เศรษฐกิจจีนโตต่ำกว่าเป้า สัญญาณเดือน ก.ค. สะท้อนวิกฤตอุปสงค์ในประเทศ

จีนเริ่มต้นไตรมาส 3 ด้วยช่องว่างที่กว้างขึ้นระหว่างเป้าหมายการเติบโตอย่างเป็นทางการกับแรงส่งที่แท้จริงของเศรษฐกิจภายในประเทศ โดย Goldman Sachs ประเมินว่าเศรษฐกิจจีนขยายตัวเมื่อเทียบรายปีประมาณ 4% ในช่วงต้นไตรมาส ลดลงจากการเติบโตอย่างเป็นทางการที่ 4.3% ในไตรมาส 2 และต่ำกว่าเป้าหมายทั้งปีของรัฐบาลที่ 4.5%–5% 711

ตัวเลขเดือนกรกฎาคมช่วยอธิบายว่าทำไมนักวิเคราะห์จึงคาดว่าปักกิ่งอาจต้องออกมาตรการสนับสนุนเพิ่มเติม การบริโภค การลงทุน กิจกรรมภาคอสังหาริมทรัพย์ และการจ้างงานคนหนุ่มสาวล้วนชะลอตัว ขณะที่การส่งออกและภาคการผลิตยังแข็งแกร่งกว่าเมื่อเทียบกัน Goldman Sachs มองว่าจุดอ่อนครั้งนี้มีสาเหตุหลักจากอุปสงค์ที่อ่อนแอ 17

ตัวเลขเดือนกรกฎาคมชี้เศรษฐกิจอ่อนแรงในหลายด้าน

สัญญาณชะลอตัวปรากฏในตัวชี้วัดสำคัญทั้งรายเดือนและสะสมตั้งแต่ต้นปี ได้แก่

• ผลผลิตภาคอุตสาหกรรม: เพิ่มขึ้น 4.5% เมื่อเทียบกับเดือนเดียวกันของปีก่อน ชะลอลงจาก 5.3% ในเดือนมิถุนายน และต่ำกว่าคาดการณ์ตลาดที่ 4.8% 2
• ยอดค้าปลีก: เพิ่มขึ้นเพียง 0.6% ชะลอลงจาก 1% ในเดือนมิถุนายน และต่ำกว่าคาดการณ์ 1.5% ที่ CNBC อ้างถึงอย่างมาก 26
• การลงทุนในสินทรัพย์ถาวร: การลงทุนในเขตเมืองช่วง 7 เดือนแรกของปีลดลง 6.7% เมื่อเทียบรายปี จากที่ลดลง 5.7% ในช่วงเดือนมกราคม–มิถุนายน 2
• การลงทุนด้านอสังหาริมทรัพย์: ยังคงซบเซาอย่างหนัก โดย Wall Street Journal รายงานว่าลดลง 19% เมื่อเทียบกับปีก่อน 1
• การว่างงานของคนหนุ่มสาว: อัตราว่างงานที่สำรวจในกลุ่มอายุ 16–24 ปี ซึ่งไม่รวมผู้เรียนหนังสือ เพิ่มเป็น 17.9% ในเดือนกรกฎาคม จาก 14.9% ในเดือนมิถุนายน

เมื่อพิจารณารวมกัน ตัวเลขเหล่านี้สะท้อนว่าปัญหาไม่ได้จำกัดอยู่แค่การผลิตในโรงงานที่ชะลอลงเท่านั้น การใช้จ่ายของครัวเรือนที่อ่อนแอและการลงทุนที่หดตัวบ่งชี้ว่าทั้งภาคธุรกิจและผู้บริโภคยังลังเลที่จะควักเงิน ขณะที่ภาวะตกต่ำของอสังหาริมทรัพย์ยังคงกดดันความเชื่อมั่นและกิจกรรมทางเศรษฐกิจ

เศรษฐกิจจีนต่ำกว่าเป้าหมายของปักกิ่งแค่ไหน

เศรษฐกิจจีนเติบโต 4.3% ในไตรมาส 2 ซึ่ง CNBC ระบุว่าเป็นอัตราการเติบโตในไตรมาสที่อ่อนแอที่สุดในรอบกว่า 3 ปีจากข้อมูลทางการ ผลลัพธ์ดังกล่าวต่ำกว่าขอบล่างของเป้าหมายทั้งปีที่ 4.5%–5% อยู่แล้ว 11

ขณะนี้ Goldman Sachs ประเมินการเติบโตช่วงต้นไตรมาส 3 ไว้ราว 4% ขณะที่ธนาคารต่างประเทศรายอื่นที่ถูกอ้างถึงในรายงานตลาดให้ตัวเลขสูงกว่าเล็กน้อย แต่ยังต่ำกว่ากรอบเป้าหมาย ได้แก่ Macquarie ที่ประมาณ 4.2% และ BNP Paribas ที่ประมาณ 4.1% ความแตกต่างระหว่างตัวเลขคาดการณ์สะท้อนความไม่แน่นอนว่าแรงหนุนจากนโยบายและการใช้จ่ายภาครัฐจะส่งผ่านไปยังเศรษฐกิจจริงได้เร็วเพียงใด ไม่ได้หมายความว่าเศรษฐกิจกำลังกลับเข้าสู่เป้าหมาย 79

ประเด็นสำคัญคือการแยกให้ได้ระหว่างตัวเลขการเติบโตโดยรวมที่ได้แรงหนุนจากการส่งออก กับส่วนที่อ่อนแอของเศรษฐกิจภายในประเทศ อุปสงค์จากต่างประเทศที่ยังทนทาน รวมถึงกิจกรรมด้านการผลิตขั้นสูงและโครงสร้างพื้นฐานที่เกี่ยวข้องกับปัญญาประดิษฐ์ อาจช่วยพยุงผลผลิตโดยรวมได้ แต่ไม่ได้แปลว่าความเชื่อมั่นของครัวเรือน ความต้องการซื้อที่อยู่อาศัย หรือการบริโภคในวงกว้างจะฟื้นตัวตามไปด้วย

ทำไมนักวิเคราะห์จึงคาดว่าจะมีมาตรการช่วยเหลือเพิ่มเติม

ข้อมูลที่พลาดเป้าหมายในเดือนกรกฎาคมเพิ่มแรงกดดันให้รัฐบาลจีนใช้มาตรการที่ช่วยเพิ่มสภาพคล่อง และป้องกันไม่ให้ภาวะชะลอตัวกลายเป็นวงจรที่ยิ่งกดเศรษฐกิจลง นักวิเคราะห์มองเครื่องมือที่เป็นไปได้หลายด้าน

ลดสัดส่วนเงินสำรองของธนาคาร

การลดสัดส่วนเงินสำรองที่ธนาคารพาณิชย์ต้องถือไว้ หรือ RRR จะช่วยปล่อยเงินเข้าสู่ระบบเพื่อสนับสนุนการปล่อยสินเชื่อ และถูกมองว่ามีโอกาสเกิดขึ้นมากกว่าการลดอัตราดอกเบี้ยนโยบายในทันที Goldman Sachs เคยประเมินว่า หากแรงส่งทางเศรษฐกิจอ่อนลงต่อเนื่อง จีนอาจลด RRR ลง 50 จุดฐาน ควบคู่กับการลดดอกเบี้ย 10 จุดฐาน

อย่างไรก็ตาม การลด RRR จะช่วยผ่อนคลายเงื่อนไขสินเชื่อ แต่ไม่ได้รับประกันว่าการกู้ยืมจะเพิ่มขึ้น ตัวเลขเดือนกรกฎาคมชี้ว่าปัญหาหลักคืออุปสงค์ที่อ่อนแอ ไม่ใช่เพียงปริมาณสภาพคล่องจากธนาคารที่มีไม่เพียงพอ

อุดหนุนดอกเบี้ยเงินกู้และช่วยเหลือผู้บริโภคแบบเจาะจง

การอุดหนุนดอกเบี้ยเงินกู้และมาตรการแบบเจาะจงอื่น ๆ อาจช่วยลดต้นทุนการกู้ยืมของครัวเรือนหรือธุรกิจบางกลุ่ม แนวทางนี้มีเป้าหมายเฉพาะกว่าการขยายสินเชื่อในวงกว้าง และอาจใช้เพื่อจูงใจให้เกิดการซื้อสินค้า โดยไม่ทำให้ปัญหาอสังหาริมทรัพย์และหนี้สินที่เคยเกิดขึ้นจากรอบการกระตุ้นเศรษฐกิจในอดีตกลับมารุนแรงอีกครั้ง

เร่งการใช้จ่ายภาครัฐและเงินทุนจากธนาคารนโยบาย

ปักกิ่งส่งสัญญาณแล้วว่าให้ความสำคัญกับการเร่งใช้เงินลงทุนด้านโครงสร้างพื้นฐานและเงินจากพันธบัตรรัฐบาลที่ได้รับอนุมัติไว้ มากกว่าการประกาศแพ็กเกจกระตุ้นเศรษฐกิจชุดใหญ่ แนวทางนี้เปิดทางให้รัฐบาลพยุงกิจกรรมทางเศรษฐกิจผ่านโครงการที่มีอยู่ในงบประมาณแล้ว ขณะรอดูข้อมูลเดือนสิงหาคมและกันยายนเพิ่มเติม

คำเรียกร้องของนายกรัฐมนตรีหลี่ เฉียง ให้ใช้มาตรการที่มีอยู่ให้เกิดประสิทธิผล และจัดทำมาตรการเพิ่มเติมที่ปฏิบัติได้จริง ทำให้ตลาดคาดหวังว่าจะมีการดำเนินการบางอย่าง แต่ยังไม่ใช่คำมั่นว่าจะมีการกระตุ้นอุปสงค์ครั้งใหญ่

เหตุใดปักกิ่งอาจเลือกกระตุ้นเศรษฐกิจแบบ “พอเหมาะพอดี”

นักวิเคราะห์คาดว่าปักกิ่งจะยังระมัดระวังด้วยเหตุผลเชิงโครงสร้าง การอัดสินเชื่อในวงกว้างหรือการช่วยเหลือตลาดอสังหาริมทรัพย์แบบเต็มรูปแบบอาจเพิ่มภาระหนี้ของรัฐบาลท้องถิ่นและบริษัทพัฒนาอสังหาริมทรัพย์ กระตุ้นการเก็งกำไร และทำให้กำลังการผลิตส่วนเกินดำรงอยู่นานขึ้น โดยไม่ได้แก้จุดอ่อนที่แท้จริงของการใช้จ่ายภาคครัวเรือน

โจทย์ของผู้กำหนดนโยบายจึงอยู่ที่การพยุงการเติบโตโดยไม่สร้างความไม่สมดุลแบบเดิม ซึ่งอาจกลายเป็นปัญหาในระยะยาว นั่นอธิบายได้ว่าทำไมตลาดจึงคาดหวังการสนับสนุนแบบค่อยเป็นค่อยไปและเน้นฝั่งอุปทาน เช่น โครงสร้างพื้นฐาน การยกระดับเครื่องจักรและอุปกรณ์ การผลิตเชิงยุทธศาสตร์ สินเชื่อจากธนาคารนโยบาย และแรงจูงใจด้านการบริโภคบางประเภท

นักเศรษฐศาสตร์ของ Macquarie เรียกแนวทางนี้ว่า “กฎพอเหมาะพอดี” หรือ “Just Enough” คือทำเท่าที่จำเป็นเพื่อให้บรรลุเป้าหมายการเติบโต แต่ไม่ทำเกินกว่านั้น 10

กลยุทธ์ดังกล่าวมีข้อดีในระยะสั้น เพราะการส่งออกที่ยังแข็งแกร่งช่วยเป็นกันชนระหว่างที่รัฐบาลทยอยใช้เครื่องมือด้านการคลังที่มีอยู่ แต่ข้อจำกัดคือการส่งออกไม่สามารถทดแทนอุปสงค์ภายในประเทศที่แข็งแรงได้ตลอดไป ยอดค้าปลีกที่ลดลง ตลาดอสังหาริมทรัพย์ที่หดตัว และการว่างงานของคนหนุ่มสาวในระดับสูง ล้วนสะท้อนปัญหาความเชื่อมั่นที่ต้องการมากกว่าการสนับสนุนโรงงานและโครงสร้างพื้นฐาน

สัญญาณนโยบายที่ควรจับตาต่อไป

บททดสอบสำคัญจะอยู่ที่ข้อมูลเดือนสิงหาคมและกันยายนว่า การบริโภคและการลงทุนฟื้นตัวอย่างแท้จริงหรือไม่ หากยังไม่มีสัญญาณดีขึ้น โอกาสที่จีนจะลด RRR ออกมาตรการอุดหนุนแบบเจาะจง หรือเพิ่มการสนับสนุนด้านเงินทุนก็น่าจะสูงขึ้น แต่หากการส่งออกและการใช้จ่ายภาครัฐยังช่วยรักษาตัวเลขเศรษฐกิจโดยรวมได้ ปักกิ่งก็อาจเลือกใช้มาตรการเล็กและตรงจุดต่อไป

หลักฐานในขณะนี้จึงสนับสนุนภาพของการผ่อนคลายนโยบายแบบมีการควบคุม มากกว่าการกระตุ้นเศรษฐกิจครั้งใหญ่ เศรษฐกิจจีนกำลังเติบโตต่ำกว่าเป้าหมายทางการ แต่ผู้กำหนดนโยบายยังมีเหตุผลที่จะเดินหน้าอย่างค่อยเป็นค่อยไป และข้อมูลเดือนกรกฎาคมยังไม่ได้แสดงว่ามาตรการแบบเพิ่มทีละน้อยจะเพียงพอสำหรับแก้ปัญหาอุปสงค์ในประเทศได้ด้วยตัวเอง