ทำไม Volkswagen อาจต้องลดงานเพิ่มอีก 50,000 ตำแหน่ง

Oliver Blume ซีอีโอของ Volkswagen กล่าวว่าสถานะของผู้ผลิตรถยนต์รายใหญ่จากเยอรมนีอยู่ในระดับ “ร้ายแรงกว่าระดับวิกฤต” เพราะโครงสร้างต้นทุนและความสามารถในการทำกำไรปัจจุบันไม่แข็งแกร่งพอที่จะรองรับการลงทุนในเทคโนโลยี ผลิตภัณฑ์ใหม่ และโรงงานในอนาคต

คำเตือนดังกล่าวเกิดขึ้นขณะที่ Volkswagen กำลังพิจารณาการปรับโครงสร้างครั้งใหญ่ ซึ่งอาจนำไปสู่การลดตำแหน่งงานเพิ่มอีกสูงสุด 50,000 ตำแหน่งทั่วโลก จากแผนลดงานที่ตกลงกันไว้ก่อนหน้านี้แล้ว อย่างไรก็ตาม ตัวเลข 50,000 ตำแหน่งยังต้องอ่านอย่างระมัดระวัง เพราะ Blume อธิบายว่าเป็นการคำนวณเชิงทฤษฎีเพื่อสะท้อนระดับการประหยัดที่จำเป็นต่อการปิดช่องว่างด้านต้นทุนกับคู่แข่ง ไม่ใช่รายชื่อหรือเป้าหมายเลิกจ้างที่สรุปแล้ว

ทำไมตัวเลข 50,000 ตำแหน่งจึงยังไม่ใช่แผนเลิกจ้างที่แน่นอน

Volkswagen ได้ตกลงลดกำลังคนไปแล้วประมาณ 50,000 ตำแหน่งทั่วทั้งกลุ่มบริษัท ซึ่งรวมถึงธุรกิจอย่าง Audi และ Porsche หากมีการพิจารณาลดงานเพิ่มอีก 50,000 ตำแหน่ง จำนวนรวมที่อยู่ระหว่างการหารืออาจเพิ่มขึ้นเป็นราว 100,000 ตำแหน่ง

Blume ย้ำว่าตัวเลขเพิ่มเติมนี้ไม่ใช่เป้าหมายตายตัว แต่เกิดจากการคำนวณว่า หากลดค่าใช้จ่ายส่วนกลางลงให้อยู่ในระดับใกล้เคียงคู่แข่ง โดยสมมติว่าต้นทุนแรงงานไม่เปลี่ยนแปลง จะต้องลดต้นทุนในขนาดที่เทียบเท่ากับตำแหน่งงานราว 50,000 ตำแหน่ง

ในทางปฏิบัติ แผนประหยัดอาจไม่ได้พึ่งการลดจำนวนพนักงานเพียงอย่างเดียว แต่อาจรวมถึงการปรับจำนวนรุ่นรถยนต์ กำลังการผลิต โครงสร้างองค์กร และการจัดวางธุรกิจต่าง ๆ ใหม่ด้วย

ช่องว่างด้านต้นทุนและกำไรที่บางลง

Blume ระบุว่าค่าใช้จ่ายส่วนกลางของ Volkswagen ยังสูงกว่าบริษัทคู่แข่งที่อยู่ในกลุ่มเดียวกันมากกว่า 30% บริษัทจึงจำเป็นต้องลดความเสียเปรียบเชิงโครงสร้างนี้ หากต้องการกลับมาแข่งขันได้ดีขึ้น

ด้านความสามารถในการทำกำไรก็เป็นปัญหาเช่นกัน Blume ระบุว่าอัตราผลตอบแทนจากการดำเนินงานที่ต่ำกว่า 4% หรือประมาณ 3.8% แม้ถือว่าอยู่ในระดับน่าพอใจเมื่อพิจารณาจากภาวะตลาดที่ยากลำบาก แต่ยังไม่เพียงพอในระยะยาวสำหรับการสร้างเงินทุนไปพัฒนาเทคโนโลยี ผลิตภัณฑ์ใหม่ และโรงงาน

แรงกดดันนี้อธิบายได้ว่าทำไมฝ่ายบริหารจึงเชื่อมโยงการปรับโครงสร้างเข้ากับความสามารถของ Volkswagen ในการลงทุนอนาคต ไม่ใช่มองเป็นเพียงมาตรการแก้กำไรที่อ่อนแอในระยะสั้น

Reuters รายงานว่ากำไรจากการดำเนินงานของกลุ่มบริษัทในปี 2025 ลดลงเหลือ 8.9 พันล้านยูโร และ Volkswagen คาดการณ์อัตรากำไรจากการดำเนินงานในปี 2026 ไว้ราว 4%–5% หลังจากอยู่ที่ 2.8% ในปี 2025

แรงกดดันหลายด้านที่อยู่เบื้องหลังการรื้อโครงสร้าง

Volkswagen กำลังเผชิญปัจจัยกดดันหลายเรื่องพร้อมกัน ได้แก่

• ผู้ผลิตรถยนต์จีนรุกตลาดยุโรปมากขึ้น แบรนด์จีนกำลังเข้ามาแข่งขันในตลาดบ้านเกิดของ Volkswagen โดยเฉพาะด้านราคา เทคโนโลยี และรถยนต์ไฟฟ้า
• ตลาดจีนทำกำไรลดลง ธุรกิจสำคัญของ Volkswagen ในจีนได้รับแรงกดดันจากการแข่งขันกับผู้ผลิตท้องถิ่นที่รุนแรงขึ้นและภาวะตลาดที่อ่อนแอ
• ภาษีศุลกากรของสหรัฐฯ เพิ่มต้นทุน ภาษีนำเข้ากำลังกดดันความสามารถในการทำกำไรของกลุ่มบริษัทเพิ่มเติมจากปัญหาการแข่งขันในตลาดโลก
• กำลังการผลิตในยุโรปมากเกินไป เมื่อกำไรลดลงและโรงงานมีศักยภาพการผลิตเหลือเฟือ การรักษาเครือข่ายโรงงานเดิมให้เดินเครื่องในระดับที่คุ้มค่าจึงทำได้ยากขึ้น

ข้อเสนอหลักของ Blume คือ Volkswagen ต้องลดต้นทุนให้ลึกกว่าเดิม เพื่อรักษาความสามารถในการแข่งขันและสร้างเงินทุนสำหรับการลงทุน ขณะที่ตลาดกำลังเปลี่ยนแปลงอย่างรวดเร็ว

โรงงานเยอรมนี 4 แห่งใดที่อนาคตยังไม่แน่นอน

Blume ระบุว่า Volkswagen ไม่คาดว่าโรงงานในเมือง Emden, Hannover, Zwickau และ Neckarsulm จะสามารถใช้กำลังการผลิตได้ในระดับที่แข่งขันได้ในช่วงทศวรรษ 2030

คำกล่าวนี้ไม่ได้หมายความว่าบริษัทตัดสินใจปิดโรงงานแล้ว รายงานที่มีอยู่ระบุว่ายังไม่มีการตัดสินใจขั้นสุดท้ายเกี่ยวกับโรงงานใดเป็นการเฉพาะ แม้ข้อเสนอปรับโครงสร้างก่อนหน้านี้จะมีความเป็นไปได้ในการปิดโรงงานในเยอรมนี 4 แห่งอยู่ด้วย

ดังนั้น ประเด็นสำคัญจึงไม่ได้มีเพียงจำนวนงานที่จะหายไป แต่ยังรวมถึงการที่ Volkswagen อาจต้องทบทวนว่ารถยนต์รุ่นใดจะผลิตที่โรงงานไหน จะคงกำลังการผลิตไว้มากน้อยเพียงใด และโรงงานแต่ละแห่งจะได้รับงานใหม่มาทดแทนหรือไม่

แผนปรับโครงสร้างไม่ได้มีแค่การลดคน

การรื้อโครงสร้างที่อยู่ระหว่างการพิจารณามีขอบเขตกว้างกว่าการลดจำนวนพนักงาน โดยมาตรการที่มีการหารือหรือมีรายงานก่อนหน้านี้ ได้แก่

• ลดจำนวนรุ่นรถยนต์;
• ลดกำลังการผลิตของโรงงาน;
• ยกเลิกหรือปรับโครงสร้างหน่วยงานบริหารและโครงสร้างที่ทำงานซ้ำซ้อนกัน; และ
• อาจแยกหรือปรับธุรกิจบางส่วนออกจากโครงสร้างเดิม

กลุ่มครอบครัวผู้ถือหุ้นที่มีอำนาจควบคุม Volkswagen ยังเรียกร้องให้ผู้มีส่วนได้เสียสนับสนุนการปรับโครงสร้างที่จริงจังกว่าเดิมด้วย ทำให้แผนสุดท้ายต้องประสานผลประโยชน์ของฝ่ายบริหาร พนักงาน สหภาพแรงงาน คณะกรรมการกำกับดูแล และรัฐโลเวอร์แซกโซนีของเยอรมนี

ขั้นตอนต่อไปคือการเจรจากับพนักงานและบอร์ด

ขั้นต่อไปคาดว่าจะเป็นการหารือโดยตรงกับพนักงาน รวมถึงการตัดสินใจในระดับธรรมาภิบาลของบริษัท Blume มีกำหนดเดินทางไปยังโรงงานที่ได้รับผลกระทบจากแผนฟื้นฟู ขณะที่สภาคนงานของ Volkswagen หรือคณะผู้แทนพนักงาน ได้กำหนดการประชุมพนักงานพิเศษในเดือนสิงหาคม เพื่อเปิดโอกาสให้พนักงานซักถามซีอีโอโดยตรง

กำหนดการที่ประกาศไว้คือการประชุมที่สำนักงานใหญ่ใน Wolfsburg วันที่ 25 สิงหาคม และที่โรงงาน Emden กับ Zwickau วันที่ 26 สิงหาคม

นอกจากนี้ คณะกรรมการกำกับดูแลของ Volkswagen มีกำหนดหารือแผนฟื้นฟูกิจการต่อในวันที่ 4 กันยายน

สรุป: 50,000 ตำแหน่งคือมาตรวัดขนาดปัญหา ไม่ใช่คำสั่งเลิกจ้างที่เสร็จแล้ว

Volkswagen ยังไม่ได้ประกาศแผนเลิกจ้างเพิ่มเติมจำนวน 50,000 ตำแหน่งแบบตายตัว สิ่งที่ Blume ใช้คือตัวเลขดังกล่าวเพื่อแสดงให้เห็นขนาดของการประหยัดที่จำเป็นต่อการปิดช่องว่างด้านต้นทุนกับคู่แข่ง

ถึงอย่างนั้น ผลกระทบที่อาจเกิดขึ้นก็มีขนาดใหญ่ เพราะหากรวมกับการลดงานที่ตกลงไว้ก่อนหน้านี้ การปรับโครงสร้างที่กำลังพิจารณาอาจเกี่ยวข้องกับตำแหน่งงานรวมราว 100,000 ตำแหน่ง ขณะเดียวกันโรงงานเยอรมนี 4 แห่งก็มีความเสี่ยงที่จะยังใช้กำลังการผลิตได้ไม่เต็มที่ในช่วงทศวรรษ 2030

จำนวนงานที่จะลดจริง อนาคตของโรงงานแต่ละแห่ง และรูปแบบสุดท้ายของแผนปรับโครงสร้าง ยังต้องรอผลการเจรจากับพนักงานและการตัดสินใจของคณะกรรมการบริษัท