ทำไม Vortexa จึงเตือนว่า ตลาดน้ำมันดิบอาจเผชิญภาวะอุปทานตึงตัวรุนแรง

คำเตือนของ Vortexa เมื่อวันที่ 18 สิงหาคม 2026 เกิดจากสัญญาณหลายด้านที่ชี้ไปในทิศทางเดียวกัน ได้แก่ ปริมาณน้ำมันที่หายออกจากตลาดจริงและการระบายสต็อกที่รวดเร็วผิดปกติ ไม่ใช่เพียงความกังวลจากข่าวภูมิรัฐศาสตร์เท่านั้น

ประเด็นสำคัญคือ น้ำมันดิบในตลาดจริงกำลังลดลงเร็วกว่าที่ราคาซึ่งเคลื่อนไหวใกล้ 90 ดอลลาร์ต่อบาร์เรลดูเหมือนจะสะท้อน ขณะเดียวกันสำนักงานพลังงานสากล หรือ IEA คาดว่าตลาดจะขาดดุลอย่างมีนัยสำคัญในไตรมาส 3

การส่งออกจากผู้ผลิตรายใหญ่ลดลงพร้อมกัน

Vortexa รายงานว่า การส่งออกน้ำมันดิบรวมจากอิหร่าน รัสเซีย ซาอุดีอาระเบีย และสหรัฐฯ ลดลงราว 5 ล้านบาร์เรลต่อวัน ทำให้ปริมาณรวมลดลงสู่ระดับต่ำสุดเป็นประวัติการณ์

ปัจจัยที่ถูกระบุว่าเกี่ยวข้องกับการลดลงครั้งนี้ ได้แก่

• ข้อจำกัดต่อการส่งออกของอิหร่านและความติดขัดในการเดินเรือผ่านช่องแคบฮอร์มุซ
• ความเสี่ยงด้านความปลอดภัยในอ่าวอาหรับและทะเลแดง ซึ่งกระทบเส้นทางและการส่งออกของซาอุดีอาระเบีย
• ความเสียหายต่อโครงสร้างพื้นฐานส่งออกน้ำมันของรัสเซียในทะเลดำจากการโจมตีด้วยโดรนของยูเครน
• อุปทานจากสหรัฐฯ ที่เข้ามาชดเชยได้น้อยลง หลังการระบายน้ำมันจากคลังสำรองเชิงยุทธศาสตร์ไม่ได้ช่วยชดเชยการสูญเสียทั้งหมด

น้ำมันทั้งในเรือและในคลังบนบกลดลงอย่างรวดเร็ว

ข้อมูลของ Vortexa ระบุว่า ปริมาณน้ำมันดิบที่อยู่ระหว่างการขนส่งทางเรือ หรือ “น้ำมันบนผิวน้ำ” ลดลงราว 175 ล้านบาร์เรลภายใน 4 สัปดาห์ คิดเป็นการลดลงเฉลี่ยประมาณ 6.25 ล้านบาร์เรลต่อวัน ขณะที่น้ำมันในถังเก็บบนบกประเภทหลังคาลอยลดลงประมาณ 81 ล้านบาร์เรล

ตัวเลขนี้เป็นสัญญาณจากตลาดกายภาพที่รุนแรงกว่าการใช้คำว่า “ลดลงมากกว่า 7 ล้านบาร์เรลต่อวัน” ตามที่มีการกล่าวถึงในคำถาม โดยข้อมูลโพสต์ของ Vortexa ที่มีอยู่รองรับตัวเลข 175 ล้านบาร์เรลในช่วง 4 สัปดาห์ หรือเฉลี่ยประมาณ 6.25 ล้านบาร์เรลต่อวัน

เมื่อทั้งน้ำมันที่กำลังเดินทางและน้ำมันในคลังลดลงพร้อมกัน ความกังวลจึงไม่ได้อยู่แค่ที่การขนส่งล่าช้า แต่อาจสะท้อนว่าปริมาณสำรองที่พร้อมนำมาใช้กำลังหดตัวลงด้วย

การเปิดช่องแคบฮอร์มุซยังไม่ใช่การกลับสู่ภาวะปกติ

การเดินเรือผ่านฮอร์มุซที่ดีขึ้นชั่วคราวในช่วงกลางเดือนกรกฎาคมไม่ได้ยืนยันว่าการขนส่งจะกลับมาเป็นปกติอย่างยั่งยืน IEA ระบุว่า ยังไม่มีข้อตกลงที่ทำให้ฮอร์มุซกลับมาเปิดได้อย่างต่อเนื่องและรับประกันการเดินเรือโดยไม่ติดขัดผ่านช่องแคบบับเอลมันเดบ ขณะที่การสู้รบและความปั่นป่วนทางทะเลรอบใหม่ได้บั่นทอนความพยายามฟื้นฟูการผลิตและการขนส่ง

ดังนั้น การฟื้นตัวของการเดินเรือในช่วงสั้น ๆ จึงยังไม่เพียงพอที่จะลบผลกระทบจากการหยุดชะงักที่สะสมอยู่ในระบบ

อิหร่านเป็นจุดสูญเสียที่รุนแรงที่สุด

ตัวเลขการส่งออกของอิหร่านที่มีการรายงานอยู่ที่ 294,000 บาร์เรลต่อวัน เทียบกับค่าเฉลี่ยในปี 2025 ซึ่งอยู่ใกล้ 1.7 ล้านบาร์เรลต่อวัน ตัวเลขนี้สะท้อนว่าการเดินเรือผ่านฮอร์มุซที่ดีขึ้นเพียงชั่วคราวไม่อาจแก้ปัญหาอุปทานโดยรวมได้

อย่างไรก็ตาม ยังไม่สามารถยืนยันจากแหล่งข้อมูลปฐมภูมิในชุดข้อมูลที่ตรวจสอบได้ถึงรายละเอียดที่ระบุว่า มีบันทึกความเข้าใจระหว่างสหรัฐฯ กับอิหร่านในเดือนมิถุนายน หรือการเปรียบเทียบตัวเลขการส่งออกของอิหร่านดังกล่าวโดยตรง จึงควรมองตัวเลขนี้เป็นข้อมูลจากการติดตามตลาดของภาคอุตสาหกรรม ไม่ใช่สถิติการผลิตอย่างเป็นทางการ

ตัวเลขของ IEA ช่วยยืนยันภาพตลาดที่ตึงตัว

IEA รายงานว่า อุปทานน้ำมันโลกในเดือนกรกฎาคมฟื้นตัว 2.4 ล้านบาร์เรลต่อวัน แตะ 101.5 ล้านบาร์เรลต่อวัน อย่างไรก็ดี ยังต่ำกว่าช่วงเดียวกันของปีก่อน 6.3 ล้านบาร์เรลต่อวัน และมีอุปทานจากภูมิภาคอ่าวอาหรับที่หยุดชะงักอยู่ราว 8.3 ล้านบาร์เรลต่อวัน

ต่อมา IEA คาดว่าอุปทานเฉลี่ยตลอดปี 2026 จะลดลง 4.3 ล้านบาร์เรลต่อวัน เหลือประมาณ 102 ล้านบาร์เรลต่อวัน พร้อมประเมินว่าตลาดโลกจะขาดดุล 1.8 ล้านบาร์เรลต่อวันในไตรมาส 3

ตัวเลขจาก IEA มีความสำคัญ เพราะเป็นการประเมินจากหน่วยงานที่ติดตามสมดุลน้ำมันโลกโดยอิสระจากคำเตือนของ Vortexa จึงช่วยเสริมว่าความเสี่ยงไม่ได้เกิดจากข้อมูลของบริษัทวิเคราะห์ตลาดเพียงแห่งเดียว

เหตุใดราคาน้ำมันจึงอาจยังสะท้อนความเสี่ยงไม่เต็มที่

ราคาน้ำมันดิบเบรนต์อยู่ราว 90–92 ดอลลาร์ต่อบาร์เรล ซึ่งเพิ่มขึ้นมากแล้ว แต่ Reuters ระบุว่า ตลาดเพียงเริ่มยอมรับมากขึ้นว่าการหยุดชะงักอาจยืดเยื้อ ยังไม่ได้สะท้อนความเสี่ยงดังกล่าวอย่างเต็มที่ โดยส่วนเพิ่มจากความตื่นตระหนกในช่วงแรกได้ลดลงไปบางส่วน

ข้อโต้แย้งโดยนัยของ Vortexa คือ หากปริมาณน้ำมันในเรือและคลังบนบกลดลงพร้อมกันอย่างรวดเร็ว และตลาดกำลังมุ่งหน้าเข้าสู่ภาวะขาดดุล ราคาก็ควรมีส่วนเพิ่มเพื่อชดเชยความเสี่ยงทางภูมิรัฐศาสตร์ที่สูงขึ้นและยืดเยื้อกว่าที่ตลาดช่วงฤดูร้อนกำลังประเมินอยู่

ช่องทางหลบเลี่ยงมาตรการคว่ำบาตรสะท้อนอุปทานที่เข้าถึงได้ยาก

การประเมินของ Windward เมื่อวันที่ 17 สิงหาคมระบุว่า มีเรือประมาณ 20 ลำจอดอยู่บริเวณทอดสมอเกาะโคห์-เอ-มูบารักใกล้ช่องแคบฮอร์มุซ และถูกระบุว่ามีส่วนเกี่ยวข้องกับการหลบเลี่ยงมาตรการคว่ำบาตรและการถ่ายน้ำมันระหว่างเรือ โดยในจำนวนนี้ 8 ลำถูกสำนักงานควบคุมทรัพย์สินต่างประเทศของสหรัฐฯ หรือ OFAC ขึ้นบัญชี

ภาพดังกล่าวชี้ว่า น้ำมันบางส่วนของอิหร่านอาจติดค้าง ถูกปกปิด หรือจำเป็นต้องผ่านช่องทางที่มีต้นทุนและความเสี่ยงสูงขึ้น แทนที่จะไหลเข้าสู่ตลาดเปิดได้อย่างรวดเร็ว

ปัจจัยที่อาจทำให้คำเตือนนี้คลาดเคลื่อนได้

ยังมีปัจจัยที่อาจลดความรุนแรงของภาวะขาดดุล เช่น สต็อกน้ำมันดิบของสหรัฐฯ ที่เพิ่มขึ้น ซึ่งตามปกติจะช่วยลดมุมมองเชิงบวกต่อราคาน้ำมัน ขณะที่สต็อกน้ำมันกลั่นที่ลดลงกลับเป็นสัญญาณในทิศทางตรงกันข้าม

อุปสงค์น้ำมันของจีนที่ชะลอลง โดยเฉพาะจากการขยายตัวของรถยนต์ไฟฟ้า ก็อาจทำให้ขนาดของภาวะขาดดุลเล็กลงได้เช่นกัน IEA คาดว่าอุปสงค์น้ำมันโลกในปี 2026 จะหดตัว 1.6 ล้านบาร์เรลต่อวัน แสดงให้เห็นว่าข้อสรุปเรื่องวิกฤตอุปทานจะเกิดขึ้นจริงในระดับใด ขึ้นอยู่กับว่าการหยุดชะงักจะยืดเยื้อนานกว่าการทำลายอุปสงค์จากราคาที่สูงขึ้นหรือไม่

โดยสรุป Vortexa เห็นสัญญาณเตือนจากการส่งออกที่ลดลงพร้อมกัน สต็อกที่ถูกระบายอย่างรวดเร็ว และการคาดการณ์ขาดดุลจาก IEA ขณะที่ราคาน้ำมันอาจยังไม่ได้ใส่ส่วนเพิ่มสำหรับความเสี่ยงที่ยืดเยื้อเต็มที่ หากการขนส่งในอ่าวอาหรับหรือทะเลดำหยุดชะงักมากขึ้น มุมมองของ Vortexa จะมีน้ำหนักเพิ่มขึ้น แต่หากฮอร์มุซและบับเอลมันเดบกลับมาเปิดได้อย่างมั่นคง อุปทานนอกภูมิภาคอ่าวอาหรับเพิ่มขึ้น หรืออุปสงค์จีนอ่อนแอลง คำเตือนดังกล่าวก็จะมีน้ำหนักลดลง