrick Pouyanné ทำให้เห็นว่า ช่องแคบฮอร์มุซยังอันตรายอย่างยิ่ง แต่ไม่ได้หมายความว่าน้ำมันทุกเที่ยวจะขนส่งผ่านไม่ได้ในเชิงเศรษฐกิจ TotalEnergies ยังคงลำเลียงน้ำมันดิบจากอิรักและกาตาร์บางส่วนอย่างเงียบ ๆ เพราะส่วนลดราคาจากผู้ผลิตที่ต้องการระบายสินค้าออกสู่ตลาด อาจชดเชยค่าระวาง ประกันภัย และต้นทุนความเสี่ยงด้านความปลอดภัยได้มากกว่า ขณะเดียวกัน บริษัทกำลังลงทุนในเส้นทางส่งออกที่ไม่ต้องพึ่งพาช่องแคบแห่งนี้ในระยะยาว 18

สมการต้นทุนของการขนส่งน้ำมันดิบ

Pouyanné ระบุว่า การนำเรือบรรทุกน้ำมันดิบขนาดใหญ่มาก หรือ VLCC (very large crude carrier) ผ่านฮอร์มุซและเดินทางกลับ มีค่าใช้จ่ายประมาณ 20 ล้านดอลลาร์สหรัฐ หากหารด้วยปริมาณน้ำมันราว 2 ล้านบาร์เรลต่อลำ จะเท่ากับต้นทุนเพิ่มประมาณ 10 ดอลลาร์ต่อบาร์เรล 15

ต้นทุนระดับนี้ยังรับได้ หากน้ำมันดิบจากผู้ผลิตในอ่าวอาหรับถูกเสนอขายในราคาลดพิเศษอย่างมาก Pouyanné กล่าวว่า น้ำมันบางส่วนมีราคาเพียงประมาณ 50–60 ดอลลาร์ต่อบาร์เรล ไม่ใช่ราคามาตรฐาน Brent เพราะผู้ผลิตกำลังเร่งหาทางนำบาร์เรลของตนออกสู่ตลาด 18

ดังนั้น ส่วนลดที่ผู้ซื้อได้รับจึงอาจมากกว่าค่าขนส่ง ค่าประกัน และเบี้ยความเสี่ยงที่เพิ่มขึ้น เส้นทางนี้จึงยังทำกำไรได้สำหรับน้ำมันดิบ “บางเที่ยว” แต่ไม่ได้แปลว่าฮอร์มุซกลับมาเปิดดำเนินการตามปกติแล้ว

ภาพที่เกิดขึ้นคือ ตลาดกำลังสะท้อนแรงกดดัน 2 ด้านพร้อมกัน ด้านหนึ่งคือค่าความเสี่ยงที่ต้องจ่ายเพื่อผ่านจุดยุทธศาสตร์ที่อันตราย อีกด้านคือส่วนลดก้อนใหญ่จากผู้ผลิตที่ประสบปัญหาในการส่งออกน้ำมัน

ทำไมผลิตภัณฑ์น้ำมันจึงขนส่งได้ยากกว่าน้ำมันดิบ

สมการนี้ใช้ไม่ได้กับน้ำมันเบนซิน ดีเซล และผลิตภัณฑ์ปิโตรเลียมกลั่นอื่น ๆ เพราะเรือขนส่งผลิตภัณฑ์น้ำมันมักบรรทุกสินค้าได้น้อยกว่าเรือ VLCC ทำให้ต้นทุนของการเดินทางที่มีความเสี่ยงสูงถูกเฉลี่ยไปบนจำนวนบาร์เรลที่น้อยกว่า

Pouyanné ประเมินว่า ต้นทุนการขนส่งผลิตภัณฑ์เหล่านี้อาจสูงถึงประมาณ 50 ดอลลาร์ต่อบาร์เรล ส่งผลให้การขนส่งจำนวนมากไม่คุ้มทุน 9

นี่ช่วยอธิบายตลาดน้ำมันที่มีลักษณะสวนทางกัน ซึ่ง TotalEnergies เรียกว่าเป็นภาวะที่ “แปลกมาก”: น้ำมันดิบมีราคาถูกและถูกลดราคาอย่างหนัก ขณะที่เชื้อเพลิงสำเร็จรูปกลับมีอุปทานตึงตัวและราคาแพงกว่า 9

กล่าวอีกแบบคือ ช่องทางเดินเรืออาจยังใช้งานได้ในเชิงพาณิชย์สำหรับน้ำมันดิบที่ลดราคามากเป็นพิเศษ แต่ไม่ได้หมายความว่าการค้าน้ำมันทุกประเภทผ่านช่องแคบจะกลับมาเป็นปกติ

2 เส้นทางที่ TotalEnergies สนับสนุนเพื่อเลี่ยงฮอร์มุซ

1. ท่อส่งจากอาบูดาบีไปฟูไจราห์: ทางเลือกที่ใกล้เห็นผลกว่า

TotalEnergies จะลงทุนสนับสนุนการขยายท่อส่งน้ำมันแนวตะวันออก-ตะวันตกของอาบูดาบี เส้นทางนี้ลำเลียงน้ำมันจากอาบูดาบีไปยังฟูไจราห์บนชายฝั่งอ่าวโอมาน ซึ่งอยู่เลยช่องแคบฮอร์มุซออกไป ทำให้น้ำมันสามารถไปถึงท่าเรือส่งออกทางทะเลได้โดยไม่ต้องผ่านช่องแคบ 6

โครงการขยายคาดว่าจะเริ่มดำเนินงานได้ในปี 2027 จึงเป็นทางเลือกที่น่าจะช่วยเพิ่มความยืดหยุ่นได้เร็วกว่าโครงการอื่นที่ประกาศ แต่เส้นทางนี้รองรับน้ำมันดิบของสหรัฐอาหรับเอมิเรตส์เป็นหลัก ไม่ได้ทดแทนน้ำมันทุกบาร์เรลที่เคยต้องพึ่งพาฮอร์มุซ

2. ท่อส่งอิรักผ่านซีเรียสู่ทะเลเมดิเตอร์เรเนียน: แผนสำรองระยะยาว

อีกโครงการหนึ่งคือเส้นทางส่งน้ำมันดิบจากอิรัก ผ่านซีเรียไปยังสิ่งอำนวยความสะดวกสำหรับส่งออกบริเวณทะเลเมดิเตอร์เรเนียน น้ำมันอิรักจึงจะสามารถเดินทางออกสู่ตลาดโลกได้โดยไม่ต้องผ่านอ่าวและช่องแคบฮอร์มุซ 6

อย่างไรก็ตาม นี่ไม่ใช่ทางแก้ระยะสั้น แหล่งข่าวที่ทราบรายละเอียดโครงการบอกกับ Reuters ว่า การก่อสร้างอาจใช้เวลาอย่างน้อย 4 ปี และมีค่าใช้จ่ายอย่างน้อย 15,000 ล้านดอลลาร์สหรัฐ อีกทั้งต้องวางโครงสร้างพื้นฐานใหม่ ไม่ใช่เพียงซ่อมแซมท่อเดิม

ความแตกต่างจึงชัดเจน: โครงการฟูไจราห์อาจเพิ่มศักยภาพการส่งออกได้ตามกรอบเวลาในปี 2027 ส่วนเส้นทางอิรัก–ซีเรียเป็นการลงทุนเชิงยุทธศาสตร์หลายปี ซึ่งกำหนดเวลาและการดำเนินงานยังมีความไม่แน่นอน

เรือผ่านฮอร์มุซยังน้อยกว่าปกติมาก

เศรษฐศาสตร์ของการขนส่งกำลังเกิดขึ้นท่ามกลางการลดลงอย่างรุนแรงของการสัญจรทางเรือ ข้อมูลจาก Kpler ที่ Reuters อ้างถึงระบุว่า ในหลายวันของเดือนสิงหาคม จำนวนเรือขนส่งสินค้าโภคภัณฑ์ที่ผ่านช่องแคบอยู่ในระดับเลขหลักเดียว เช่น 7 ลำในวันที่ 21 สิงหาคม 9 ลำในวันที่ 20 สิงหาคม และ 8 ลำในวันที่ 12 สิงหาคม

ตัวเลขดังกล่าวต่ำกว่าระดับก่อนสงครามอย่างมาก ก่อนเกิดความขัดแย้ง ช่องแคบฮอร์มุซเคยรองรับการขนส่งน้ำมันดิบและก๊าซธรรมชาติเหลวทั่วโลกราว หนึ่งในห้า

จำนวนเรือที่มองเห็นได้ต่ำยังสะท้อนว่า คำว่า “ยังเปิดอยู่” กับ “กลับมาเดินเรือตามปกติ” ไม่ใช่คำกล่าวเดียวกัน เรือบางลำยังสามารถผ่านได้ อาจอยู่ภายใต้การประสานงานทางทหารหรือใช้เส้นทางที่ตรวจจับได้ยากกว่า แต่เจ้าของเรือจำนวนมากยังหลีกเลี่ยงพื้นที่ดังกล่าวจากความเสี่ยงเรื่องการโจมตี ภัยคุกคาม และความไม่แน่นอนในการเข้าถึงช่องแคบ

เหตุใดตัวเลขน้ำมันที่ยังไหลผ่านจึงไม่ตรงกัน

ปริมาณน้ำมันที่ยังออกจากภูมิภาคกลายเป็นประเด็นที่มีข้อมูลขัดแย้งกัน Chris Wright รัฐมนตรีพลังงานสหรัฐฯ กล่าวว่า ความร่วมมือระหว่างกองทัพสหรัฐฯ กับพันธมิตรในอ่าวอาหรับช่วยให้น้ำมันเกือบ 9 ล้านบาร์เรลต่อวัน ออกจากช่องแคบฮอร์มุซได้ ขณะที่การวิเคราะห์จากข้อมูลติดตามเรือประเมินว่า ปริมาณที่สังเกตเห็นได้อาจไม่ถึงครึ่งหนึ่งของตัวเลขดังกล่าว

ตัวเลขทั้ง 2 ชุดอาจไม่ได้วัดสิ่งเดียวกันทั้งหมด คำแถลงของรัฐบาลอาจรวมเที่ยวเรือที่มีการคุ้มกัน การประเมินเชิงปฏิบัติการ หรือการขนส่งที่ตรวจจับได้ยาก ขณะที่บริษัทติดตามเรือพึ่งพาการเคลื่อนที่ของเรือและข้อมูลทรานสปอนเดอร์เป็นหลัก

CNN รายงานว่า การสัญจรจำนวนมากในช่วงที่ผ่านมาเป็นลักษณะ “มืด” หรือ dark traffic ซึ่งหมายถึงไม่ปรากฏให้เห็นได้ง่ายผ่านระบบติดตามมาตรฐาน

ข้อสรุปที่รอบคอบที่สุดจึงควรแคบกว่าตัวเลขพาดหัวของฝ่ายใดฝ่ายหนึ่ง: น้ำมันยังคงเคลื่อนผ่านภูมิภาค แต่ปริมาณที่แน่นอนยังไม่ชัดเจน และช่องแคบยังคงหยุดชะงักอย่างหนัก

สิ่งที่จุดยืนของ Pouyanné สะท้อน

ความเห็นของซีอีโอ TotalEnergies ไม่ได้สะท้อนความมั่นใจว่าฮอร์มุซกลับมาปลอดภัยแล้ว แต่เป็นกลยุทธ์ 2 ทางที่เดินไปพร้อมกัน

• ระยะใกล้: TotalEnergies ใช้ประโยชน์จากส่วนต่างราคา โดยซื้อน้ำมันดิบที่ลดราคาหนักและยอมจ่ายต้นทุนเพิ่มเพื่อขนส่งบางเที่ยวผ่านช่องแคบ 18
• ผลิตภัณฑ์กลั่น: ปริมาณบรรทุกที่น้อยกว่าทำให้เบี้ยความเสี่ยงต่อบาร์เรลสูงขึ้นมาก จนการขนส่งจำนวนมากไม่คุ้มค่า 9
• ภายในปี 2027: การขยายท่อส่งไปฟูไจราห์อาจเพิ่มความสามารถในการส่งออกน้ำมันของสหรัฐอาหรับเอมิเรตส์โดยไม่ต้องผ่านฮอร์มุซ
• ระยะยาว: ท่อส่งอิรัก–ซีเรียจะเปิดทางให้อิรักส่งออกน้ำมันผ่านทะเลเมดิเตอร์เรเนียน แต่ต้นทุนและระยะเวลาก่อสร้างทำให้โครงการนี้ไม่ใช่คำตอบในทันที

บทเรียนสำคัญคือ จุดคอขวดด้านพลังงานอาจยังสร้างกำไรเชิงพาณิชย์ได้ แม้จะไม่ปลอดภัยและไม่สามารถใช้งานได้ตามปกติ TotalEnergies กำลังใช้ประโยชน์จากส่วนลดน้ำมันดิบตราบเท่าที่ยังมีอยู่ พร้อมลงทุนเตรียมรับตลาดที่การพึ่งพาฮอร์มุซกลายเป็นความเสี่ยงเชิงโครงสร้าง ไม่ใช่เพียงปัญหาชั่วคราว