เกิดอะไรขึ้นกับกระแสโจมตีลับต่อโรงงานอาวุธยุโรปที่ส่งให้ยูเครน

ภาพรวมของเหตุการณ์เหล่านี้คือสิ่งที่นักวิเคราะห์เรียกว่า ปฏิบัติการในพื้นที่สีเทา (grey zone) — การโจมตีที่สร้างความปั่นป่วนต่อภาคการผลิตอาวุธและโครงสร้างพื้นฐานสำคัญ แต่ถูกออกแบบให้ยากต่อการระบุผู้บงการอย่างเด็ดขาด

เป้าหมายที่เป็นไปได้คือการเพิ่มต้นทุนของการสนับสนุนยูเครน ทำให้การผลิตและการส่งมอบอาวุธล่าช้า บังคับให้ประเทศยุโรปต้องเพิ่มมาตรการรักษาความปลอดภัย และทดสอบว่าพันธมิตร NATO จะตอบโต้เมื่อใดและในระดับใด โดยไม่ก้าวข้ามไปสู่การโจมตีทางทหารอย่างเปิดเผย

วิธีการที่รัสเซียถูกกล่าวหา

รายงานข่าวกรองตะวันตกที่สื่อเผยแพร่ระบุว่า หน่วยข่าวกรองทหารรัสเซีย หรือ GRU อาจหันมาใช้ผู้รับงานในท้องถิ่นและกลุ่มอาชญากร แทนการส่งเจ้าหน้าที่รัสเซียเข้าไปปฏิบัติการโดยตรง 8

รูปแบบที่ถูกกล่าวหาคือการติดต่อผู้รับงานผ่าน Telegram แล้วจ่ายเงินด้วยคริปโตเคอร์เรนซี วิธีนี้ช่วยแบ่งแยกสายการบังคับบัญชา ทำให้ติดตามเส้นทางการเงินได้ยากขึ้น และเปิดทางให้มอสโกปฏิเสธความเกี่ยวข้องได้ง่ายกว่าเดิม รายงานก่อนหน้านี้เคยพบการเสนอจ่ายเงินเป็นคริปโตเพื่อให้ทำงานสอดแนม วางเพลิง และก่อวินาศกรรมในยุโรป 3

อย่างไรก็ตาม การวางแผนให้ “ต่ำกว่าระดับที่จะนำไปสู่มาตรา 5” ไม่ได้หมายความว่ามาตรา 5 จะถูกหลีกเลี่ยงโดยอัตโนมัติ มาตรา 5 ของสนธิสัญญาแอตแลนติกเหนือเป็นการตัดสินใจทางการเมืองของประเทศสมาชิก ไม่ใช่กลไกที่ทำงานทันทีเฉพาะเมื่อเกิดการโจมตีทางทหารอย่างเปิดเผย

ทาลลินน์: เหตุวางเพลิงที่ Milrem Robotics

คืนวันที่ 15 สิงหาคม เกิดไฟไหม้ที่อาคารซึ่งใช้โดย Milrem Robotics ในกรุงทาลลินน์ ประเทศเอสโตเนีย บริษัทแห่งนี้ผลิตยานยนต์ภาคพื้นดินไร้คนขับ รวมถึงระบบที่ถูกนำไปใช้ในยูเครนเพื่อการอพยพ การส่งเสบียง และการเก็บกู้ทุ่นระเบิด 4

ทางการเอสโตเนียระบุว่าไฟไหม้มีลักษณะเป็นการกระทำโดยเจตนาและมีการเตรียมการไว้ล่วงหน้า ขณะที่เจ้าหน้าที่กำลังสอบสวนความเป็นไปได้ว่าเหตุการณ์ดังกล่าวเกี่ยวข้องกับการก่อวินาศกรรมของรัสเซีย มีผู้ต้องสงสัยชาวลัตเวีย 3 คนถูกควบคุมตัวในลัตเวีย 5

แต่การควบคุมตัวผู้ต้องสงสัยและข้อสรุปเบื้องต้นว่าเป็นการวางเพลิง ยังไม่ใช่หลักฐานยืนยันว่ารัฐบาลรัสเซียหรือ GRU เป็นผู้สั่งการโดยตรง นอกจากนี้ เหตุการณ์ดังกล่าวยังไม่ทำให้การผลิตหรือกำหนดส่งมอบหุ่นยนต์ภาคพื้นดินของ Milrem ให้ยูเครนหยุดชะงัก ตามข้อมูลที่มีการรายงาน 10

บัลแกเรียและอิตาลี: เหตุระเบิดที่ยังไม่มีข้อสรุป

เมื่อวันที่ 10 สิงหาคม ที่โรงงานผลิตอาวุธ EMCO ใกล้หมู่บ้านเบลิตซา ประเทศบัลแกเรีย มีรายงานว่ารถบรรทุกส่งน้ำมันเกิดไฟไหม้ ก่อนที่ไฟจะลุกลามไปยังคลังกระสุนและทำให้เกิดการระเบิดหลายครั้ง เจ้าหน้าที่อพยพคนงานและประชาชนในพื้นที่ราว 300 คนเพื่อความปลอดภัย โดยไม่มีรายงานผู้เสียชีวิตหรือผู้บาดเจ็บ 5

สามวันต่อมา วันที่ 13 สิงหาคม เกิดไฟไหม้และแรงระเบิดที่โรงงาน KNDS Ammo Italy ในเมืองคอลเลเฟร์โร ทางตะวันออกเฉียงใต้ของกรุงโรม ประเทศอิตาลี เหตุการณ์นี้เกิดขึ้นหลังเจ้าหน้าที่ดับเพลิงเดินทางไปถึงโรงงานแล้ว และไม่มีรายงานผู้ได้รับบาดเจ็บ 6

โรงงานทั้งสองแห่งถูกจับตามองเพราะมีความเชื่อมโยงกับห่วงโซ่อุปทานด้านกระสุนและอาวุธที่สนับสนุนยูเครน แต่ความใกล้เคียงกันของช่วงเวลาและลักษณะของสถานที่ยังไม่เพียงพอที่จะพิสูจน์ว่าเป็นปฏิบัติการเดียวกันหรือเป็นการก่อวินาศกรรมของรัสเซีย

กุยโด โครเซตโต รัฐมนตรีกลาโหมอิตาลีระบุว่า รัฐบาลยังไม่พบสิ่งใดที่ชี้ว่ารัสเซียอยู่เบื้องหลังเหตุระเบิดที่คอลเลเฟร์โร และกล่าวว่าหลักฐานที่มีสอดคล้องกับปัญหาภายในโรงงานมากกว่า 2 ดังนั้น การสรุปว่าเหตุระเบิดในบัลแกเรียหรืออิตาลีเป็นการก่อวินาศกรรมของรัสเซียโดยยืนยันแล้ว จึงยังเกินกว่าหลักฐานที่เปิดเผยในขณะนี้

NATO จะตอบสนองอย่างไร

คำกล่าวที่มีการรายงานว่า มาร์ก รุตเตอ เลขาธิการ NATO เรียกการก่อวินาศกรรมว่า “ประมาทและอันตราย” และเรียกร้องให้มีการตอบสนองที่ชัดเจน รวดเร็ว และเด็ดขาด สอดคล้องกับความกังวลที่ NATO แสดงมาโดยตลอดต่อภัยคุกคามแบบผสม ซึ่งรวมถึงการก่อวินาศกรรม ไซเบอร์โจมตี การรบกวนสัญญาณ และการทำลายโครงสร้างพื้นฐานสำคัญ 1

อย่างไรก็ดี ยังไม่สามารถตรวจสอบถ้อยคำของรุตเตอในรูปแบบที่รายงานไว้ได้อย่างอิสระจากผลการค้นหาที่มี จึงควรนำเสนอในฐานะคำกล่าวที่มีการรายงาน ไม่ใช่คำพูดที่ยืนยันแล้วทุกถ้อยคำ

เหตุไซเบอร์โจมตีในอังกฤษเป็นคนละกรณี

อีกเหตุการณ์หนึ่งที่ถูกพูดถึงคือการโจมตีทางไซเบอร์ซึ่งเชื่อมโยงกับแฮกเกอร์ที่สนับสนุนอิหร่าน เหตุการณ์ดังกล่าวทำให้โรงไฟฟ้าขนาดเล็กแห่งหนึ่งในอังกฤษหยุดทำงานเป็นเวลา 4 วันในเดือนกรกฎาคม 7

รัฐบาลอังกฤษระบุว่าเหตุการณ์มีขนาดเล็ก และระบบไฟฟ้าโดยรวมของประเทศไม่เคยตกอยู่ในความเสี่ยง เหตุนี้จึงไม่ควรถูกนำไปรวมเป็นส่วนหนึ่งของปฏิบัติการรัสเซียที่ได้รับการพิสูจน์แล้ว แต่สะท้อนจุดเปราะบางแบบเดียวกัน นั่นคือการหยุดชะงักเพียงจุดเล็ก ๆ ซึ่งอาจสร้างผลกระทบทางการเมืองและความรู้สึกของสาธารณชนได้มากกว่าขนาดความเสียหายจริง

สิ่งที่เหตุการณ์เหล่านี้บอกเรา

ข้อสรุปที่สำคัญไม่ใช่ไฟไหม้หรือไฟฟ้าดับทุกครั้งต้องเป็นการก่อวินาศกรรมโดยรัฐ เพราะหลักฐานในขณะนี้ยังไม่สนับสนุนข้อกล่าวหาที่กว้างเช่นนั้น

แนวโน้มที่เห็นชัดกว่าคือ ประเทศยุโรปกำลังเผชิญภัยคุกคามหลายรูปแบบต่อระบบที่สนับสนุนการป้องปรามของ NATO และการช่วยเหลือยูเครน ทั้งโรงงานอาวุธ ห่วงโซ่ลำเลียง การสื่อสาร พลังงาน และโครงสร้างพื้นฐานสำคัญ

ผลที่ผู้ก่อเหตุอาจต้องการไม่ได้จำเป็นต้องเป็นการทำลายโรงงานครั้งใหญ่ในทันที แต่อาจเป็นผลสะสม ได้แก่

• ทำให้การผลิตและการส่งมอบล่าช้า
• เพิ่มต้นทุนการรักษาความปลอดภัยและการดำเนินงาน
• สร้างความไม่แน่นอนว่าใครอยู่เบื้องหลังเหตุการณ์
• ทดสอบความสามารถของรัฐบาลในการระบุผู้กระทำและตอบโต้
• สำรวจจุดที่พันธมิตรยังลังเลต่อการกล่าวหาและการเอาคืน

กล่าวโดยสรุป ยุทธศาสตร์แบบนี้อาศัยความคลุมเครือเป็นอาวุธ ไม่จำเป็นต้องทำให้เกิดความเสียหายสูงสุดในทุกครั้ง เพียงทำให้ยุโรปต้องระแวดระวังมากขึ้น ตัดสินใจยากขึ้น และแบกรับต้นทุนสูงขึ้น ก็อาจเพียงพอที่จะบั่นทอนความแน่วแน่ในการสนับสนุนยูเครนได้