ปูตินเปิดทางรัฐรัสเซียเข้าควบคุมโครงสร้างพื้นฐานสำคัญชั่วคราว หลังโดรนโจมตี

กฤษฎีกาให้อำนาจรัฐทำอะไรได้บ้าง

ประธานาธิบดีวลาดิเมียร์ ปูติน ลงนามกฤษฎีกาเมื่อวันที่ 24 สิงหาคม เปิดกลไกให้รัฐบาลรัสเซียสั่งให้โครงสร้างพื้นฐานสำคัญเข้าสู่ การบริหารของรัฐเป็นการชั่วคราว หากเจ้าหน้าที่เห็นว่าเจ้าของไม่ได้ดำเนินมาตรการป้องกันภัยจากภายนอกอย่างเพียงพอ ซึ่งรวมถึงการโจมตีด้วยโดรน หรือไม่สามารถซ่อมแซมและเปิดดำเนินงานอีกครั้งได้อย่างทันท่วงที 69

ในทางกฎหมาย มาตรการนี้ไม่ได้หมายถึงการโอนกรรมสิทธิ์ถาวรโดยอัตโนมัติ แต่เปิดทางให้รัฐเข้าควบคุมการดำเนินงาน รวมถึงทรัพย์สินและสิทธิที่จำเป็นต่อการบริหารกิจการ 89

ทรัพย์สินประเภทใดอาจถูกนำเข้าสู่การควบคุม

คำจำกัดความของ “โครงสร้างพื้นฐานสำคัญ” มีขอบเขตกว้าง ครอบคลุมกิจการที่เกี่ยวข้องกับ

• เชื้อเพลิงและพลังงาน
• ไฟฟ้าและโครงสร้างพื้นฐานด้านพลังงานอื่น ๆ
• อุตสาหกรรมและการผลิต
• ระบบสื่อสาร
• สาธารณูปโภคและบริการที่เกี่ยวข้องกับที่อยู่อาศัย
• การขนส่งและโลจิสติกส์
• สถานที่อื่น ๆ ที่ถูกมองว่ามีความสำคัญต่อความมั่นคง เสถียรภาพทางเศรษฐกิจ หรือความเป็นอยู่ของประชาชนรัสเซีย 4914

ถ้อยคำดังกล่าวไม่ได้จำกัดอยู่เฉพาะโครงสร้างพื้นฐานของรัฐเท่านั้น แต่ยังอาจครอบคลุมศูนย์กระจายสินค้า คลังสินค้า และธุรกิจเอกชนที่ถูกจัดให้มีความสำคัญต่อประเทศ 45

ไม่ได้มีแค่ตัวอาคาร แต่อาจรวมถึงสิทธิในการควบคุมบริษัท

ตามรายงานที่มีอยู่ คำสั่งบริหารชั่วคราวอาจครอบคลุมทั้งทรัพย์สินเคลื่อนที่และอสังหาริมทรัพย์ เงินและเครื่องมือทางการเงิน หลักทรัพย์ หุ้นหรือสัดส่วนการถือครอง ตลอดจนสิทธิในทรัพย์สินและสิทธิในการบริหารจัดการบริษัทที่เกี่ยวข้อง 81214

มาตรการนี้อาจใช้กับทรัพย์สินของนิติบุคคลและบุคคลทั้งในรัสเซียและต่างประเทศได้ 81214 ในทางปฏิบัติ จึงอาจทำให้รัฐควบคุมทั้งการดำเนินงานของสถานที่และเครื่องมือทางการเงินหรือสิทธิทางบริษัทที่จำเป็นต่อการเดินหน้ากิจการ

อย่างไรก็ตาม รายงานที่มีอยู่ยังอธิบายมาตรการนี้ว่าเป็น “การบริหารชั่วคราว” ไม่ใช่หลักฐานว่ากรรมสิทธิ์จะเปลี่ยนมือเป็นของรัฐโดยอัตโนมัติ 89

ใครเป็นผู้บริหาร และค่าใช้จ่ายมาจากไหน

รัฐบาลรัสเซียจะเป็นผู้กำหนดการใช้มาตรการและแต่งตั้งหน่วยงานหรือองค์กรที่จะเข้าบริหารทรัพย์สินที่ได้รับผลกระทบ รายงานหนึ่งระบุว่า การบริหารอาจถูกโอนไปยังสำนักงานกลางจัดการทรัพย์สินของรัฐรัสเซีย หากเจ้าของไม่สามารถรักษาความปลอดภัยหรือซ่อมแซมความเสียหายได้ตามเวลา 14

กรอบมาตรการยังวางหลักให้รายได้หรือทรัพยากรของทรัพย์สินที่ถูกนำมาบริหารเป็นแหล่งชำระค่าใช้จ่ายในการจัดการ กล่าวอีกอย่างคือ ระบบนี้ออกแบบมาเพื่อให้สินทรัพย์ยังดำเนินงานต่อไป และใช้ทรัพยากรของสินทรัพย์นั้นเป็นทุนสำหรับการบริหาร มากกว่าจะเป็นการโอนกรรมสิทธิ์ให้รัฐโดยตรงในทันที 914

ทำไมธุรกิจโลจิสติกส์จึงอยู่ใจกลางมาตรการนี้

กฤษฎีกาเกิดขึ้นในช่วงที่การโจมตีด้วยโดรนของยูเครนต่อโครงสร้างพื้นฐานทางเศรษฐกิจของรัสเซียขยายวง จากโรงกลั่นน้ำมันและโรงงานอุตสาหกรรมไปสู่คลังสินค้าและเครือข่ายโลจิสติกส์ของแพลตฟอร์มค้าปลีกออนไลน์ 8

Wildberries รายงานว่าจุดโลจิสติกส์ของบริษัทถูกโจมตีซ้ำหลายครั้ง ขณะที่ Ozon ระบุว่า มีสถานที่ของบริษัท 6 แห่งตกเป็นเป้าหมายภายในช่วงเวลา 3 วันจนถึงวันที่ 24 สิงหาคม นอกจากนี้ เจ้าหน้าที่รัสเซียยังรายงานการโจมตีคลังสินค้าของ Ozon และโรงงานอุตสาหกรรมแห่งหนึ่งเมื่อวันที่ 22 สิงหาคม 247

รายงานที่อ้างถึงในที่นี้ระบุว่า เหตุโจมตีทำให้เกิดเพลิงไหม้ การหยุดชะงักของคลังสินค้า สินค้าเสียหาย และกระทบความสามารถด้านโลจิสติกส์ 46

ปูตินสั่งทำแผนฟื้นฟูคลังสินค้าที่เสียหาย

ก่อนลงนามกฤษฎีกาฉบับใหม่ ปูตินสั่งรัฐบาลเมื่อวันที่ 19 สิงหาคมให้จัดทำโครงการฟื้นฟูคลังสินค้าเชิงพาณิชย์และศูนย์โลจิสติกส์ที่ได้รับความเสียหายหรือถูกทำลายจากการโจมตีด้วยโดรน โดยคำสั่งดังกล่าวเปิดทางให้รัฐเข้ามามีส่วนร่วมในกระบวนการฟื้นฟู 25

เมื่อนำมาพิจารณาร่วมกัน คำสั่งฟื้นฟูและกฤษฎีกาการบริหารชั่วคราวทำให้รัฐบาลมีเครื่องมือสองด้าน ได้แก่ การเข้าไปช่วยสร้างขีดความสามารถด้านโลจิสติกส์ที่เสียหายขึ้นใหม่ และการเข้าควบคุมสถานที่ที่รัฐเห็นว่าเจ้าของละเลยการป้องกันหรือฟื้นฟูโครงสร้างพื้นฐานที่มีความสำคัญเชิงยุทธศาสตร์

ผลกระทบต่อเชื้อเพลิงและภาคอุตสาหกรรมยังมีข้อมูลจำกัด

การโจมตียังส่งผลต่อโครงสร้างพื้นฐานด้านพลังงานและอุตสาหกรรมของรัสเซีย โดย Reuters รายงานว่า การโจมตีของยูเครนขยายไปยังโรงกลั่นน้ำมันของรัสเซีย ขณะเดียวกันกับการโจมตีคลังสินค้าค้าปลีก 8

มีรายงานบางส่วนอ้างคำกล่าวของอเล็กซานเดอร์ โชคิน ประธานสหภาพนักอุตสาหกรรมและผู้ประกอบการรัสเซียว่า การโจมตีของยูเครนทำให้กำลังการกลั่นน้ำมันของรัสเซียลดลง 25–30% และทำให้การผลิตปุ๋ยกับสารเคมีลดลง 1

แต่หลักฐานที่มีอยู่ในชุดข้อมูลนี้ยังไม่มีสถิติการผลิตระดับประเทศที่โปร่งใสและยืนยันตัวเลขดังกล่าวโดยอิสระ ดังนั้นข้อสรุปที่ระมัดระวังกว่าคือ การโจมตีโรงกลั่นและโรงงานอุตสาหกรรมเพิ่มแรงกดดันต่อระบบเชื้อเพลิงและการผลิตของรัสเซีย ขณะที่ขนาดของผลกระทบในระดับประเทศยังไม่สามารถยืนยันได้จากข้อมูลที่มี

เหตุใดนักวิจารณ์จึงกังวลเรื่องการยึดทรัพย์สิน

ความสำคัญทางการเมืองของกฤษฎีกาอยู่ที่เกณฑ์ด้านความมั่นคงซึ่งเปิดกว้าง และประเภททรัพย์สินจำนวนมากที่อาจถูกนำเข้าสู่การบริหารชั่วคราว นักวิจารณ์อาจมองว่า มาตรการนี้เป็นฐานทางกฎหมายเพิ่มเติมสำหรับการขยายอำนาจรัฐเหนือบริษัทเอกชนที่มีความสำคัญเชิงยุทธศาสตร์ รวมถึงธุรกิจที่มีเจ้าของหรือผู้ลงทุนจากต่างประเทศ 8914

อย่างไรก็ดี ความแตกต่างทางกฎหมายยังมีความสำคัญ กฤษฎีกาถูกนำเสนอในฐานะกลไกบริหารชั่วคราว ซึ่งจะใช้เมื่อรัฐกล่าวหาเจ้าของว่าบกพร่องด้านความปลอดภัยหรือฟื้นฟูกิจการล่าช้า ไม่ใช่คำสั่งโอนกิจการทุกแห่งให้เป็นของรัฐอย่างถาวร

สิ่งที่จะชี้ว่าความแตกต่างนี้มีความหมายเพียงใดในทางปฏิบัติ คือรัฐบาลจะใช้มาตรการนี้กับสถานที่กี่แห่ง เลือกกิจการใด และปล่อยให้การบริหารชั่วคราวดำเนินไปนานแค่ไหน