น้ำมันร่วงก่อนสหรัฐฯ ประกาศคว่ำบาตรอิหร่าน แต่ความเสี่ยงด้านอุปทานยังไม่หายไป

ราคาน้ำมันลดลงประมาณ 1% ในวันจันทร์ ขณะที่นักลงทุนขายทำกำไรหลังราคาปรับขึ้นต่อเนื่องหลายสัปดาห์ และรอรายละเอียดมาตรการคว่ำบาตรอิหร่านของสหรัฐฯ ซึ่งสก็อตต์ เบสเซนต์ รัฐมนตรีคลังสหรัฐฯ มีกำหนดแถลงในเวลา 14.00 น. ตามเวลาตะวันออกของสหรัฐฯ ตลาดดูเหมือนจะรับรู้ความเป็นไปได้ของการยกระดับมาตรการไปแล้วบางส่วน แต่ยังไม่ได้ตัดความเสี่ยงที่อุปทานน้ำมันจะตึงตัวขึ้น หากมาตรการมีขอบเขตกว้างและบังคับใช้ได้จริง 10

Brent และ WTI ลดลงราว 1%

ข้อมูลการซื้อขายช่วงหลังของวันจันทร์ระบุว่า สัญญาน้ำมันดิบ Brent ลดลง 94 เซนต์ หรือ 1% มาอยู่ที่ 93.45 ดอลลาร์ต่อบาร์เรล ส่วนสัญญา West Texas Intermediate หรือ WTI ซึ่งเป็นราคามาตรฐานของสหรัฐฯ ลดลง 92 เซนต์ หรือ 1.06% มาอยู่ที่ 86.14 ดอลลาร์ 10

ก่อนหน้านั้นในช่วงต้นตลาด Brent ลดลง 1.22 ดอลลาร์ หรือ 1.29% มาอยู่ที่ 93.17 ดอลลาร์ ขณะที่ WTI ลดลงประมาณ 1.20 ดอลลาร์ หรือ 1.38% มาอยู่ที่ 85.86 ดอลลาร์ ตัวเลขที่ต่างกันเป็นผลจากการบันทึกราคาในคนละช่วงเวลาของการซื้อขาย ไม่ได้ขัดแย้งกันในทิศทางหลักที่ราคาปรับตัวลง 8

เหตุผลที่นักลงทุนขายก่อนการแถลง

คำอธิบายในระยะสั้นคือการปรับสถานะการลงทุน ทั้ง Brent และ WTI เพิ่งทำสถิติปรับขึ้นเป็นสัปดาห์ที่สองติดต่อกันในสัปดาห์ก่อน โดยเพิ่มขึ้นมากกว่า 5% ท่ามกลางความหวังต่อการเจรจาสันติภาพระหว่างสหรัฐฯ กับอิหร่านที่ลดลง และการขนส่งน้ำมันผ่านช่องแคบฮอร์มุซที่ยังถูกจำกัดอย่างหนัก

นักลงทุนยังได้รับสัญญาณล่วงหน้าว่าวอชิงตันเตรียมยกระดับมาตรการคว่ำบาตรครั้งใหญ่ เบสเซนต์เรียกมาตรการดังกล่าวว่าไม่เคยเกิดขึ้นมาก่อน ขณะที่ประธานาธิบดีโดนัลด์ ทรัมป์เตือนประเทศที่มอบ “เส้นเลือดใหญ่ทางเศรษฐกิจ” ให้แก่อิหร่านว่าอาจต้องเผชิญผลกระทบ เมื่อทิศทางนโยบายถูกเปิดเผยออกมาแล้ว นักลงทุนจึงมีเหตุผลน้อยลงที่จะเร่งซื้อเพียงเพราะความเสี่ยงจากพาดหัวข่าว ก่อนจะเห็นรายละเอียดเรื่องการบังคับใช้จริง 12

นี่จึงเป็นเหตุผลที่ตลาดตอบสนองด้วยการขายทำกำไรบางส่วน ขณะที่นักลงทุนอีกกลุ่มเลือกยืนรอดูว่า มาตรการฉบับสุดท้ายจะทำให้น้ำมันอิหร่านหายออกจากตลาดเพิ่มเติมมากเพียงใด

ราคาที่สูงยังสะท้อนความเสี่ยงด้านอุปทาน

การปรับลดลงครั้งนี้เกิดขึ้นท่ามกลางภาวะตลาดที่ยังผิดไปจากปกติ ไม่ใช่ช่วงที่อุปทานกลับมาเป็นปกติ หลังความขัดแย้งระหว่างสหรัฐฯ กับอิหร่านดำเนินมาเกือบหกเดือน ความหวังต่อความคืบหน้าทางการทูตลดลง ผลผลิตน้ำมันในตะวันออกกลางยังถูกตัดทอน และการเดินเรือผ่านช่องแคบฮอร์มุซหยุดชะงักอย่างรุนแรง

ข้อมูลที่ Reuters อ้างถึงระบุว่า มีเรือบรรทุกสินค้าโภคภัณฑ์เพียง 7 ลำผ่านช่องแคบฮอร์มุซในวันพฤหัสบดีก่อนหน้า

ตลาดจึงเริ่มประเมินมากขึ้นว่าความปั่นป่วนดังกล่าวอาจยืดเยื้อ ไม่ใช่เหตุการณ์ชั่วคราว การเปลี่ยนมุมมองนี้ช่วยพยุงราคาน้ำมันดิบให้อยู่ใกล้ระดับ 90 ดอลลาร์ต่อบาร์เรล แม้ราคาจะย่อตัวในระยะสั้นเมื่อมีข่าวบางประเด็น

ในบริบทนี้ การร่วงลงของราคาในวันจันทร์ควรถูกมองว่าเป็นการเปลี่ยนแปลงของความคาดหวังและสถานะการลงทุน มากกว่าจะเป็นสัญญาณว่าภัยคุกคามต่ออุปทานทางกายภาพหายไปแล้ว

ลำดับนโยบายก่อนการประกาศมาตรการใหม่

การเปลี่ยนแปลงนโยบายที่สำคัญก่อนหน้านี้เกิดขึ้นเมื่อกระทรวงการคลังสหรัฐฯ ออก ใบอนุญาตทั่วไประยะเวลา 60 วันเมื่อวันที่ 22 มิถุนายน 2026 อนุญาตให้ทำธุรกรรมที่เกี่ยวข้องกับน้ำมันดิบ ผลิตภัณฑ์ปิโตรเลียม และปิโตรเคมีจากอิหร่านได้จนถึงวันที่ 21 สิงหาคม ใบอนุญาตดังกล่าวเชื่อมโยงกับคำมั่นเรื่องการตรวจสอบนิวเคลียร์และการเปิดเสรีการเดินเรือผ่านช่องแคบฮอร์มุซ

ความหวังว่าน้ำมันอิหร่านจะกลับเข้าสู่ตลาดมากขึ้นช่วยกดดันราคาน้ำมัน โดย WTI ปิดต่ำกว่า 74 ดอลลาร์ต่อบาร์เรลหลังมีการประกาศผ่อนผัน ขณะที่นักลงทุนคาดว่าจะมีอุปทานจากอิหร่านเพิ่มขึ้นและการขนส่งในภูมิภาคจะราบรื่นกว่าเดิม

แต่สัญญาณผ่อนคลายดังกล่าวอยู่ได้ไม่นาน ใบอนุญาตหมดอายุในวันที่ 21 สิงหาคม ทำให้สัญญาณสนับสนุนด้านอุปทานหายไป ก่อนที่เบสเซนต์จะประกาศมาตรการใหม่ ลำดับนโยบายจึงเปลี่ยนจากการผ่อนคลายชั่วคราวในเดือนมิถุนายน ไปสู่การกดดันอิหร่านอีกครั้งและการขู่ลงโทษคู่ค้าของอิหร่านในเดือนสิงหาคม

เป้าหมายของมาตรการคว่ำบาตรสหรัฐฯ

วอชิงตันนำเสนอแพ็กเกจนี้ในฐานะการยกระดับนโยบาย “กดดันสูงสุด” เพื่อแยกอิหร่านออกจากระบบเศรษฐกิจโลก เบสเซนต์อธิบายว่า มาตรการจะผสานการปิดกั้นการส่งออกของอิหร่านที่มีอยู่แล้วเข้ากับมาตรการด้านการเงินและการค้า เพื่อจำกัดรายได้ แหล่งเงินทุน และการสนับสนุนทางธุรกิจจากภายนอก เขากล่าวว่าเป้าหมายคือการทำให้รัฐบาลอิหร่าน “ล่มสลาย” และลดความจำเป็นในการกลับไปใช้ปฏิบัติการทางทหารขนาดใหญ่อีกครั้ง 17

คำเตือนของทรัมป์อาจทำให้ขอบเขตของมาตรการกว้างกว่าบริษัทหรือหน่วยงานของอิหร่านโดยตรง ธนาคาร บริษัท หน่วยงานรัฐ และธุรกิจอื่น ๆ ที่ช่วยพยุงเศรษฐกิจของเตหะราน อาจถูกสหรัฐฯ ดำเนินการด้วย ขึ้นอยู่กับรายละเอียดและวิธีบังคับใช้ 2

สำหรับตลาดน้ำมัน คำถามสำคัญจึงไม่ใช่เพียงว่าสหรัฐฯ จะประกาศอะไร แต่คือวอชิงตันจะสามารถทำให้เครือข่ายการค้าที่ยังเหลืออยู่ของอิหร่านชะลอตัวหรือหยุดชะงักได้มากแค่ไหน

ทำไมจีนจึงเป็นตัวแปรสำคัญ

จีนมีความสำคัญเป็นพิเศษ เพราะข้อมูลปี 2025 จากบริษัทวิเคราะห์ Kpler ที่ Reuters อ้างถึงระบุว่า จีนรับซื้อน้ำมันอิหร่านที่ขนส่งทางเรือมากกว่า 80% สหรัฐฯ เรียกร้องให้ปักกิ่งร่วมมือ แต่จีนตอบว่าการคว่ำบาตรและแรงกดดันไม่สามารถแก้ไขข้อพิพาทได้ พร้อมเรียกร้องให้ใช้แนวทางการเมืองและการทูต 4

หากสหรัฐฯ ลงโทษผู้ซื้อ ธนาคาร บริษัทประกันภัย บริษัทเดินเรือ โรงกลั่น หรือคนกลางที่ยังจัดการน้ำมันดิบอิหร่าน ผู้เกี่ยวข้องบางรายอาจลดหรือเลื่อนการซื้อเพื่อจำกัดความเสี่ยงต่อระบบการเงินของสหรัฐฯ ผลที่เกิดขึ้นอาจไม่ได้ทำให้น้ำมันหายไปจากโลกโดยตรง แต่จะทำให้น้ำมันอิหร่านขาย จัดหาเงินทุน ทำประกัน และขนส่งได้ยากขึ้น

นั่นอาจทำให้ปริมาณน้ำมันที่พร้อมเข้าสู่ตลาดโลกจริง ๆ ลดลง ซึ่งอธิบายได้ว่าทำไมมาตรการคว่ำบาตรอาจหนุนราคาได้ แม้ตลาดจะขายน้ำมันในช่วงแรก นักลงทุนอาจรับรู้ข่าวไปแล้วในรอบแรก ก่อนจะกลับมาประเมินอุปทานทางกายภาพใหม่เมื่อเริ่มเห็นผลของการบังคับใช้

ท่าทีของอิหร่านเพิ่มความไม่แน่นอน

อิหร่านเรียกมาตรการที่ถูกขู่ว่าเป็น “การก่อการร้ายทางเศรษฐกิจ” และระบุว่าการตอบโต้ภัยคุกคามใหม่จากสหรัฐฯ จะ “สร้างความเสียหายอย่างรุนแรง” เตหะรานยังเชื่อมโยงการเปิดช่องแคบฮอร์มุซกับการที่สหรัฐฯ ต้องยอมตามเงื่อนไขต่าง ๆ รวมถึงการยกเลิกการปิดกั้นการส่งออกและมาตรการคว่ำบาตรน้ำมัน

ท่าทีดังกล่าวทำให้ตลาดน้ำมันต้องจับตาความเสี่ยงสองด้านพร้อมกัน ด้านหนึ่ง มาตรการคว่ำบาตรอาจจำกัดการส่งออกของอิหร่านผ่านแรงกดดันทางการเงินและการค้า อีกด้านหนึ่ง การจำกัดการเดินเรือผ่านฮอร์มุซต่อไปหรือรุนแรงขึ้นอาจกระทบการขนส่งน้ำมันจากประเทศอื่นในภูมิภาคด้วย ความเสี่ยงทั้งสองด้านอาจเสริมแรงกัน หากความพยายามทางการทูตล้มเหลว

การร่วงลงครั้งนี้บอกอะไรกับตลาด

การปรับตัวลงของราคาในวันจันทร์บ่งชี้ว่า นักลงทุนรับรู้ความเสี่ยงจากการยกระดับมาตรการคว่ำบาตรไปแล้วเป็นจำนวนมาก จึงไม่ได้หมายความว่ามาตรการจะไม่มีผลต่ออุปทานน้ำมัน

บททดสอบต่อไปคือขอบเขตและความสามารถในการบังคับใช้ของแพ็กเกจ หากมาตรการครอบคลุมผู้ซื้อรายใหญ่ รวมถึงโครงสร้างพื้นฐานที่ช่วยให้น้ำมันอิหร่านส่งออกได้ ก็อาจทำให้ปริมาณน้ำมันที่เข้าถึงตลาดโลกได้จริงลดลงและผลักดันราคาให้สูงขึ้น แต่หากมาตรการมีขอบเขตจำกัด ล่าช้า หรือหลีกเลี่ยงได้ง่าย มุมมองที่ว่าความเสี่ยงถูก “สะท้อนไปในราคาแล้ว” ก็จะมีน้ำหนักมากขึ้น

ข้อสรุปที่ชัดเจนที่สุดในตอนนี้คือ ราคาน้ำมันลดลงเพราะนักลงทุนขายทำกำไรจากการปรับขึ้นและรอดูรายละเอียด ไม่ใช่เพราะความเสี่ยงด้านอุปทานจากอิหร่านหมดไปแล้ว