หนี้ AI เกือบ 2.23 แสนล้านดอลลาร์กำลังเบียดแย่งเงินทุนระยะยาวทั่วโลกอย่างไร

หนี้ AI กำลังแย่งเงินทุนก้อนเดียวกับรัฐบาล

การกู้ยืมเพื่อสร้างศูนย์ข้อมูล ชิป และโครงสร้างพื้นฐานสำหรับปัญญาประดิษฐ์ (AI) กำลังกลายเป็นแรงกดดันสำคัญต่อตลาดตราสารหนี้ระยะยาวทั่วโลก โดยเฉพาะเมื่อบริษัทเทคโนโลยีขนาดใหญ่ หรือที่เรียกว่า “hyperscaler” เช่น Alphabet, Amazon, Meta และ Oracle เดินหน้าออกพันธบัตรในปริมาณมากพร้อม ๆ กับที่รัฐบาลยังต้องกู้เงินเพื่อชดเชยการขาดดุล

กลไกสำคัญคืออุปทานตราสารหนี้ที่เพิ่มขึ้นพร้อมกัน เมื่อบริษัทเอกชนและรัฐบาลต่างต้องการเงินจากกองทุนบำนาญ บริษัทประกัน และผู้จัดการสินทรัพย์ทั่วโลก ผู้ลงทุนย่อมมีอำนาจต่อรองมากขึ้น และมักเรียกร้องผลตอบแทนที่สูงขึ้นเพื่อรับภาระหนี้ก้อนใหม่ ปรากฏการณ์นี้อาจดันต้นทุนการกู้ยืมของบริษัทโดยตรง และเพิ่มแรงกดดันต่อผลตอบแทนพันธบัตรรัฐบาลระยะยาวผ่านสิ่งที่ตลาดเรียกว่า term premium หรือผลตอบแทนส่วนเพิ่มที่ผู้ลงทุนต้องการเพื่อถือพันธบัตรระยะยาว

อย่างไรก็ตาม ควรแยกให้ออกระหว่างการเป็น “คู่แข่งที่เพิ่มขึ้น” ในการระดมเงินทุน กับการเป็นสาเหตุหลักของการเทขายพันธบัตรรัฐบาล หนี้ AI เพียงอย่างเดียวยังไม่ใช่คำอธิบายทั้งหมดของการปรับขึ้นของอัตราผลตอบแทนพันธบัตรรัฐบาลสหรัฐฯ

ตัวเลขหนี้ AI ใหญ่แค่ไหน

ข้อมูลจาก Reuters ระบุว่า Amazon, Alphabet, Meta และ Oracle ออกพันธบัตรรวมกันประมาณ 1.94 แสนล้านดอลลาร์ในปี 2026 จนถึงวันที่ 7 กรกฎาคม เทียบกับประมาณ 1.08 แสนล้านดอลลาร์ตลอดปี 2025 ส่วนตัวเลขเกือบ 2.23 แสนล้านดอลลาร์ที่มีการรายงานในบางการประเมิน อาจใช้วันตัดข้อมูลหรือขอบเขตการนับที่แตกต่างกัน จึงควรมองเป็นค่าประมาณ ไม่ใช่ตัวเลขที่เปรียบเทียบกันได้โดยตรงทุกกรณี

ในภาพรวม Morgan Stanley คาดว่าการออกหนี้ที่เกี่ยวข้องกับ AI ทั่วโลกอาจเพิ่มขึ้นมากกว่าสองเท่า แตะเกือบ 5.7 แสนล้านดอลลาร์ในปี 2026 จากการประเมินว่ามียอดออกหนี้แล้วเกือบ 2.36 แสนล้านดอลลาร์ ณ วันที่ 31 พฤษภาคม ขณะที่หนี้ที่เกี่ยวข้องกับ AI คิดเป็นเกือบ 15% ของการออกพันธบัตรระดับ investment grade ในปีนี้ตามข้อมูลของธนาคารและผู้จัดการการจัดจำหน่าย

ตัวเลขเหล่านี้อาจแตกต่างกันตามนิยามว่า “หนี้ AI” ครอบคลุมเพียงพันธบัตรของ hyperscaler หรือรวมสินเชื่อเอกชน การจัดหาเงินทุนโครงการ ผู้พัฒนาศูนย์ข้อมูล ผู้ผลิตอุปกรณ์ และซัพพลายเออร์ในห่วงโซ่ชิปด้วยหรือไม่

ทำไมผลตอบแทนพันธบัตรรัฐบาลจึงอาจได้รับผลกระทบ

เมื่อบริษัทเทคโนโลยีคุณภาพสูงออกพันธบัตรจำนวนมาก นักลงทุนจะมีทางเลือกนอกเหนือจากพันธบัตรรัฐบาล โดยเฉพาะในช่วงอายุยาว หากพันธบัตรบริษัทให้ผลตอบแทนสูงขึ้นเพียงพอเมื่อเทียบกับพันธบัตรรัฐบาล ก็อาจทำให้รัฐบาลต้องเสนอผลตอบแทนที่น่าสนใจมากขึ้นเพื่อดึงดูดเงินทุนในตลาดเดียวกัน

ขณะเดียวกัน ปัจจัยอื่น ๆ ก็มีน้ำหนักมากเช่นกัน ได้แก่ ความกังวลเรื่องเงินเฟ้อ การขาดดุลงบประมาณและปริมาณพันธบัตรรัฐบาลที่ออกใหม่ แนวโน้มเศรษฐกิจ ความเสี่ยงทางภูมิรัฐศาสตร์ การคาดการณ์นโยบายของธนาคารกลาง และ term premium

อัตราผลตอบแทนพันธบัตรรัฐบาลสหรัฐฯ อายุ 30 ปีเพิ่งขยับเหนือ 5.3% ใกล้ระดับสูงสุดในรอบ 19 ปี ท่ามกลางการเทขายพันธบัตรทั่วโลก ความกังวลเรื่องเงินเฟ้อ และภาระหนี้รัฐบาลสหรัฐฯ ที่กำลังเข้าใกล้ 40 ล้านล้านดอลลาร์ ดังนั้น การกู้เงินของบริษัท AI อาจซ้ำเติมแรงกดดันด้านอุปสงค์และอุปทาน แต่หลักฐานที่มีอยู่ยังไม่ยืนยันว่าเป็นต้นเหตุหลักของการปรับขึ้นของผลตอบแทนพันธบัตรรัฐบาล

บริษัทเทคโนโลยีกำลังออกหนี้ไปทั่วโลก

การระดมทุนไม่ได้จำกัดอยู่แค่ตลาดดอลลาร์สหรัฐฯ Alphabet ซึ่งเป็นบริษัทแม่ของ Google ระดมทุนผ่านพันธบัตรสกุลดอลลาร์ออสเตรเลียเป็นครั้งแรกได้ 5.5 พันล้านดอลลาร์ออสเตรเลีย แบ่งเป็นตราสารอายุ 3, 5, 10 และ 20 ปี โดยมีคำสั่งซื้อจากนักลงทุนมากกว่า 1.8 หมื่นล้านดอลลาร์ออสเตรเลีย

พันธบัตรอายุ 20 ปีของ Alphabet ให้ผลตอบแทนประมาณ 6.98% หรือเกือบ 7% ตัวเลขนี้สะท้อนว่า แม้ผู้ออกตราสารจะมีคุณภาพสูง แต่การระดมทุนในตลาดใหม่และการกู้ยืมระยะยาวในช่วงที่อุปทานหนี้เพิ่มขึ้น ก็อาจมีต้นทุนสูงขึ้นอย่างมีนัยสำคัญ

Alphabet ยังเป็นผู้กู้รายใหญ่ในตลาดพันธบัตรสกุลยูโร ปอนด์สเตอร์ลิง ฟรังก์สวิส และเยน ขณะที่ Amazon ระดมทุน 1.45 หมื่นล้านยูโรในเดือนมีนาคมจากการออกพันธบัตรแปดชุด ซึ่งถือเป็นดีลใหญ่ที่สุดเท่าที่เคยมีมาในตลาดพันธบัตรบริษัทสกุลยูโร

สำหรับตัวเลขที่อ้างว่าการออกพันธบัตรต่างชาติในออสเตรเลียอาจมีมูลค่ารวมราว 6 หมื่นล้านดอลลาร์ออสเตรเลีย และตัวเลขคาดการณ์โครงสร้างเงินทุน 1.75 ล้านล้านดอลลาร์จากทั้งหมด 3.2 ล้านล้านดอลลาร์จนถึงปี 2028 นั้น ยังไม่สามารถตรวจสอบยืนยันได้จากแหล่งข้อมูลคุณภาพสูงที่มีอยู่ จึงควรถือเป็นประมาณการที่ต้องอ้างอิงงานวิจัยต้นทางเพิ่มเติม

นักลงทุนตราสารหนี้ควรอ่านเกมอย่างไร

ผลตอบแทนสูงขึ้น แต่ไม่ได้แปลว่าความเสี่ยงหายไป

พันธบัตรของ hyperscaler บางรุ่นให้ผลตอบแทนราว 4.75%-8% ขึ้นอยู่กับผู้ออกตราสารและอายุคงเหลือ จึงอาจดึงดูดนักลงทุนที่ต้องการรายได้ประจำจากบริษัทระดับ investment grade และรับความเสี่ยงด้านอัตราดอกเบี้ยกับ credit spread ได้ คำสั่งซื้อจำนวนมากในการออกพันธบัตรของ Alphabet ในออสเตรเลียก็สะท้อนว่าสถาบันยังมีความต้องการตราสารจากบริษัทที่เป็นที่รู้จัก

แต่พันธบัตรของ Alphabet, Amazon และ Meta ไม่ได้มีความเสี่ยงแบบเดียวกับหนี้ของผู้พัฒนาศูนย์ข้อมูล ผู้ผลิตอุปกรณ์ บริษัท AI ขนาดเล็ก หรือโครงการที่จัดตั้งเป็นนิติบุคคลเฉพาะกิจ นักลงทุนควรพิจารณาว่าเป็นหนี้ไม่มีหลักประกันของบริษัทแม่ หนี้มีหลักประกัน หนี้ที่อยู่ในระดับโครงสร้างด้อยสิทธิของบริษัทโฮลดิ้ง สัญญาเช่า หรือการจัดหาเงินทุนนอกงบดุล เพราะคำว่า “พันธบัตร AI” เพียงอย่างเดียวไม่ได้บอกว่าผลตอบแทนชดเชยความเสี่ยงได้เพียงพอหรือไม่

อายุยาวทำให้ไวต่อดอกเบี้ย

ผลตอบแทนที่น่าสนใจส่วนหนึ่งมาจากพันธบัตรอายุยาว หากผลตอบแทนในตลาดปรับขึ้นต่อ ราคาพันธบัตรที่ถืออยู่ก็อาจลดลงมาก ในทางกลับกัน หากผลตอบแทนลดลง คูปองที่ล็อกไว้จะมีคุณค่ามากขึ้น แต่รายได้จากการนำเงินต้นที่ได้รับคืนไปลงทุนใหม่อาจลดลง

รายได้จาก AI ยังต้องพิสูจน์

บริษัทต่าง ๆ กำลังก่อหนี้ก่อนที่รายได้และผลตอบแทนจากโครงสร้างพื้นฐาน AI จะพิสูจน์ได้อย่างเต็มที่ หากการสร้างรายได้ช้ากว่าคาด การลงทุนยังอยู่ในระดับสูง หรือการแข่งขันทำให้อัตรากำไรจากคลาวด์และบริการ AI ลดลง อัตราส่วนหนี้สินและส่วนชดเชยความเสี่ยงของบริษัทก็อาจแย่ลง แม้บริษัทเหล่านั้นจะมีฐานะการเงินแข็งแกร่งในปัจจุบัน

ตลาดอาจรับหนี้ทั้งหมดไม่ไหว

ความต้องการของนักลงทุนยังอยู่ในระดับสูง แต่ก็เริ่มเลือกมากขึ้น ขณะที่ปริมาณการออกพันธบัตรเพิ่มและผลตอบแทนปรับตัวสูงขึ้น นักวิเคราะห์บางรายเตือนว่าตลาดพันธบัตรระดับ investment grade อาจไม่สามารถรองรับความต้องการเงินทุนทั้งหมดของ hyperscaler ได้ ซึ่งอาจนำไปสู่ส่วนชดเชยความเสี่ยงที่กว้างขึ้น คูปองที่สูงขึ้น การใช้สินเชื่อเอกชน การออกหุ้น หรือโครงสร้างการเงินรูปแบบใหม่

สำหรับพอร์ตที่เน้นรายได้ แนวทางที่รอบคอบคือมองพันธบัตรกลุ่มนี้เป็นการลงทุนในสินเชื่อที่ควรกระจายความเสี่ยง ไม่ใช่สิ่งทดแทนพันธบัตรรัฐบาล ควรให้ความสำคัญกับความแข็งแกร่งของงบดุล ลำดับสิทธิของเจ้าหนี้ การกระจายอายุพันธบัตร และไม่ไล่หาผลตอบแทนระดับ 8% โดยไม่เข้าใจความเสี่ยงเพิ่มเติมด้านโครงการ หนี้สิน สภาพคล่อง ค่าเงิน และโครงสร้างทางกฎหมาย