Alibaba ปรับโครงสร้างครั้งใหญ่ ดัน AI และคลาวด์เป็นแกนธุรกิจใหม่

Alibaba ประกาศปรับโครงสร้างธุรกิจครั้งใหญ่พร้อมรายงานผลประกอบการไตรมาสแรกของปีงบประมาณ 2027 โดยจัดธุรกิจที่เกี่ยวข้องกับการค้า คลาวด์ ชิป และปัญญาประดิษฐ์ (AI) ให้รวมศูนย์มากขึ้นภายใต้ 3 กลุ่มปฏิบัติการหลัก ได้แก่ Alibaba E-commerce Group, AI Cloud and Computing Services และ AI Lab and Applications

เป้าหมายสำคัญคือการเชื่อมทุกส่วนของห่วงโซ่ AI ตั้งแต่ชิปและกำลังประมวลผล โครงสร้างพื้นฐานคลาวด์ โมเดล Qwen ไปจนถึงแอปพลิเคชันสำหรับผู้บริโภคและองค์กร เพื่อเปลี่ยนความต้องการใช้ AI ที่กำลังเติบโตให้เป็นรายได้เชิงพาณิชย์ที่ต่อเนื่องมากขึ้น

3 กลุ่มธุรกิจใหม่ของ Alibaba

• Alibaba E-commerce Group จะรวมธุรกิจอีคอมเมิร์ซในจีน ธุรกิจดิจิทัลคอมเมิร์ซระหว่างประเทศ และ Hema ซึ่งเป็นธุรกิจค้าปลีกและซูเปอร์มาร์เก็ตของ Alibaba เข้าไว้ด้วยกัน การรวมครั้งนี้ทำให้ธุรกิจการค้าและค้าปลีกของบริษัทอยู่ภายใต้โครงสร้างเดียวกัน

• AI Cloud and Computing Services เกิดจากการผนวก Cloud Intelligence Group เข้ากับ Pingtouge หรือ T-Head หน่วยพัฒนาชิปของ Alibaba โครงสร้างใหม่นี้จะเชื่อมบริการคลาวด์ กำลังประมวลผล โครงสร้างพื้นฐาน AI และการพัฒนาชิปภายในบริษัทเข้าด้วยกัน ซึ่งมีความสำคัญมากขึ้นในช่วงที่ความต้องการใช้ AI เร่งตัว ขณะที่การเข้าถึงชิปประสิทธิภาพสูงจากสหรัฐฯ ยังเผชิญข้อจำกัดด้านการส่งออก

• AI Lab and Applications จะรวมทีมวิจัยโมเดล Qwen ธุรกิจ AI สำหรับผู้บริโภค และผลิตภัณฑ์ด้านสำนักงานไว้เป็นหน่วยงานอิสระ การจัดวางเช่นนี้ทำให้เส้นทางจากการพัฒนาโมเดลไปสู่การสร้างแอปและรายได้ชัดเจนขึ้น

จากการแยกธุรกิจ กลับมาผนึกกำลังรอบ AI

ในทางปฏิบัติ การเปลี่ยนแปลงครั้งนี้ถือเป็นการย้อนทิศจากแนวทาง “1+6+N” ที่ Alibaba ใช้ในปี 2023 ซึ่งมุ่งแยกหน่วยธุรกิจให้มีอิสระมากขึ้นและเปิดทางให้พิจารณาการแยกบริษัทหรือการนำบางหน่วยเข้าจดทะเบียน

แผน IPO ของธุรกิจ Cloud Intelligence ถูกยกเลิกไปก่อนหน้านี้ หลังข้อจำกัดการส่งออกของสหรัฐฯ ทำให้เกิดความไม่แน่นอนเกี่ยวกับการจัดหาชิปขั้นสูง โครงสร้างใหม่จึงสะท้อนว่า Alibaba ต้องการควบรวมทรัพยากรและความสามารถที่เกี่ยวข้องกับ AI มากกว่าการเดินหน้าแยกธุรกิจออกจากกัน

ตัวเลขที่ทำให้ Alibaba เร่งเดินหน้า AI

รายได้รวมของ Alibaba ในไตรมาสล่าสุดอยู่ที่ 268,953 ล้านหยวน หรือประมาณ 39,640 ล้านดอลลาร์สหรัฐ เพิ่มขึ้น 9% จากปีก่อน และสูงกว่าประมาณการ 38,630 ล้านดอลลาร์ ตัวเลขประมาณการดังกล่าวเป็น รายได้รวมทั้งบริษัท ไม่ใช่รายได้ของธุรกิจคลาวด์โดยเฉพาะ

ธุรกิจคลาวด์ภายนอกของ Alibaba มีรายได้เติบโต 45% เมื่อเทียบกับปีก่อน ขณะที่รายได้จากผลิตภัณฑ์ที่เกี่ยวข้องกับ AI ยังคงเติบโตในอัตราเลขสามหลัก ส่วนตัวเลขการเติบโต 40% ที่มีการอ้างถึงบ่อยครั้งนั้น เป็นข้อมูลจากช่วงรายงานก่อนหน้า โดย Alibaba Cloud ระบุว่า ผลิตภัณฑ์ที่เกี่ยวข้องกับ AI คิดเป็น 30% ของรายได้คลาวด์ภายนอกในช่วงดังกล่าว

ด้าน Qwen โมเดล AI แบบเปิดน้ำหนักของ Alibaba มียอดดาวน์โหลดทั่วโลกเกิน 3,000 ล้านครั้งในช่วง 6 เดือน สร้างฐานผู้ใช้งานและนักพัฒนาขนาดใหญ่ที่บริษัทสามารถต่อยอดเป็นรายได้ในอนาคตได้

นอกจากนี้ มีรายงานว่า Alibaba กำลังพิจารณาให้ผู้ใช้งานเชิงพาณิชย์รายใหญ่ของ Qwen รุ่นอนาคตแบ่งรายได้บางส่วนให้บริษัท แนวทางนี้จะเปลี่ยนโมเดลจากการเผยแพร่แบบเปิดโดยไม่เรียกเก็บเงินเป็นหลัก ไปสู่รูปแบบที่ผสมระหว่างการใช้งานฟรีกับค่าลิขสิทธิ์หรือส่วนแบ่งรายได้ อย่างไรก็ตาม เงื่อนไขที่แน่นอนยังไม่ได้ข้อสรุป

AI โตเร็ว แต่กำไรกำลังถูกกดดัน

ข้อแลกเปลี่ยนของยุทธศาสตร์นี้คือภาระการลงทุน Alibaba รายงานการใช้จ่ายลงทุนในไตรมาสดังกล่าวที่ 67,700 ล้านหยวน โดยมี AI infrastructure เป็นหนึ่งในเป้าหมายหลัก ขณะที่ Adjusted EBITDA ลดลง 30% จากปีก่อน แม้รายได้คลาวด์และ EBITDA ของธุรกิจคลาวด์จะเร่งตัวขึ้นก็ตาม

ดังนั้น การปรับโครงสร้างครั้งนี้จึงไม่ใช่เพียงการเปลี่ยนชื่อกลุ่มธุรกิจ แต่เป็นการเดิมพันระยะยาวว่า Alibaba จะสามารถสร้างรายได้ประจำจากการใช้คลาวด์ขององค์กร บริการ AI การสมัครสมาชิกของผู้บริโภค และอาจรวมถึงค่าลิขสิทธิ์หรือส่วนแบ่งรายได้จาก Qwen ได้มากพอที่จะชดเชยแรงกดดันด้านต้นทุนในระยะใกล้หรือไม่