งานวิจัยเตือน พื้นที่ไฟป่ายุโรปอาจเพิ่มเกือบ 3 เท่าภายในปี 2100

งานวิจัยที่นำโดย สถาบันวิจัยผลกระทบสภาพภูมิอากาศพอทสดัม หรือ PIK และเผยแพร่ในวารสาร Global Change Biology ชี้ว่า ภาระจากไฟป่าในยุโรปมีแนวโน้มเพิ่มขึ้นอย่างมากภายในช่วงปี 2070–2100 แม้โลกจะเดินหน้าลดการปล่อยก๊าซเรือนกระจกอย่างจริงจังก็ตาม หากการปล่อยยังอยู่ในระดับสูง พื้นที่ที่ถูกไฟป่าเผาไหม้ต่อปีอาจเพิ่มขึ้นเกือบ 3 เท่าจากปัจจุบัน

สาระสำคัญของงานวิจัยคือ การจัดการไฟป่าที่ดีขึ้นสามารถลดความเสียหายได้ แต่ไม่อาจชดเชยผลกระทบจากภาวะโลกร้อนที่รุนแรงขึ้นได้ทั้งหมด

พื้นที่ไฟป่าอาจเพิ่มขึ้นเท่าไร

นักวิจัยเปรียบเทียบพื้นที่เผาไหม้เฉลี่ยในอนาคตช่วงปี 2070–2100 กับค่าเฉลี่ยในช่วงอ้างอิงปัจจุบัน โดยพิจารณาฉากทัศน์การปล่อยก๊าซเรือนกระจก 2 ระดับ

• ฉากทัศน์การปล่อยต่ำ (SSP1-2.6): หากอุณหภูมิโลกเพิ่มขึ้นราว 1.8 องศาเซลเซียสเหนือระดับก่อนยุคอุตสาหกรรม พื้นที่ที่ถูกไฟป่าเผาไหม้ในยุโรปอาจเพิ่มขึ้นประมาณ 39% ต่อปี เมื่อเทียบกับค่าเฉลี่ยปัจจุบัน
• ฉากทัศน์การปล่อยสูง (SSP3-7.0): หากอุณหภูมิโลกเพิ่มขึ้นราว 3.6 องศาเซลเซียส พื้นที่เผาไหม้อาจเพิ่มขึ้นประมาณ 192% หรือเกือบ 2.92 เท่า ของปัจจุบัน

ตัวเลขเหล่านี้เป็นการคาดการณ์จากแบบจำลอง ไม่ใช่การบอกว่าพื้นที่ทุกส่วนของยุโรปจะเกิดไฟป่าในระดับเดียวกัน แต่สะท้อนทิศทางโดยรวมว่า ฤดูไฟป่าอาจรุนแรงขึ้นและขยายไปยังพื้นที่ที่เดิมไม่คุ้นเคยกับไฟขนาดใหญ่

เมดิเตอร์เรเนียนยังเสี่ยงที่สุด แต่ไฟป่าจะขยับไปทางเหนือ

ภูมิภาคเมดิเตอร์เรเนียน ซึ่งรวมถึงพื้นที่ทางตอนใต้ของยุโรป ยังคงเป็นศูนย์กลางความเสี่ยง เนื่องจากมีอากาศร้อนและแห้งอยู่แล้ว การเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศจะยิ่งทำให้พืชพรรณและเชื้อเพลิงตามธรรมชาติแห้งง่ายขึ้น

อย่างไรก็ตาม งานวิจัยเตือนว่าความเสี่ยงไม่ได้จำกัดอยู่เฉพาะทางใต้ ยุโรปตะวันตกและยุโรปกลาง ซึ่งในอดีตอาจมีประสบการณ์รับมือไฟป่าขนาดใหญ่น้อยกว่า มีแนวโน้มเผชิญไฟป่ามากขึ้น เมื่อ อุณหภูมิสูง ความชื้นในดินลดลง และลมแรง เกิดขึ้นพร้อมกัน สภาพดังกล่าวจะทำให้เชื้อเพลิงแห้งและช่วยให้ไฟลุกลามอย่างรวดเร็ว

สถานการณ์ปี 2026 สะท้อนวิกฤตที่กำลังขยายตัว

ข้อมูลของระบบข้อมูลไฟป่าแห่งยุโรป หรือ EFFIS ระบุว่า ณ วันที่ 19 สิงหาคม 2026 พื้นที่ในยุโรปถูกไฟไหม้แล้ว 616,202 เฮกตาร์ สูงกว่าค่าเฉลี่ยช่วงปี 2006–2025 ณ ช่วงเวลาเดียวกัน ซึ่งอยู่ที่ 280,045 เฮกตาร์ แม้ยังต่ำกว่าระดับของปี 2025 ซึ่งเป็นปีที่เลวร้ายเป็นพิเศษ

สำหรับสหภาพยุโรป ฤดูไฟป่าปี 2025 ถือเป็นฤดูที่เลวร้ายที่สุดเท่าที่มีการบันทึก โดยมีพื้นที่ถูกเผาไหม้ 1,079,538 เฮกตาร์

ความสูญเสียไม่ได้มีเพียงพื้นที่ป่าและบ้านเรือนที่ถูกทำลายเท่านั้น แต่ยังรวมถึงค่าใช้จ่ายในการดับไฟ การอพยพ การเก็บกวาดซากความเสียหาย การฟื้นฟูพื้นที่ ประกันภัย สุขภาพ ระบบสาธารณูปโภค เกษตรกรรม ป่าไม้ และการท่องเที่ยว

ในช่วงต้นเดือนสิงหาคม 2026 มีการประเมินว่าความเสียหายทางเศรษฐกิจจากไฟป่าในฤดูร้อนของยุโรปอาจเกิน 15,000 ล้านยูโร แล้ว อย่างไรก็ตาม ตัวเลขดังกล่าวเป็นการประเมินเบื้องต้นและอาจแตกต่างกันตามวิธีคำนวณและขอบเขตของความเสียหายที่นำมารวม

คณะกรรมาธิการยุโรปประเมินว่า ความเสียหายต่อทรัพย์สินและโครงสร้างพื้นฐานจากไฟป่าในสหภาพยุโรปอยู่ที่ราว 2,500 ล้านยูโรต่อปี แม้ตัวเลขนี้ยังไม่รวมผลกระทบที่กว้างกว่าต่อสุขภาพ ระบบนิเวศ เกษตรกรรม ป่าไม้ และการท่องเที่ยว

การลงทุนช่วยลดพื้นที่เผาไหม้และค่าใช้จ่ายฟื้นฟูได้

นักวิจัยและหน่วยงานยุโรประบุว่า การรับมือไฟป่าควรเริ่มก่อนเกิดไฟ ไม่ใช่รอทุ่มทรัพยากรหลังเกิดภัยแล้ว มาตรการสำคัญได้แก่

• การจัดการพืชพรรณและเชื้อเพลิงในพื้นที่เสี่ยง เพื่อลดวัสดุแห้งที่ทำให้ไฟลุกลาม
• การฟื้นฟูภูมิทัศน์ให้มีความทนทานต่อไฟมากขึ้น
• การเว้นพื้นที่ปลอดภัยรอบชุมชนและสิ่งปลูกสร้าง
• การให้ความรู้ประชาชนเกี่ยวกับความเสี่ยงและการป้องกันการจุดไฟโดยไม่ตั้งใจ
• ระบบตรวจจับไฟและแจ้งเตือนที่รวดเร็วขึ้น
• ทีมดับไฟท้องถิ่นที่ได้รับการฝึกฝน พร้อมกำลังภาคพื้นดินและอากาศที่เพียงพอ

การตรวจพบไฟตั้งแต่ระยะแรกและเข้าควบคุมได้เร็ว อาจจำกัดพื้นที่เผาไหม้และช่วยหลีกเลี่ยงค่าใช้จ่ายในการสร้างบ้าน โครงสร้างพื้นฐาน และระบบเศรษฐกิจขึ้นใหม่ในภายหลัง สหภาพยุโรปจึงสนับสนุนแนวทางบริหารความเสี่ยงไฟป่าแบบบูรณาการ รวมถึงการจัดการเชื้อเพลิงจากพืชพรรณอย่างยั่งยืน

เหตุใดการจัดการไฟเพียงอย่างเดียวจึงไม่พอ

เมื่อความร้อน ความแห้งแล้ง และลมแรงเกิดขึ้นพร้อมกัน ไฟอาจลุกลามเร็ว รุนแรง และครอบคลุมพื้นที่กว้างเกินขีดความสามารถของระบบดับไฟที่ออกแบบจากสภาพอากาศในอดีต

ดังนั้น ข้อเสนอของงานวิจัยจึงมี 2 แนวทางที่ต้องเดินไปพร้อมกัน คือ ยกระดับการป้องกันและความพร้อมรับมือให้เหมาะกับแต่ละพื้นที่ตั้งแต่วันนี้ และ ลดการปล่อยก๊าซเรือนกระจกอย่างรวดเร็ว เพื่อชะลอการเพิ่มขึ้นของสภาพอากาศที่เอื้อต่อไฟป่า

การเตรียมพร้อมในระดับท้องถิ่นช่วยลดความเสียหายที่เกิดขึ้นได้ แต่การลดการปล่อยก๊าซเรือนกระจกคือวิธีสำคัญในการป้องกันไม่ให้ความเสี่ยงขยายตัวจนเกินขอบเขตที่การปรับตัวและการดับไฟจะรับมือได้