AI อาจไม่ได้ทำให้เงินเฟ้อลดลงเสมอไป ธนาคารกลางสวิสชี้ผลกระทบยังไม่แน่นอน

ปัญญาประดิษฐ์ หรือ AI ไม่ได้มีผลต่อเงินเฟ้อในทิศทางเดียวเสมอไป นี่คือสาระสำคัญจากคำกล่าวของ เพตรา ทชูดิน สมาชิกคณะกรรมการบริหารธนาคารกลางสวิส (SNB) ซึ่งระบุว่าเทคโนโลยีดังกล่าวอาจเพิ่มแรงกดดันต่อราคาในระยะสั้น แม้ผลกระทบโดยรวมในระยะยาวจะยังไม่แน่นอน 1

ระยะสั้นถึงระยะกลาง: เงินลงทุนและชิปอาจดันราคา

ทชูดินกล่าวว่า กระแสเงินลงทุนกำลังถูกปรับทิศทางเข้าสู่บางภาคส่วนที่เกี่ยวข้องกับ AI มากขึ้น การเปลี่ยนแปลงนี้อาจทำให้ภาคเศรษฐกิจส่วนอื่นต้องเผชิญแรงกดดันในการปรับตัว รวมถึงปัญหาคอขวดด้านอุปทาน

หนึ่งในความเสี่ยงที่ยกตัวอย่างคือ ชิปขาดแคลน หากความต้องการเซมิคอนดักเตอร์สำหรับ AI เพิ่มขึ้นอย่างรวดเร็ว ขณะที่กำลังการผลิตยังขยายไม่ทัน ราคาชิ้นส่วนอาจปรับตัวสูงขึ้น และส่งต่อแรงกดดันดังกล่าวไปยังสินค้าและบริการอื่น ๆ ได้ ดังนั้น ในระยะสั้นหรือระยะกลาง AI จึงอาจมีส่วนทำให้เงินเฟ้อสูงขึ้น ไม่ใช่ลดลง 1

ระยะยาว: ผลิตภาพที่สูงขึ้นไม่ได้แปลว่าเงินฝืดทันที

ในระยะยาว AI มีศักยภาพช่วยเพิ่มผลิตภาพ ทำให้ธุรกิจผลิตสินค้าและบริการได้มีประสิทธิภาพมากขึ้น และอาจลดต้นทุนของผู้ประกอบการ ซึ่งจะสร้างแรงกดดันด้านราคาขาลง

อย่างไรก็ตาม ทชูดินย้ำว่า ผลิตภาพที่เพิ่มขึ้นไม่ได้หมายความว่าเศรษฐกิจจะเข้าสู่ภาวะเงินฝืดโดยอัตโนมัติ ภาวะเงินฝืดหมายถึงการลดลงของระดับราคาโดยรวมอย่างต่อเนื่อง ไม่ใช่เพียงต้นทุนของสินค้าบางประเภทลดลงเท่านั้น ผลลัพธ์สุดท้ายจึงขึ้นอยู่กับจังหวะและขนาดของการลงทุน อุปสงค์ กำลังการผลิต และการเกิดขึ้นจริงของประโยชน์ด้านผลิตภาพ

ด้วยเหตุนี้ SNB จึงยังมองว่าผลกระทบสุทธิของ AI ต่อเงินเฟ้อ ยังไม่ชัดเจน และจะติดตามข้อมูลเศรษฐกิจที่ทยอยออกมาแทนการกำหนดทิศทางนโยบายไว้ล่วงหน้า 1

คำเตือนจาก IMF: ผลิตภาพเพิ่มก็อาจไม่ช่วยลดเงินเฟ้อ

มุมมองดังกล่าวสอดคล้องกับคำเตือนของ ซิลวานา เตนเรโร หัวหน้านักเศรษฐศาสตร์ของกองทุนการเงินระหว่างประเทศ (IMF) โดยงานวิจัยที่เผยแพร่โดยเจ้าหน้าที่ธนาคารกลางอังกฤษระบุว่า แม้ AI จะช่วยเพิ่มผลิตภาพ แต่ก็ไม่ได้รับประกันว่าเงินเฟ้อจะลดลง 2

เหตุผลคือ การลงทุนและการใช้จ่ายเพื่อเตรียมรองรับการเติบโตของ AI อาจเกิดขึ้นก่อนที่กำลังการผลิตและประสิทธิภาพที่คาดหวังจะปรากฏจริง หากอุปสงค์เพิ่มขึ้นเร็วกว่าผลิตภาพ อาจเกิดภาวะตึงตัวด้านอุปทานและแรงกดดันต่อราคาได้ ผลกระทบจึงขึ้นอยู่กับความสมดุลระหว่างอุปสงค์ที่เกิดจากการลงทุนด้าน AI กับช่วงเวลาและขนาดของผลิตภาพที่เพิ่มขึ้น 2

คาดการณ์เงินเฟ้อ 0%–2% ไม่ใช่คำสัญญาว่าดอกเบี้ยจะอยู่ที่ 0%

คาดการณ์ล่าสุดของ SNB ระบุว่า เงินเฟ้อรายปีมีแนวโน้มอยู่ในกรอบ 0%–2% ซึ่งเป็นกรอบที่สอดคล้องกับเสถียรภาพด้านราคา ไปจนถึงไตรมาสแรกของปี 2029 1

แต่ตัวเลขดังกล่าวเป็น ประมาณการแบบมีเงื่อนไข ไม่ใช่คำมั่นว่าอัตราดอกเบี้ยนโยบายจะคงอยู่ที่ระดับปัจจุบันซึ่งอยู่ที่ 0% ไปอีกสามปี การคาดการณ์นี้ตั้งอยู่บนสมมติฐานต่าง ๆ รวมถึงสมมติฐานเกี่ยวกับระดับนโยบายในปัจจุบัน จึงไม่ควรถูกตีความว่า SNB ได้ประกาศเส้นทางดอกเบี้ยไว้แล้ว 1

SNB ยังเปิดทางปรับนโยบาย

ทชูดินระบุว่า หากข้อมูลเงินเฟ้อในอนาคตเปลี่ยนมุมมองต่อแนวโน้มราคา SNB จะไม่ปล่อยให้นโยบายคงเดิมโดยอัตโนมัติ ธนาคารกลางยังพร้อมปรับนโยบายการเงินเพื่อรักษาเงินเฟ้อให้อยู่ในกรอบเป้าหมาย และหากจำเป็น ก็อาจกลับมาใช้อัตราดอกเบี้ยติดลบอีกครั้ง 1

ใจความสำคัญจึงไม่ใช่การฟันธงว่า AI จะทำให้เงินเฟ้อสูงขึ้นหรือต่ำลง แต่คือเส้นทางการเปลี่ยนผ่านของเทคโนโลยีอาจสร้างแรงกดดันต่อราคาในช่วงที่การลงทุนเร่งตัว ขณะที่ประโยชน์ด้านผลิตภาพยังต้องใช้เวลาและอาจไม่มากพอที่จะหักล้างแรงกดดันจากอุปสงค์ในทันที