ผลประกอบการไตรมาสแรกของปีงบประมาณ 2027 ทำให้ทิศทางของ Alibaba ชัดเจนขึ้น บริษัทไม่ได้มองอีคอมเมิร์ซ คลาวด์ ชิป และผลิตภัณฑ์ AI เป็นธุรกิจที่แยกขาดจากกันอีกต่อไป แต่กำลังสร้างโมเดลแบบบูรณาการ AI + Cloud + การบริโภค
กลยุทธ์นี้เริ่มแสดงผลในด้านรายได้ โดยรายได้ Alibaba Cloud จากลูกค้าภายนอกเติบโตอย่างรวดเร็ว แต่ต้นทุนของการเร่งลงทุนก็เห็นได้ชัดเช่นกัน ทั้งกำไรและกระแสเงินสดอิสระอยู่ภายใต้แรงกดดันจากการจัดซื้อโครงสร้างพื้นฐานและการพัฒนา AI ขนาดใหญ่ ![]()
![]()
Alibaba กำลังจัดบริษัทใหม่ให้ทำงานเหมือนระบบ AI เดียวกัน
การปรับโครงสร้างครั้งนี้แบ่งการดำเนินงานออกเป็น 3 กลุ่มยุทธศาสตร์หลัก
- Alibaba E-commerce Group รวมธุรกิจอีคอมเมิร์ซในจีน อีคอมเมิร์ซระหว่างประเทศ และ Hema ซึ่งเป็นธุรกิจค้าปลีกและซูเปอร์มาร์เก็ตของ Alibaba
- AI Cloud and Computing Services รวม Cloud Intelligence เข้ากับ Pingtouge หรือธุรกิจชิป T-Head
- AI Lab and Applications รวมศูนย์วิจัยโมเดล Qwen ธุรกิจ AI สำหรับผู้บริโภค และผลิตภัณฑ์สำนักงานที่ใช้ Qwen
![]()
โครงสร้างใหม่นี้สะท้อนการเปลี่ยนจากการบริหาร “กลุ่มธุรกิจหลายก้อน” ไปสู่การประสานงานตลอดห่วงโซ่ AI อีคอมเมิร์ซมีผู้ใช้ ร้านค้า ข้อมูลธุรกรรม และช่องทางจัดจำหน่าย ส่วนชิปกับคลาวด์เป็นฐานประมวลผล ขณะที่โมเดล Qwen และแอปพลิเคชันทำหน้าที่เปลี่ยนเทคโนโลยีเหล่านั้นให้เป็นผลิตภัณฑ์สำหรับผู้บริโภคและองค์กร
Alibaba อธิบายตัวเองในปัจจุบันว่าเป็นบริษัทเทคโนโลยีระดับโลกที่มุ่งเน้น AI + Cloud และการบริโภค โดยโมเดล Qwen ทำหน้าที่ขับเคลื่อนบริการตั้งแต่ซอฟต์แวร์องค์กร อีคอมเมิร์ซ ไปจนถึงแพลตฟอร์มอินเทอร์เน็ตอื่น ๆ ![]()
เหตุผลที่นำ Cloud กับธุรกิจชิป T-Head มาอยู่ด้วยกัน
การรวมสองหน่วยงานนี้มีเป้าหมายเพื่อลดระยะห่างระหว่างการออกแบบฮาร์ดแวร์กับการนำไปใช้งานจริงในเชิงพาณิชย์ เมื่อทีมชิปและคลาวด์ทำงานใกล้กันมากขึ้น Alibaba จะสามารถประสานการพัฒนาชิป การจัดสรรกำลังประมวลผล การฝึกโมเดล และการประมวลผลคำสั่งจากผู้ใช้งาน หรือ inference ได้เป็นระบบเดียวกัน
เดิมพันสำคัญจึงไม่ใช่เพียงการสร้างชิปหรือโมเดลที่ดีขึ้นแบบแยกส่วน แต่คือการควบคุมห่วงโซ่เทคโนโลยีให้ได้มากขึ้น เพื่อเพิ่มประสิทธิภาพและปรับเศรษฐศาสตร์ของบริการที่ขายให้องค์กร อย่างไรก็ตาม ผลประกอบการที่มีอยู่ยังไม่เพียงพอจะพิสูจน์ว่าแนวทางแบบ full-stack นี้จะสร้างผลตอบแทนระยะยาวได้ดีกว่าแนวทางอื่น
ทำไม Qwen จึงมีหน่วยงานของตัวเอง
การจัดตั้ง AI Lab and Applications ทำให้ Qwen มีเจ้าภาพโดยตรงที่ดูแลทั้งการพัฒนาโมเดลและการนำไปใช้งานจริง นี่เป็นเรื่องสำคัญ เพราะ Alibaba กำลังเดินเกมสองด้านพร้อมกัน คือทำให้ Qwen ถูกใช้อย่างแพร่หลาย และเปลี่ยนการใช้งานโมเดลให้กลายเป็นความต้องการสินค้า แอปพลิเคชัน และบริการคลาวด์
Qwen อาจทำหน้าที่เป็นช่องทางดึงลูกค้าเข้าสู่เครื่องมือของ Alibaba Cloud ขณะเดียวกัน Alibaba Cloud ก็สามารถจัดหากำลังประมวลผล การโฮสต์ และบริการระดับองค์กรที่จำเป็นต่อการสร้างรายได้จาก Qwen ได้
Cloud โตแรง แต่ต้องแยกช่วงเวลาของตัวเลขให้ถูกต้อง
ตัวเลขหลายชุดที่ถูกนำมาอธิบายความสำเร็จด้าน AI ของ Alibaba มาจากคนละไตรมาส ในไตรมาสสุดท้ายของปีงบประมาณ 2026 รายได้ Cloud จากลูกค้าภายนอกเติบโต 40% และผลิตภัณฑ์ที่เกี่ยวข้องกับ AI คิดเป็นประมาณ 30% ของรายได้ Cloud จากลูกค้าภายนอก ![]()
![]()
สำหรับไตรมาสแรก FY2027 ตัวเลขที่รายงานมีทิศทางเร่งตัวขึ้นในหลายด้าน
- รายได้ Alibaba Cloud จากลูกค้าภายนอกเติบโต 45% เมื่อเทียบกับปีก่อน ซึ่งเป็นอัตราเติบโตสูงสุดในรอบ 22 ไตรมาส
![]()
![]()
- รายได้จากผลิตภัณฑ์ที่เกี่ยวข้องกับ AI อยู่ที่ประมาณ 12.4 พันล้านหยวน ในไตรมาสดังกล่าว
![]()
![]()
- ผลิตภัณฑ์ AI เติบโตในระดับสามหลักต่อเนื่องเป็นไตรมาสที่ 12
![]()
![]()
- อัตรารายได้ต่อปีของผลิตภัณฑ์ AI สูงกว่า 49.5 พันล้านหยวน ตามสรุปการประชุมนักวิเคราะห์
![]()
ดังนั้น ตัวเลขอัตรารายได้ AI ต่อปีที่ 35.8 พันล้านหยวน และการเติบโตต่อเนื่อง 11 ไตรมาส ควรถูกมองว่าเป็นข้อมูลของช่วงก่อนหน้า ไม่ใช่ตัวเลขที่อธิบาย Q1 FY2027 ได้ดีที่สุด ![]()
![]()
ภาพรวมจึงเป็นบวกในแง่การค้า ความต้องการ AI ไม่ได้อยู่แค่ในห้องวิจัยของ Alibaba อีกต่อไป แต่เริ่มแปลงเป็นรายได้จากคลาวด์และผลิตภัณฑ์จริง ทว่ารายได้ที่โตขึ้นยังไม่ได้หมายความว่าธุรกิจ AI ทำกำไรแล้ว
Alibaba ทดลองหารายได้จาก Qwen มากกว่าการขายพื้นที่คลาวด์
กลยุทธ์ Qwen ที่มีการรายงานประกอบด้วยการเปิดน้ำหนักโมเดลให้ใช้งานในวงกว้าง ควบคู่กับแนวคิดแบ่งรายได้จากผู้ใช้เชิงพาณิชย์รายใหญ่ Reuters รายงานว่า Alibaba มีแผนขอให้ผู้ใช้เชิงพาณิชย์ขนาดใหญ่ของ Qwen รุ่นถัดไปเจรจาข้อตกลงโดยอิงจากรายได้ที่เกิดจากผลิตภัณฑ์หรือบริการซึ่งสร้างด้วยโมเดลดังกล่าว
ประเด็นสำคัญคือแผนนี้ยังไม่ใช่นโยบายกำหนดราคาแบบเปิดเผยและสมบูรณ์ แหล่งข่าวยังไม่ได้ยืนยันอัตราแบ่งรายได้ เกณฑ์รายได้ หรือกรอบใบอนุญาตที่แน่นอน ข้อเสนอนี้จึงสะท้อนความพยายามสร้างรายได้จากมูลค่าเชิงพาณิชย์ของ Qwen โดยไม่ละทิ้งการกระจายโมเดลแบบเปิดที่ช่วยเร่งการยอมรับ
แนวทางดังกล่าวเปิดช่องทางสร้างรายได้ 2 แบบ
- การสร้างรายได้ทางอ้อม: ดึงดูดนักพัฒนาและธุรกิจให้ใช้ Alibaba Cloud สำหรับโฮสต์โมเดล เครื่องมือ และกำลังประมวลผล
- การสร้างรายได้โดยตรง: ขอส่วนแบ่งจากผลิตภัณฑ์ขนาดใหญ่ที่สร้างบน Qwen แม้ผู้ใช้อาจนำโมเดลไปติดตั้งนอก Alibaba Cloud
ท้ายที่สุด ผลกระทบต่อการยอมรับ Qwen จะขึ้นอยู่กับเงื่อนไขใบอนุญาตจริง หากข้อกำหนดเข้มงวดเกินไป ผู้ใช้รายใหญ่อาจชะลอการนำไปใช้งาน แต่หากยังเปิดพื้นที่ให้ทดลองและพัฒนาได้กว้าง Alibaba ก็อาจได้ทั้งฐานผู้ใช้และรายได้เชิงพาณิชย์
การปรับโครงสร้างครั้งนี้สวนทางกับแนวคิดการแยกธุรกิจในปี 2023
การปรับโครงสร้างของ Alibaba ในปัจจุบันเน้นการรวมศูนย์ในส่วนที่ฝ่ายบริหารมองว่ามีความสำคัญต่อการแข่งขันระยะยาว โดยเฉพาะชิป กำลังประมวลผลบนคลาวด์ โมเดล และแอปพลิเคชัน
แนวทางนี้แตกต่างจากแผนปรับโครงสร้าง 6 กลุ่มธุรกิจในปี 2023 ซึ่งเน้นการกระจายอำนาจ ความรับผิดชอบด้านการเงินของแต่ละหน่วยงาน และความเป็นไปได้ในการนำบางธุรกิจไปจดทะเบียนแยกต่างหาก รวมถึงแผน IPO ของธุรกิจคลาวด์ที่ถูกยกเลิกในเวลาต่อมา
ครั้งนี้ Alibaba กลับเลือกนำเทคโนโลยีที่เชื่อว่าต้องประสานงานกันอย่างใกล้ชิดมาอยู่ภายใต้โครงสร้างเดียวกัน เป้าหมายคือทำให้การออกแบบฮาร์ดแวร์และซอฟต์แวร์สอดคล้องกันมากขึ้น ใช้โครงสร้างพื้นฐาน AI ได้คุ้มค่าขึ้น และสร้างเส้นทางที่ชัดเจนจากการใช้งาน Qwen ไปสู่รายได้จากคลาวด์
อย่างไรก็ตาม ยังไม่มีหลักฐานว่าการรวมหน่วยงานเพียงอย่างเดียวจะสร้างความได้เปรียบทางการแข่งขัน ผลลัพธ์จะต้องพิสูจน์ผ่านจำนวนลูกค้า อัตรากำไรของ Cloud การใช้งานโมเดล และผลตอบแทนจากเงินลงทุนด้านโครงสร้างพื้นฐาน
รายได้ดีกว่าคาด แต่กำไรสะท้อนต้นทุนของการเดิมพัน AI
ก่อนประกาศผลประกอบการ นักวิเคราะห์บางส่วนประเมินรายได้รายไตรมาสไว้ที่ 38.63 พันล้านดอลลาร์สหรัฐ Alibaba รายงานรายได้ 268.95 พันล้านหยวน หรือประมาณ 39.64 พันล้านดอลลาร์สหรัฐ เพิ่มขึ้น 9% จากปีก่อน ![]()
แต่ตัวเลขกำไรอ่อนแอกว่ามาก กำไรสุทธิลดลงประมาณ 75% เหลือราว 10.5 พันล้านหยวน ขณะที่รายงานจากตลาดระบุว่ากำไรต่อหุ้นแบบปรับปรุงอยู่ที่ 1.26 ดอลลาร์สหรัฐ ![]()
Adjusted EBITA ก็ลดลงเช่นกัน หลัง Alibaba เพิ่มการใช้จ่ายด้านโครงสร้างพื้นฐาน AI เทคโนโลยี และโครงการที่เกี่ยวข้อง ![]()
Alibaba ระบุว่าบริษัทคาดว่าจะใช้เงินเกินแผนลงทุนเดิม 380 พันล้านหยวน ในช่วง 3 ปีสำหรับโครงสร้างพื้นฐาน AI และคลาวด์ ![]()
เงินลงทุนระดับนี้อธิบายได้ว่าเหตุใดนักลงทุนจึงเห็นการเติบโตของ Cloud อย่างชัดเจน แต่ยังตั้งคำถามกับกำไรระยะใกล้
สิ่งที่ Q1 FY2027 บอกเกี่ยวกับ Alibaba
ผลประกอบการไตรมาสนี้ยังไม่ใช่หลักฐานว่า Alibaba พิสูจน์เศรษฐศาสตร์ของธุรกิจ AI ได้แล้ว แต่ชี้ว่าบริษัทกำลังให้ความสำคัญกับเงื่อนไขที่เชื่อว่าจะทำให้ธุรกิจดังกล่าวเกิดขึ้นได้ในอนาคต ได้แก่
- ฐานอีคอมเมิร์ซที่ใหญ่และประสานงานกันมากขึ้น
- การพัฒนาชิปและคลาวด์แบบบูรณาการ
- การเชื่อมโมเดล Qwen เข้ากับแอปพลิเคชันสำหรับผู้บริโภคและองค์กร
- การกระจายโมเดลแบบเปิดเพื่อเร่งการใช้งาน
- ช่องทางสร้างรายได้ใหม่จากผู้ใช้เชิงพาณิชย์รายใหญ่
ข้อแลกเปลี่ยนปรากฏอยู่ในงบการเงินแล้ว ความต้องการ Cloud และ AI กำลังเร่งตัว แต่เซิร์ฟเวอร์ ชิป การพัฒนาโมเดล และกำลังการผลิตที่จำเป็นต่อการรองรับความต้องการดังกล่าวกำลังกดดันกำไรระยะสั้น
สิ่งที่นักลงทุนต้องการเห็นต่อจากนี้จึงไม่ใช่เพียงจำนวนผู้ใช้โมเดลที่เพิ่มขึ้น แต่คือหลักฐานว่ารายได้จาก AI จะเติบโตเร็วกว่าต้นทุนของโครงสร้างพื้นฐานที่ใช้รองรับรายได้นั้น
ทั้งตัวเลขการดาวน์โหลด Qwen มากกว่า 3 พันล้านครั้งใน 6 เดือน และการอ้างว่าหุ้น Alibaba ในฮ่องกงเพิ่มขึ้น 36% ในไตรมาส ยังไม่สามารถตรวจสอบยืนยันโดยอิสระจากแหล่งข้อมูลที่ใช้สำหรับบทความนี้ได้ จึงไม่ควรถือเป็นหลักฐานยืนยันความสำเร็จของกลยุทธ์ดังกล่าว
