ปูตินเผชิญโจทย์หนักก่อนเลือกตั้งดูมารัสเซีย

แต่ยังไม่มีหลักฐานคุณภาพสูงยืนยันว่ารัสเซียส่งกองกำลังโรสการ์ด หรือ Rosgvardia ซึ่งเป็นกองกำลังรักษาความมั่นคงภายในของรัสเซีย ไปทั่วประเทศโดยเฉพาะเพื่อปราบปรามการประท้วงเรื่องน้ำมัน ดังนั้นข้อกล่าวอ้างดังกล่าวควรแยกออกจากข้อเท็จจริงเรื่องการจับกุมและมาตรการรักษาความสงบในพื้นที่

เครมลินยอมรับปัญหา แต่ย้ำว่า “ยังไม่วิกฤต”

เจ้าหน้าที่รัสเซียยอมรับว่าการโจมตีทำให้โรงกลั่นหลายแห่งเสียหาย และการผลิตน้ำมันเบนซินกับดีเซลลดลงชั่วคราว ปูตินกล่าวว่าการโจมตีสร้างปัญหาและทำให้เกิดภาวะขาดแคลน แต่ยืนยันว่าไม่ใช่ปัญหาขั้นวิกฤต

ในการประชุมด้านเศรษฐกิจ ปูตินยังระบุว่าเศรษฐกิจรัสเซียและภาคส่วนสำคัญยังคงมีเสถียรภาพ แม้มีความพยายามจากภายนอกที่จะทำให้ภาคเชื้อเพลิงและพลังงานปั่นป่วน

จุดยืนดังกล่าวทำให้เครมลินต้องเดินบนเส้นบาง ๆ ระหว่างการยอมรับความเดือดร้อนที่ประชาชนเห็นอยู่ตรงหน้า กับการรักษาภาพว่าเศรษฐกิจสงครามยังรับมือได้ การที่ประธานสภาดูมาออกมาเตือนสมาชิกสภาไม่ให้นำวิกฤตน้ำมันไปใช้หาเสียง ยิ่งสะท้อนว่าประเด็นนี้อ่อนไหวทางการเมือง

งบประมาณกลางและภูมิภาคเริ่มรับภาระไม่ไหว

ปัญหาพลังงานเกิดขึ้นในช่วงที่ฐานะการคลังของรัสเซียอ่อนแอลง การใช้จ่ายและการขาดดุลงบประมาณรัฐบาลกลางในปี 2026 มีแนวโน้มสูงกว่าแผนเดิม โดยประมาณการหนึ่งระบุว่าการขาดดุลอาจแตะ 6.5 ล้านล้านรูเบิล หรือราว 79,000 ล้านดอลลาร์ตามอัตราแลกเปลี่ยนที่อ้างถึง

การเงินของภูมิภาคก็เสื่อมถอยเช่นกัน จากรายได้ภาษีกำไรของภาคธุรกิจที่ลดลง และค่าใช้จ่ายด้านสังคมที่เพิ่มขึ้น ภูมิภาคต่าง ๆ ยังต้องรับภาระบางส่วนจากต้นทุนสงคราม รวมถึงการสนับสนุนอาสาสมัครที่เข้าร่วมรบและครอบครัวของพวกเขา

ตัวเลข “หนี้ภูมิภาค 3.3 ล้านล้านดอลลาร์” ที่ถูกกล่าวถึงในคำถามไม่สอดคล้องกับหลักฐานที่พบ และมีแนวโน้มเป็นความผิดพลาดด้านหน่วยหรือสกุลเงิน รายงานระบุว่าหนี้รวมของภูมิภาคอยู่ที่ประมาณ 3.3 ล้านล้านรูเบิล หรือราว 39,000 ล้านดอลลาร์ ไม่ใช่ 3.3 ล้านล้านดอลลาร์

ขณะเดียวกัน รัฐบาลกลางได้ทยอยตัดหนี้และเลื่อนกำหนดชำระเงินให้ภูมิภาค แต่ความช่วยเหลือดังกล่าวไม่ได้ลบแรงกดดันทางการเงินทั้งหมด มีการคาดการณ์ว่าการขาดดุลงบประมาณของภูมิภาคในปี 2026 จะอยู่ที่ประมาณ 1.9 ล้านล้านรูเบิล

เศรษฐกิจโตเพียงเล็กน้อย ขณะที่การใช้จ่ายสงครามยังสูง

เศรษฐกิจรัสเซียชะลอลงอย่างมากเมื่อเทียบกับช่วงที่การใช้จ่ายเพื่อสงครามช่วยผลักดันการเติบโต Rosstat รายงานว่า GDP ไตรมาสแรกของปี 2026 หดตัว 0.2% เมื่อเทียบกับปีก่อน ก่อนขยายตัว 1.3% ในไตรมาสสอง ตัวเลขดังกล่าวสอดคล้องกับภาวะเกือบหยุดนิ่ง แม้แต่ละสำนักจะมีประมาณการต่างกัน และไม่ควรยึดตัวเลขคาดการณ์รายปีเพียงชุดเดียวเป็นข้อสรุปเด็ดขาด

การเติบโตในไตรมาสสองยังได้รับแรงหนุนจากการใช้จ่ายภาครัฐและงบประมาณด้านกลาโหมที่เพิ่มขึ้น จึงไม่ได้หมายความว่าเศรษฐกิจพลเรือนฟื้นตัวอย่างแข็งแกร่ง ปัญหาการขาดแคลนแรงงาน ดอกเบี้ยสูง มาตรการคว่ำบาตร และการโจมตีโครงสร้างพื้นฐาน ล้วนจำกัดการลงทุนและศักยภาพการขยายตัวในระยะยาว

เหตุใดเคลปัชจึงถูกปลด

อังเดรย์ เคลปัช ถูกปลดจากตำแหน่งหัวหน้านักเศรษฐศาสตร์ของ VEB.RF ธนาคารพัฒนาของรัฐรัสเซีย หลังคำปราศรัยที่เขาเคยกล่าวไว้ถูกนำกลับมาเผยแพร่และได้รับความสนใจ

สำนักข่าว Reuters รายงานโดยอ้างแหล่งข่าวสองคนที่คุ้นเคยกับเรื่องนี้ว่า เคลปัชกล่าวว่ารัสเซียกำลังตามหลังตะวันตกและจีน และกำลังได้รับความเสียหายทางเศรษฐกิจจากสงครามเพิ่มขึ้น ขณะที่รายงานอื่นระบุว่าเขาเตือนว่ารัสเซียไม่สามารถชนะสงครามแบบยืดเยื้อหรือสงครามบั่นทอนกำลังกับยูเครนได้ และกำลังมุ่งหน้าเข้าสู่วิกฤตสังคมครั้งใหญ่

จังหวะเวลาของการปลดทำให้เกิดข้อสันนิษฐานอย่างหนักแน่นว่า การเคลื่อนไหวนี้มีเป้าหมายเพื่อควบคุมกรอบการสื่อสารและรักษาวินัยของสารทางการเมือง เพราะการวิเคราะห์ของเคลปัชขัดแย้งโดยตรงกับเรื่องเล่าของเครมลินที่ย้ำว่าเศรษฐกิจรัสเซียยังมีความยืดหยุ่นและสามารถรับมือสงครามได้

อย่างไรก็ดี การปลดเขาไม่ได้พิสูจน์ว่าการขาดแคลนน้ำมัน หนี้ภูมิภาค หรือความกังวลเรื่องการเลือกตั้งอย่างใดอย่างหนึ่งเป็นสาเหตุโดยตรง สิ่งที่สรุปได้ระมัดระวังที่สุดคือ การแสดงความเห็นต่อสาธารณะที่ขัดกับเรื่องเล่าทางการของรัฐบาลเกี่ยวกับเศรษฐกิจและสงครามกลายเป็นสิ่งที่ยอมรับไม่ได้

โจทย์หลังเลือกตั้ง: รักษาความสงบหรือระดมกำลังเพิ่ม

ยุทธศาสตร์ของเครมลินมีความขัดแย้งในตัวเอง รัฐบาลต้องรักษาเสถียรภาพในชีวิตประจำวันก่อนการเลือกตั้ง ขณะเดียวกันก็ต้องคงระดับการใช้จ่ายเพื่อสงครามและแก้ปัญหากำลังพล

หากมีการระดมกำลังรอบใหม่หลังการเลือกตั้ง ก็อาจช่วยบรรเทาข้อจำกัดด้านกำลังคนทางทหาร แต่จะเพิ่มความเสี่ยงต่อการขาดแคลนแรงงาน ความวิตกของครัวเรือน และแรงกดดันทางสังคมที่กำลังถูกเปิดโปงผ่านวิกฤตน้ำมันกับการตัดลดงบประมาณ

ดังนั้น ภาพรวมที่มีหลักฐานรองรับคือปูตินกำลังบริหารความเสี่ยงหลายด้านพร้อมกัน ไม่ใช่เผชิญวิกฤตเดียวที่พิสูจน์แล้วว่าจะทำให้ผลเลือกตั้งพลิกผัน ส่วนรายงานที่อ้างว่าปูตินหวั่นเกรงผลเลือกตั้งเป็นการส่วนตัว หรือกังวลเรื่องการระดมกำลังหลังเลือกตั้ง ยังไม่สามารถตรวจสอบยืนยันได้จากข้อมูลที่มี