เรือจีนกว่า 200 ลำใกล้แนวปะการังมิสชีฟ สัญญาณกดดันฟิลิปปินส์หรือไม่

รายงานการรวมตัวของเรือจีนจำนวนมากที่แนวปะการังมิสชีฟกำลังเพิ่มความกังวลในทะเลจีนใต้ โดยเฉพาะเพราะพื้นที่ดังกล่าวอยู่ห่างจากสันดอนโธมัสที่สอง (Second Thomas Shoal) ซึ่งฟิลิปปินส์ใช้เป็นฐานแสดงสิทธิ์และรักษาสถานะในพื้นที่พิพาทเพียงประมาณ 40 กิโลเมตร

ภาพถ่ายดาวเทียมระบุว่าเรือมากกว่า 200 ลำอาจถูกจัดวางในลักษณะที่รองรับการเฝ้าระวัง การขัดขวาง หรือการปฏิบัติการของกองกำลังอาสาสมัครทางทะเล อย่างไรก็ตาม หลักฐานที่มีอยู่ยังไม่ใช่ข้อพิสูจน์ว่าจีนตัดสินใจยึดหรือปิดล้อมสันดอนโธมัสที่สองแล้ว

ความเสี่ยงเร่งด่วนกว่าคือการเผชิญหน้าที่อันตรายระหว่างภารกิจส่งกำลังบำรุงของฟิลิปปินส์ หรือการปะทะระหว่างอากาศยานกับเรือในพื้นที่ มากกว่าจะเป็นแผนโจมตีฉับพลันที่มีหลักฐานยืนยันชัดเจน

มีรายงานอะไรเกิดขึ้นที่แนวปะการังมิสชีฟ

รายงานที่อ้างอิงการวิเคราะห์ของ DeepDive ระบุว่า จำนวนเรือจีนที่แนวปะการังมิสชีฟเพิ่มจากไม่ถึง 40 ลำในช่วงกลางเดือนพฤษภาคม เป็น 228 ลำภายในวันที่ 3 กรกฎาคม ขณะที่รายงานอีกชิ้นระบุว่าพบเรือราว 10–20 ลำผูกติดกันเป็นกลุ่มคล้ายแพ

รูปแบบดังกล่าวมีนัยสำคัญ เพราะเรือที่ผูกติดกันไม่สามารถทำประมงได้ตามปกติ จึงอาจสะท้อนการจัดกำลังหรือการเตรียมปฏิบัติการอย่างเป็นระบบ แต่ภาพถ่ายดาวเทียมเพียงอย่างเดียวไม่สามารถบอกได้ว่าใครเป็นผู้ควบคุมเรือ ลูกเรือเป็นสมาชิกกองกำลังอาสาสมัครทางทะเลหรือไม่ ได้รับคำสั่งอะไร หรือมีอาวุธอยู่บนเรือหรือไม่

ดังนั้น จำนวนเรือที่ระบุและการจัดประเภทเรือทั้งหมดว่าเป็นกองกำลังอาสาสมัครทางทะเลของจีนควรถือเป็นข้อมูลเบื้องต้น รายงานที่มีอยู่ไม่ได้แสดงว่าทางการฟิลิปปินส์หรือองค์กรวิเคราะห์ภาพถ่ายดาวเทียมอิสระรายใหญ่ได้ยืนยันรายละเอียดทุกส่วนต่อสาธารณะแล้ว

เหตุใดมิสชีฟจึงมีความสำคัญทางยุทธศาสตร์

แนวปะการังมิสชีฟเป็นหนึ่งในฐานที่จีนควบคุมในทะเลจีนใต้ งานวิจัยจากภาพถ่ายดาวเทียมอธิบายว่าพื้นที่นี้ถูกพัฒนาเป็นฐานทัพขนาดใหญ่สำหรับสนับสนุนปฏิบัติการทั่วหมู่เกาะสแปรตลีย์ ขณะที่รายงานของ DeepDive ระบุว่าเรือกองกำลังอาสาสมัครทางทะเลมักจอดอยู่ที่ฐานเกาะเทียมของจีน รวมถึงที่มิสชีฟด้วย

สันดอนโธมัสที่สองเป็นพื้นที่อีกแห่งหนึ่ง ฟิลิปปินส์จงใจนำเรือรบ BRP Sierra Madre ไปเกยตื้นที่นั่นในปี 1999 เพื่อรักษาสถานะของตน และตามรายงานที่ใช้ประกอบการวิเคราะห์ เรือยามฝั่งจีนกับเรือประเภทอื่นได้ขัดขวางภารกิจส่งกำลังบำรุงของฟิลิปปินส์หลายครั้ง

ระยะห่างระหว่างสองพื้นที่ทำให้จีนมีข้อได้เปรียบในทางปฏิบัติ เรือที่ประจำการหรือรวมกำลังอยู่ที่มิสชีฟสามารถติดตามความเคลื่อนไหวรอบสันดอนโธมัสที่สอง สร้างสิ่งกีดขวางทางกายภาพ หรือเสริมกำลังให้เรือยามฝั่งได้อย่างรวดเร็ว โดยไม่จำเป็นต้องส่งเรือรบจำนวนมากเข้าไปในพื้นที่ทันที

เรือเหล่านี้เป็นกองกำลังอาสาสมัครทางทะเลหรือไม่

บางส่วนอาจเป็นไปได้ จีนมีรูปแบบการใช้กองเรือประมงที่ดูเป็นเรือพลเรือนเพื่อรักษาการปรากฏตัวในน่านน้ำพิพาทมาอย่างต่อเนื่อง การวิเคราะห์ของ Asia Maritime Transparency Initiative ระบุว่า เรือกองกำลังอาสาสมัครทางทะเลของจีนที่สามารถระบุได้มีความเคลื่อนไหวรอบแนวปะการังหลายแห่งในทะเลจีนใต้ โดยพบกิจกรรมต่อเนื่องเป็นพิเศษที่มิสชีฟและแนวปะการังวิตซัน

รายงานของ DeepDive เองประเมินว่า เรือกองกำลังอาสาสมัครทางทะเลมักจอดอยู่ที่ฐานเกาะเทียมสำคัญของจีน และอาจใช้ฐานเหล่านี้เป็นจุดรวมกำลังเพื่อเคลื่อนย้ายไปยังสันดอนโธมัสที่สองและแนวปะการังซาบินา

แต่คำว่า “เรือประมง” ไม่ได้แปลว่า “กองกำลังอาสาสมัครทางทะเล” โดยอัตโนมัติ การระบุอย่างน่าเชื่อถือจำเป็นต้องมีข้อมูลมากกว่าภาพถ่ายดาวเทียม เช่น ความเป็นเจ้าของเรือ ความเชื่อมโยงของลูกเรือ การสื่อสาร พฤติกรรมในช่วงเวลาต่าง ๆ และการประสานงานกับหน่วยยามฝั่งจีนหรือกองทัพปลดปล่อยประชาชน

การผูกเรือเป็นกลุ่มคล้ายแพถือเป็นพฤติกรรมที่ผิดปกติและอาจมีความสำคัญ แต่ยังไม่สามารถตอบได้แน่ชัดว่าเรือเหล่านี้อยู่ภายใต้การบังคับบัญชาใด มีภารกิจอะไร หรือมีเจตนาเชิงทหารหรือไม่

การซ้อมยิงจริงเกี่ยวข้องอย่างไร

จีนประกาศซ้อมยิงจริงในทะเลจีนใต้ตอนเหนือเป็นเวลา 5 วัน ระหว่างวันที่ 24–28 สิงหาคม โดยกำหนดให้ซ้อมทุกวันตั้งแต่เวลา 08.00–18.00 น. ประกาศเตือนการเดินเรือไม่ได้เปิดเผยว่ามีกำลังพลหรือยุทโธปกรณ์ใดเข้าร่วม 910

พื้นที่ซ้อมรบอยู่นอกชายฝั่งคาบสมุทรเล่ยโจวของมณฑลกวางตุ้ง ซึ่งอยู่ห่างจากสันดอนโธมัสที่สองมาก ระยะทางดังกล่าวทำให้ยากที่จะมองว่าการซ้อมนี้เป็นหลักฐานโดยตรงของปฏิบัติการที่มิสชีฟ แต่การซ้อมอาจทำหน้าที่เป็นการแสดงความพร้อมในภาพรวม ขณะที่จีนยังคงกดดันพื้นที่ใกล้จุดยืนของฟิลิปปินส์

ปักกิ่งระบุว่าการซ้อมเกิดขึ้นหลังความตึงเครียดกับมะนิลาทวีขึ้น รวมถึงเหตุการณ์เมื่อวันที่ 21 สิงหาคมที่จีนกล่าวว่ากองกำลังของตนติดตามและเตือนอากาศยานฟิลิปปินส์ 3 ลำใกล้สันดอนสการ์โบโรห์ จีนเรียกการปรากฏตัวของอากาศยานดังกล่าวว่าไม่ชอบด้วยกฎหมาย แต่สการ์โบโรห์เป็นพื้นที่พิพาท คำอธิบายของจีนจึงไม่ได้ยุติข้ออ้างทางกฎหมายที่ขัดแย้งกัน 39

การประเมินที่รอบคอบที่สุดคือ การรวมตัวที่มิสชีฟ การซ้อมยิงจริง และเหตุการณ์ที่สการ์โบโรห์สอดคล้องกับการส่งสัญญาณกดดันแบบประสานกัน แต่ยังมีหลักฐานสาธารณะไม่เพียงพอที่จะสรุปว่าทั้งหมดถูกวางแผนเป็นปฏิบัติการเดียว หรือการซ้อมที่กวางตุ้งเกิดขึ้นโดยตรงเพื่อตอบโต้เที่ยวบินของฟิลิปปินส์

ภาพรวมความตึงเครียดในภูมิภาค

เหตุการณ์นี้เกิดขึ้นท่ามกลางกิจกรรมทางทหารและการทูตที่กว้างขึ้น ซึ่งเกี่ยวข้องกับจีน ไต้หวัน อินโดนีเซีย ฟิลิปปินส์ และสหรัฐฯ

จีนและอินโดนีเซียประกาศการฝึกทางเรือร่วมกันทางตะวันออกของไต้หวันในเดือนสิงหาคม ต่อมาอินโดนีเซียอธิบายว่ากิจกรรมดังกล่าวเป็นเพียง “การฝึกเดินเรือผ่าน” ที่มีขอบเขตจำกัด ไม่ใช่การฝึกขนาดเต็มรูปแบบตามที่จีนประกาศ หลังจากนั้นทั้งสองประเทศตกลงกระชับความสัมพันธ์ทางทหาร รวมถึงความร่วมมือด้านกลาโหม เทคโนโลยี ดาวเทียม และสาขาอื่น ๆ ขณะที่จาการ์ตายังคงรักษาสมดุลความสัมพันธ์กับทั้งปักกิ่งและวอชิงตัน 17

เมื่อวันที่ 22 สิงหาคม เครื่องบินลาดตระเวนทางทะเล P-8A Poseidon ของกองทัพเรือสหรัฐฯ บินผ่านช่องแคบไต้หวัน กองเรือที่ 7 ของสหรัฐฯ ระบุว่าการลาดตระเวนดังกล่าวแสดงถึงความมุ่งมั่นต่ออินโด-แปซิฟิกที่เสรีและเปิดกว้าง ขณะที่กองกำลังจีนติดตามเครื่องบินลำนี้

ความเคลื่อนไหวเหล่านี้ไม่ได้พิสูจน์ว่าทุกการลาดตระเวนหรือการฝึกซ้อมในภูมิภาคเป็นส่วนหนึ่งของแผนจีนเดียวกัน แต่สะท้อนว่ากิจกรรมในพื้นที่พิพาทแห่งหนึ่งสามารถเชื่อมโยงกับการส่งสัญญาณในอีกพื้นที่ได้ และเพิ่มโอกาสที่การลาดตระเวน ภารกิจฝึกซ้อม หรือการส่งกำลังบำรุงตามปกติจะถูกตีความว่าเกี่ยวข้องกันหรือเป็นการยกระดับสถานการณ์

สัญญาณที่ควรจับตาต่อไป

ปัจจัยต่อไปนี้จะทำให้การรวมเรือที่มิสชีฟน่ากังวลมากขึ้น:

• จำนวนเรือใกล้สันดอนโธมัสที่สองเพิ่มขึ้นอย่างต่อเนื่อง โดยเฉพาะในช่วงที่ฟิลิปปินส์ปฏิบัติภารกิจส่งกำลังบำรุง
• เห็นการประสานงานระหว่างเรือประมง เรือยามฝั่งจีน และเรือของกองทัพเรือปลดปล่อยประชาชน
• มีความพยายามตั้งแนวกีดขวางเส้นทางเข้าถึง หรือบังคับให้เรือฟิลิปปินส์ออกห่างจากสันดอน
• มีโครงสร้างชั่วคราว อุปกรณ์สื่อสาร หรือกิจกรรมด้านเสบียงและลอจิสติกส์ใหม่ ๆ ที่มิสชีฟ
• รูปแบบการวางกำลังเปลี่ยนไปพร้อมกับการซ้อมทางอากาศหรือทางเรือเพิ่มเติมใกล้ฟิลิปปินส์

ในเวลานี้ หลักฐานที่หนักแน่นที่สุดชี้ไปที่การใช้แรงกดดันทางทะเลซึ่งสามารถขยายระดับได้ จีนอาจกระจายเรือเหล่านี้ ใช้เพื่อเฝ้าสังเกตหรือขัดขวางการเข้าถึง หรือเสริมด้วยเรือยามฝั่งและกำลังทหารอย่างเป็นทางการ

ประเด็นสำคัญจึงไม่ใช่การโจมตีเกิดขึ้นแน่นอน แต่คือการมีอยู่ของเรือที่ดูเป็นพลเรือนจำนวนมากและมีสถานะคลุมเครือ เปิดทางให้จีนมีทางเลือกมากขึ้น ขณะเดียวกันก็ทำให้ฟิลิปปินส์และรัฐบาลอื่น ๆ ประเมินได้ยากว่าแรงกดดันตามปกติได้เปลี่ยนเป็นปฏิบัติการที่จงใจแล้วหรือยัง