ฟีโดรอฟชี้ เซเลนสกีต้องตอบคำถามเรื่องคดีทุจริตในคนใกล้ชิด

อดีตรัฐมนตรีกลาโหมยูเครน มิคาอิโล ฟีโดรอฟ ให้สัมภาษณ์ BBC ว่า ประธานาธิบดี โวโลดีมีร์ เซเลนสกี ควรตอบคำถามว่าเขารับรู้หรือไม่ว่าเจ้าหน้าที่และบุคคลใกล้ชิดอาจมีส่วนเกี่ยวข้องกับการทุจริต ฟีโดรอฟไม่ได้กล่าวหาเซเลนสกีว่าทุจริตด้วยตัวเอง แต่เห็นว่าการสอบสวนครั้งใหม่ทำให้ประธานาธิบดีมีประเด็นที่ต้องชี้แจงต่อสาธารณะ

ฟีโดรอฟกล่าวหาเซเลนสกีโดยตรงหรือไม่

จุดยืนของฟีโดรอฟแคบกว่าการกล่าวหาประธานาธิบดีโดยตรง เขาเรียกร้องให้เซเลนสกีตอบว่าเคยรู้เห็นการกระทำผิดที่อาจเกิดขึ้นในรัฐบาลหรือในกลุ่มผู้ใกล้ชิดหรือไม่ ขณะเดียวกันก็ระบุว่า จากประสบการณ์ของเขาเอง เขาไม่เคยพบพฤติกรรมทุจริตส่วนตัวหรือได้รับคำสั่งที่ไม่ชอบด้วยกฎหมายจากเซเลนสกี

ความแตกต่างนี้มีความสำคัญ เพราะข้อมูลที่เปิดเผยในขณะนี้กล่าวถึงการสอบสวนเจ้าหน้าที่และผู้เกี่ยวข้องกับสำนักงานประธานาธิบดี ไม่ใช่ข้อสรุปว่าเซเลนสกีมีส่วนร่วมในคดีดังกล่าว โดยในคดีแยกต่างหากที่เกี่ยวข้องกับ อันดรีย์ เยอร์มัก อดีตหัวหน้าสำนักงานประธานาธิบดี หน่วยงานต่อต้านคอร์รัปชันของยูเครนยืนยันว่าเซเลนสกีไม่ได้ถูกระบุเป็นผู้ต้องสงสัย 2

คดีเงิน 150 ล้านฮรีฟเนียเกี่ยวข้องกับอะไร

สำนักงานต่อต้านคอร์รัปชันแห่งชาติยูเครน (NABU) และสำนักงานอัยการต่อต้านคอร์รัปชันเฉพาะทาง (SAPO) ระบุว่า พวกเขาพบเครือข่ายที่มีสมาชิกเป็นสมาชิกสภา เจ้าหน้าที่รัฐ และผู้บริหารระดับสูงที่เกี่ยวข้องกับ Sense Bank ธนาคารของรัฐยูเครน

เจ้าหน้าที่สอบสวนกล่าวหาว่า มีการฟอกเงินประมาณ 150 ล้านฮรีฟเนีย หรือราว 3.3 ล้านดอลลาร์สหรัฐ ผ่านบัญชีต่าง ๆ เพื่อนำเงินไปวางประกันตัว เฮอร์มัน ฮาลุชเชนโก อดีตรัฐมนตรีพลังงาน

คดีนี้เชื่อมโยงกับการสอบสวนวงกว้างเกี่ยวกับเงินสินบนที่ถูกกล่าวหาว่าเกิดขึ้นใน Energoatom บริษัทพลังงานนิวเคลียร์ของรัฐยูเครน โดยข้อกล่าวหายังอยู่ระหว่างกระบวนการสอบสวน ไม่ใช่หลักฐานยืนยันความผิด และคดีของผู้ถูกกล่าวหายังไม่มีคำพิพากษาถึงที่สุด

อิรินา มุดราถูกกล่าวหาว่ามีบทบาทอย่างไร

ผู้สอบสวนระบุชื่อ อิรินา มุดรา อดีตรองหัวหน้าสำนักงานประธานาธิบดี ในกลุ่มบุคคลที่ถูกกล่าวหาว่ามีส่วนช่วยจัดหาเงินประกันตัว มุดราดูแลงานด้านกระบวนการยุติธรรมและการปฏิรูปกระบวนการยุติธรรมในสำนักงานประธานาธิบดี และมีรายงานว่าได้รับมอบหมายให้ช่วยระดมเงินสำหรับการประกันตัวฮาลุชเชนโก

หลังการสอบสวนถูกเปิดเผย เซเลนสกีได้ปลดมุดราออกจากตำแหน่ง NABU ยังระบุว่า เงินบางส่วนถูกส่งผ่าน Sense Bank และเคลื่อนย้ายผ่านบัญชีของบริษัทที่ถูกกล่าวหาว่าอยู่ภายใต้การควบคุมของผู้ร่วมขบวนการ

อย่างไรก็ตาม ข้อกล่าวหาเหล่านี้ยังเป็นประเด็นในชั้นสอบสวน ไม่ใช่คำตัดสินว่ามุดราหรือบุคคลอื่นมีความผิดแล้ว และข้อมูลที่มีอยู่ไม่ได้ยืนยันว่าเซเลนสกีมีส่วนร่วมเป็นการส่วนตัว 2

ทำไมคดีนี้จึงกลายเป็นบททดสอบทางการเมือง

คดีดังกล่าวเพิ่มแรงกดดันต่อแวดวงอำนาจของเซเลนสกีในช่วงที่ยูเครนกำลังทำสงครามกับรัสเซียและต้องพึ่งพาความช่วยเหลือทางทหารจากชาติตะวันตก ความเสียหายไม่ได้จำกัดอยู่ที่ประเด็นกฎหมายเท่านั้น แต่ยังเกี่ยวข้องกับความไว้วางใจของประชาชนและความเชื่อมั่นของพันธมิตรต่อการกำกับดูแลรัฐในภาวะสงคราม

ฟีโดรอฟยังเตือนว่า แม้ยูเครนจะพยายามปรับปรุงการจัดซื้อด้านกลาโหม แต่การทุจริตยังอาจกระทบศักยภาพของกองทัพในแนวหน้า เขาวิจารณ์ระบบราชการและขั้นตอนที่ล่าช้าของสหราชอาณาจักรและประเทศพันธมิตรบางแห่ง ซึ่งอาจทำให้การส่งมอบอาวุธล่าช้า พร้อมย้ำถึงความจำเป็นในการสนับสนุนการผลิตโดรนและเทคโนโลยีการรบของยูเครน 6

เขายังมีแผนเดินทางไปสหรัฐฯ และหวังจะพบ อีลอน มัสก์ เพื่อหารือเรื่องการขยายการครอบคลุมของ Starlink เข้าไปในน่านฟ้ารัสเซียสำหรับการโจมตีของยูเครน โดยต้องการป้องกันไม่ให้เครมลินเข้าถึงขีดความสามารถในลักษณะเดียวกัน ทั้งนี้ นี่เป็นเป้าหมายที่ฟีโดรอฟระบุไว้ ไม่ใช่ข้อตกลงที่ SpaceX ประกาศแล้ว 6

การปลดฟีโดรอฟและข้อเรียกร้องให้เลือกตั้ง

การให้สัมภาษณ์ของฟีโดรอฟเกิดขึ้นหลังเขาถูกปลดจากตำแหน่งรัฐมนตรีกลาโหมอย่างไม่คาดคิด โดยมีรายงานว่าเขาขัดแย้งกับผู้นำกองทัพยูเครน การปลดดังกล่าวนำไปสู่การประท้วงในกรุงเคียฟและเมืองอื่น ๆ ถือเป็นความขัดแย้งในช่วงสงครามที่เกิดขึ้นไม่บ่อยนักระหว่างเซเลนสกีกับรัฐมนตรีที่ได้รับความนิยม และมีภาพลักษณ์เป็นผู้ผลักดันการปรับปรุงกองทัพกับการทำสงครามด้วยโดรน

หลังพ้นตำแหน่ง ฟีโดรอฟเรียกร้องให้ยูเครนหาวิธีจัดการเลือกตั้งประธานาธิบดีที่ถูกต้องตามกฎหมาย ปลอดภัย และปฏิบัติได้จริง แม้ประเทศยังอยู่ในภาวะสงคราม เขากล่าวว่า ประชาธิปไตยไม่ควรถูก “จับเป็นตัวประกันโดยปูติน” และยูเครนควรสามารถทำสงครามไปพร้อมกับรักษาความเป็นประชาธิปไตยไว้ได้

เซเลนสกีไม่เห็นด้วยกับข้อเรียกร้องนี้ โดยยูเครนอยู่ภายใต้กฎอัยการศึกนับตั้งแต่รัสเซียเปิดฉากการรุกรานเต็มรูปแบบ และการเลือกตั้งถูกระงับไว้ BBC ระบุถึงอุปสรรคสำคัญ เช่น การลงคะแนนของทหาร ผู้พลัดถิ่น และประชาชนในพื้นที่ยึดครอง รวมถึงความเสี่ยงจากปฏิบัติการบิดเบือนข้อมูลของรัสเซีย

เซเลนสกีเตือนว่าการเลือกตั้งระหว่างสงครามอาจกลายเป็น “คลื่นสึนามิ” ทางการเมืองที่ทำให้ประเทศแตกแยก ขณะที่โฆษกสำนักงานประธานาธิบดีวิจารณ์ฟีโดรอฟว่าแสดงท่าทีราวกับไม่เคยเป็นส่วนหนึ่งของรัฐบาลที่นำโดยเซเลนสกีมาตั้งแต่ปี 2019 6

คดีเยอร์มักและวิกฤตที่ขยายวง

แรงกดดันครั้งนี้เกิดขึ้นพร้อมกับคดีของ อันดรีย์ เยอร์มัก อดีตหัวหน้าสำนักงานประธานาธิบดีและอดีตผู้ช่วยคนสำคัญของเซเลนสกี ทางการยูเครนระบุชื่อเยอร์มักเป็นผู้ต้องสงสัยในคดีฟอกเงินอีกคดีหนึ่ง และศาลมีคำสั่งควบคุมตัวเขาระหว่างดำเนินกระบวนการทางกฎหมาย เยอร์มักปฏิเสธข้อกล่าวหา 234

เมื่อรวมคดีเยอร์มัก คดีเงินประกันตัว 150 ล้านฮรีฟเนีย การปลดฟีโดรอฟ การประท้วง และข้อเรียกร้องให้จัดการเลือกตั้ง ทั้งหมดจึงกลายเป็นแรงกดดันทางการเมืองที่ซ้อนทับกันในช่วงเวลาที่รัฐบาลยูเครนยังต้องบริหารสงครามและรักษาการสนับสนุนจากตะวันตก

สิ่งที่ยืนยันได้ และสิ่งที่ยังไม่ยุติ

สาระสำคัญจากคำพูดของฟีโดรอฟคือการเรียกร้องให้เซเลนสกีแสดงความรับผิดชอบและตอบคำถามต่อสาธารณะ ไม่ใช่การกล่าวหาว่าเซเลนสกีเข้าร่วมการทุจริตโดยตรง คดีเงิน 150 ล้านฮรีฟเนียยังอยู่ระหว่างการสอบสวน เช่นเดียวกับคดีเยอร์มักที่มีข้อกล่าวหาและกระบวนการในศาล แต่ยังไม่มีคำตัดสินสุดท้าย 23

ความไม่แน่นอนทางกฎหมายไม่ได้ทำให้ปัญหาทางการเมืองหายไป ข้อกล่าวหาที่พาดพิงเจ้าหน้าที่ระดับสูงอาจบั่นทอนความเชื่อมั่นต่อผู้นำในช่วงสงคราม ทำให้เกิดคำถามเรื่องการตรวจสอบสถาบันรัฐ และทำให้การถกเถียงเรื่องอนาคตการปกครองของยูเครนเข้มข้นขึ้น

ในมุมของฟีโดรอฟ เซเลนสกีต้องตอบว่ารู้เรื่องการกระทำผิดของผู้ใกล้ชิดหรือไม่ ส่วนฝ่ายเซเลนสกีมองว่าการเลือกตั้งท่ามกลางสงครามอาจสร้างวิกฤตที่อันตรายและแบ่งแยกประเทศ