เบื้องหลังการเจรจาอิสราเอล–ซีเรีย หลังเหตุโจมตีฐานทัพในซีเรีย

ชนวนโดยตรงของการเจรจาคือการโจมตีฐานทัพอากาศอาบู อัล-ดูฮูร์ทางตะวันตกเฉียงเหนือของซีเรีย เมื่อวันที่ 18 สิงหาคม 2026 การโจมตีเกิดขึ้นไม่นานหลังคณะผู้แทนทหารตุรกีเดินทางออกจากฐานทัพ และทำให้ความเห็นที่ขัดแย้งกันอย่างรุนแรงเกี่ยวกับบทบาทของตุรกีในซีเรียหลังยุคอัสซาดปะทุขึ้นอย่างชัดเจน

การพูดคุยในวันอาทิตย์ระหว่าง อัสซาด อัล-ไชบานี รัฐมนตรีต่างประเทศซีเรีย และ โรมัน กอฟมัน ผู้อำนวยการหน่วยข่าวกรองมอสซาดของอิสราเอล จึงมีลักษณะเป็นการจัดการวิกฤตอย่างเร่งด่วน เป้าหมายสำคัญคือป้องกันไม่ให้ข้อพิพาทเรื่องฐานทัพกลายเป็นการเผชิญหน้าโดยตรงระหว่างอิสราเอลกับตุรกีบนแผ่นดินซีเรีย 103

อิสราเอลอ้างอะไรเป็นเหตุผลในการโจมตี

อิสราเอลระบุว่าได้รับข่าวกรองว่าตุรกีกำลังเตรียมนำกำลังพล โดรน และระบบเรดาร์ไปประจำการที่อาบู อัล-ดูฮูร์ ซึ่งอิสราเอลมองว่าอาจกลายเป็นขีดความสามารถทางทหารที่คุกคามความมั่นคงของตน

เจ้าหน้าที่อิสราเอลอธิบายการโจมตีว่าเป็น “การยิงเตือน” ที่คำนวณมาแล้ว ไม่ใช่ความพยายามโจมตีบุคลากรตุรกีโดยตรง พร้อมระบุว่าดามัสกัสได้รับคำเตือนซ้ำหลายครั้งแล้ว เส้นแดงที่อิสราเอลพูดถึง ได้แก่ ระบบป้องกันภัยทางอากาศ โดรนติดอาวุธ และขีปนาวุธของตุรกีในซีเรีย ซึ่งอาจจำกัดเสรีภาพในการปฏิบัติการของอิสราเอล หรือเปิดแนวรบใหม่ในภูมิภาค 18

เกิดอะไรขึ้นที่ฐานทัพอาบู อัล-ดูฮูร์

มีรายงานว่าการโจมตีอย่างน้อย 8 ครั้งสร้างความเสียหายต่อรันเวย์และพื้นที่เก็บของ ขณะที่สื่อซีเรียรายงานว่าไม่มีผู้เสียชีวิต การโจมตีเกิดขึ้นเพียงไม่กี่ชั่วโมงหลังคณะผู้แทนตุรกีออกจากฐานทัพ ทำให้คำกล่าวอ้างของอิสราเอลดูมีมูลในแง่ของจังหวะเวลา

อย่างไรก็ตาม จังหวะเวลาดังกล่าวยังไม่ใช่หลักฐานยืนยันโดยอิสระว่าตุรกีตัดสินใจส่งกำลังไปประจำการที่นั่นแล้ว 13

ซีเรียปฏิเสธว่าไม่มีแผนตั้งฐานทัพตุรกี

ดามัสกัสระบุว่าเจ้าหน้าที่ทหารตุรกีเดินทางเยือนฐานทัพเพื่อหารือเรื่องการฝึกและความร่วมมือทางทหาร ไม่ใช่การจัดตั้งฐานทัพตุรกีถาวร การส่งทหารไปประจำการถาวร หรือการเข้าควบคุมพื้นที่โดยตุรกี

ซีเรียยังระบุด้วยว่าฐานทัพซึ่งแทบไม่ได้ใช้งานแห่งนี้ว่างเปล่า และปฏิเสธว่าการโจมตีของอิสราเอลเป็นสิ่งจำเป็น รัฐบาลซีเรียเรียกร้องให้ทุกฝ่ายลดความตึงเครียด และต้องการข้อตกลงด้านความมั่นคงกับอิสราเอลในวงกว้าง แทนที่จะปล่อยให้เกิดวงจรการโจมตีฝ่ายเดียวซ้ำแล้วซ้ำเล่า 213

ตุรกีมองว่าเป็น “ข้อกล่าวหาที่รับไม่ได้”

อังการาปฏิเสธข้อกล่าวหาของอิสราเอลว่าไม่มีมูลและประณามการโจมตีว่าเป็นการรุกราน ตุรกียังกล่าวหาว่าเหตุผลทางการเมืองของอิสราเอลเป็น “การเมืองราคาถูก” ที่ขับเคลื่อนด้วยการเลือกตั้ง

จุดยืนของตุรกีคือความร่วมมือกับซีเรียเป็นการสนับสนุนเสถียรภาพและการฟื้นฟูประเทศ ไม่ใช่ความพยายามทางทหารเพื่อโอบล้อมหรือคุกคามอิสราเอล 411

สหรัฐฯ กลายเป็นอีกฝ่ายในข้อพิพาท

ทอม บาร์รัก ทูตพิเศษสหรัฐฯ ประจำซีเรียและเอกอัครราชทูตสหรัฐฯ ประจำตุรกี กล่าวว่าอิสราเอลไม่ได้แจ้งวอชิงตันล่วงหน้าก่อนโจมตี แต่เจ้าหน้าที่อิสราเอลโต้แย้งว่า สหรัฐฯ ได้รับแจ้งแล้ว

บาร์รักมองว่าปฏิบัติการดังกล่าวเป็นการยกระดับความตึงเครียดโดยไม่จำเป็น และเตือนว่าอาจเป็นความพยายามอันตรายในการยั่วยุให้ตุรกีตอบโต้จนเกิดการปะทะที่ใหญ่ขึ้น ขณะเดียวกัน วอชิงตันกำลังพยายามจัดตั้งกลไก “ป้องกันการปะทะ” ระหว่างอิสราเอล ตุรกี และซีเรีย 5613

ทำไมช่องทางลับระหว่างอิสราเอลกับซีเรียจึงสำคัญ

แม้ทั้งอิสราเอลและตุรกีจะแสดงท่าทีแข็งกร้าวต่อกันต่อสาธารณะ แต่มีรายงานว่าทั้งสองฝ่ายยังคงติดต่อกันอย่างเงียบ ๆ นอกจากนี้ กอฟมันและอัล-ไชบานียังได้หารือเรื่องการมีอยู่ของกองทัพตุรกีในซีเรียผ่านทางโทรศัพท์เมื่อวันที่ 14 สิงหาคม ก่อนเกิดการโจมตีเพียงไม่กี่วัน

ช่องทางเหล่านี้มีไว้เพื่อกำหนดขอบเขตในทางปฏิบัติก่อนที่การเคลื่อนกำลังหรือการโจมตีจะนำไปสู่เหตุการณ์ที่ย้อนกลับไม่ได้ แต่เหตุการณ์ที่ฐานทัพอาบู อัล-ดูฮูร์ก็แสดงให้เห็นว่า ยังไม่มีการตกลงกติกาที่ทุกฝ่ายยอมรับร่วมกัน 28

ความเสี่ยงเชิงยุทธศาสตร์ไม่ได้จำกัดอยู่แค่ซีเรีย

ตุรกีเป็นสมาชิกองค์การสนธิสัญญาแอตแลนติกเหนือ หรือ NATO และเป็นพันธมิตรของสหรัฐฯ หากการโจมตีของอิสราเอลทำให้บุคลากรตุรกีเสียชีวิต หรือกระตุ้นให้ตุรกีตอบโต้ทางทหาร วอชิงตันอาจต้องเผชิญวิกฤตด้านการบริหารความสัมพันธ์ในกลุ่มพันธมิตรอย่างฉับพลัน

สำหรับซีเรีย ความขัดแย้งรอบใหม่อาจทำให้นักลงทุนชะลอการตัดสินใจและทำให้การฟื้นฟูประเทศล่าช้า ในช่วงที่รัฐบาลชุดใหม่กำลังพยายามรวบรวมอำนาจควบคุมประเทศหลังการปกครองของบาชาร์ อัล-อัสซาด 513

มิติการเมืองภายในของอิสราเอล

ปฏิบัติการครั้งนี้สอดคล้องกับแนวทางความมั่นคงที่กว้างขึ้นของอิสราเอล ซึ่งต้องการป้องกันไม่ให้ขีดความสามารถทางทหารที่อาจเป็นปรปักษ์หรือจำกัดการปฏิบัติการของอิสราเอลหยั่งรากในซีเรีย

ฝ่ายวิจารณ์มองว่าแรงจูงใจทางการเมืองภายในประเทศอาจทำให้รัฐบาลต้องการแสดงจุดยืนแข็งกร้าวอย่างเห็นได้ชัด ขณะที่อิสราเอลยืนยันว่าการตัดสินใจดังกล่าวอาศัยข่าวกรองและมีความจำเป็นเพื่อป้องกันภัยคุกคามในอนาคต

ท้ายที่สุด ข้อเท็จจริงเกี่ยวกับแผนการส่งกำลังตุรกีที่ถูกกล่าวหายังคงเป็นประเด็นโต้แย้ง และหลักฐานสาธารณะที่มีอยู่ยังไม่เพียงพอจะตัดสินได้อย่างแน่ชัดว่าคำกล่าวอ้างของฝ่ายใดถูกต้อง 1211