ศึกชิงเลขาธิการสหประชาชาติยังไม่ลงตัว ใครนำหลังโหวตรอบแรก และอะไรจะชี้ขาดผลลัพธ์

อย่างไรก็ตาม ผลโหวตรอบแรกเป็นเพียงการวัดระดับการยอมรับเบื้องต้น ไม่ใช่การตัดสินว่าใครจะได้รับการเสนอชื่อเป็นเลขาธิการสหประชาชาติ

ผู้สมัครเพิ่มคนที่ 8 แต่ยังไม่มีข้อมูลแรงหนุน

อีวอนน์ บากี อดีตรัฐมนตรีและอดีตเอกอัครราชทูตเอกวาดอร์ประจำฝรั่งเศส กาตาร์ และสหรัฐฯ เข้าสู่การแข่งขันในสัปดาห์นี้ หลังตองกาเสนอชื่อเธอให้ดำรงตำแหน่งต่อจากอันโตนิโอ กูเตร์เรส

การเข้ามาของบากีทำให้จำนวนผู้สมัครเพิ่มเป็น 8 คน และทำให้เอกวาดอร์มีผู้สมัคร 2 คน ได้แก่ บากีและเอสปีโนซา

บากี วัย 75 ปี ระบุว่าเธอจะให้ความสำคัญกับการป้องกันความขัดแย้งและการฟื้นฟูประสิทธิภาพของสหประชาชาติ โดยอ้างถึงประสบการณ์จากช่วงสงครามกลางเมืองเลบานอน

มีรายงานบางส่วนกล่าวอ้างว่าบากีได้รับการสนับสนุนจากสหรัฐฯ หรือว่าความสัมพันธ์ของเธอกับโดนัลด์ ทรัมป์และบิล คลินตันอาจแปลเป็นแรงหนุนจากวอชิงตัน แต่ข้อมูลที่มีอยู่ยังไม่ยืนยันการรับรองอย่างเป็นทางการหรือคำมั่นว่าจะลงคะแนนให้เธอ ดังนั้นข้อกล่าวอ้างดังกล่าวควรถูกมองว่าเป็นการประเมินทางการเมืองที่ยังไม่ได้รับการยืนยัน

ผู้สมัครทั้ง 8 คน

สนามแข่งขันในขณะนี้ประกอบด้วย

1. เรเบกา กรินสแปน — คอสตาริกา
2. แคโรลิน รอดริเกส-เบอร์เก็ตต์ — กายอานา
3. ราฟาเอล กรอสซี — อาร์เจนตินา
4. อีวอนน์ บากี — เอกวาดอร์
5. มาเรีย เฟร์นันดา เอสปีโนซา — เอกวาดอร์
6. มิเชล บาเชเลต์ — ชิลี
7. แม็กกี ซัลล์ — เซเนกัล
8. โอลารา โอตุนู — ยูกันดา

จากหลักฐานการโหวตรอบแรก กรินสแปน รอดริเกส-เบอร์เก็ตต์ และกรอสซีเป็นสามผู้สมัครที่แสดงให้เห็นแรงสนับสนุนมากที่สุด ขณะที่บากีเพิ่งเข้าสู่การแข่งขัน จึงยังไม่มีข้อมูลว่าคณะมนตรีความมั่นคงสนับสนุนเธอมากน้อยเพียงใด

ข้อขัดแย้งเรื่องบทบาทของประธานสมัชชาใหญ่

อันนาลีนา แบร์บ็อก ประธานสมัชชาใหญ่แห่งสหประชาชาติ ผลักดันให้ประเทศสมาชิกเสนอชื่อผู้สมัครโดยเร็ว เปิดเวทีให้ผู้สมัครแสดงวิสัยทัศน์ต่อสาธารณะ และเปิดทางให้สมาชิกทั้ง 193 ประเทศมีส่วนร่วมมากขึ้นในกระบวนการคัดเลือก

แต่สหรัฐฯ และรัสเซียแสดงความกังวลว่าแนวทางดังกล่าวอาจล้ำเข้ามาในอำนาจของคณะมนตรีความมั่นคง ซึ่งตามกฎบัตรสหประชาชาติมีหน้าที่เสนอชื่อเลขาธิการฯ ต่อสมัชชาใหญ่ รายงานข่าวระบุว่าวอชิงตันกล่าวหาว่าแบร์บ็อกพยายามบ่อนทำลายกระบวนการ ขณะที่มอสโกตั้งคำถามต่อบทบาทที่เธอเข้ามารับไว้

อย่างไรก็ดี การหยั่งเสียงของคณะมนตรีความมั่นคงมีน้ำหนักทางการเมือง ไม่ใช่คำวินิจฉัยทางกฎหมายที่ชี้ขาดผลการแต่งตั้ง

รัสเซียยังไม่ปิดทางเลือก

รัสเซียส่งสัญญาณว่ายังอาจมีผู้สมัครรายใหม่เข้าสู่การแข่งขัน และวิจารณ์ผลงานของกูเตร์เรส โดยเฉพาะในประเด็นประสิทธิภาพของสหประชาชาติและการจัดการความขัดแย้ง

ท่าทีดังกล่าวทำให้มอสโกยังคงมีอำนาจต่อรอง การเปิดกว้างต่อชื่อใหม่อาจช่วยป้องกันไม่ให้เกิดฉันทามติเร็วเกินไปต่อผู้สมัครที่กำลังนำอยู่ในขณะนี้ แต่ข้อมูลที่มีอยู่ยังไม่ยืนยันว่ารัสเซียให้คำมั่นสนับสนุนหรือประกาศจะใช้สิทธิยับยั้งผู้สมัครคนใดโดยเฉพาะ

เงื่อนไขสำคัญ: 9 เสียงและต้องไม่ถูกวีโต

ตามแนวปฏิบัติของสหประชาชาติและมาตรา 97 ของกฎบัตรฯ คณะมนตรีความมั่นคงต้องเสนอชื่อผู้สมัคร 1 คนให้สมัชชาใหญ่พิจารณาแต่งตั้ง

ผู้สมัครที่จะผ่านด่านคณะมนตรีความมั่นคงต้องได้รับเสียงอย่างน้อย 9 จาก 15 ประเทศ และต้องไม่ถูกคัดค้านด้วยสิทธิยับยั้งของสมาชิกถาวรทั้ง 5 ประเทศ ได้แก่ จีน ฝรั่งเศส รัสเซีย สหราชอาณาจักร และสหรัฐฯ

ในการหยั่งเสียงรอบต่อ ๆ ไป มักมีการใช้บัตรที่ช่วยแยกให้เห็นท่าทีของสมาชิกถาวร ซึ่งจะทำให้ความเสี่ยงเรื่องวีโตชัดเจนขึ้น

กระบวนการอาจยืดเยื้อถึงเดือนตุลาคม

วาระที่สองของกูเตร์เรสจะสิ้นสุดลงในวันที่ 31 ธันวาคม ขณะที่ธรรมเนียมทางการเมืองเรื่องการหมุนเวียนภูมิภาคทำให้ผู้สมัครจากลาตินอเมริกาและแคริบเบียนมีความโดดเด่นในรอบนี้ แม้ธรรมเนียมดังกล่าวจะไม่ใช่กฎที่มีผลผูกพันก็ตาม

หากสมาชิกถาวรยังมีความเห็นแตกต่าง การหยั่งเสียงอาจดำเนินต่อไปจนถึงเดือนตุลาคมหรือหลังจากนั้น รายงานก่อนหน้านี้คาดว่ากระบวนการอาจลากยาวถึงเดือนตุลาคม โดยเฉพาะเมื่อผู้สมัครยังสามารถเข้าสู่การแข่งขันเพิ่มเติมได้

ดังนั้น สิ่งที่ต้องจับตาหลังการโหวตรอบที่สองจึงไม่ใช่เพียงว่าใครได้คะแนน “สนับสนุน” มากที่สุด แต่คือผู้สมัครคนใดจะรวบรวมเสียงได้อย่างน้อย 9 เสียง และยังเป็นบุคคลที่สมาชิกถาวรทั้ง 5 ประเทศยอมรับได้โดยไม่ใช้สิทธิยับยั้ง