RAMageddon: เมื่อ AI แย่งชิปความจำจากคอมพิวเตอร์ รถยนต์ และสมาร์ตโฟน

การเพิ่มอุปทานไม่สามารถทำได้ในเวลาไม่กี่ไตรมาส เพราะโรงงานผลิตชิป บรรจุภัณฑ์ขั้นสูง และกระบวนการผลิต HBM ที่ผ่านการรับรอง ต้องใช้เวลาหลายปีจึงจะเริ่มผลิตในปริมาณมากได้

ผู้ผลิตชิปได้ประโยชน์ แต่ก็ต้องเดิมพันครั้งใหญ่

Samsung, SK Hynix และ Micron ได้ประโยชน์จากราคาที่สูงขึ้น อัตรากำไรที่แข็งแกร่งขึ้น สัญญาจัดหาระยะยาว และความสนใจจากนักลงทุน หุ้นของผู้ผลิตหน่วยความจำชั้นนำปรับตัวขึ้น หลังนักลงทุนคาดว่าภาวะขาดแคลนจะช่วยหนุนราคาและผลประกอบการ

อย่างไรก็ตาม ผู้ผลิตกำลังเผชิญโจทย์แบบเดียวกับวัฏจักรหน่วยความจำในอดีต หากเร่งลงทุนสร้างกำลังการผลิตมากเกินไป ก็อาจเกิดอุปทานส่วนเกินเมื่อความต้องการ AI ลดลง แต่หากลงทุนช้าเกินไป ภาวะขาดแคลนอาจยืดเยื้อ และลูกค้าอาจหันไปออกแบบผลิตภัณฑ์ใหม่หรือกระจายคำสั่งซื้อไปยังซัพพลายเออร์รายอื่น

รถยนต์อาจได้รับผลกระทบอย่างไร

รถยนต์ยุคใหม่ใช้หน่วยความจำในระบบอินโฟเทนเมนต์ ระบบช่วยขับขี่ การเชื่อมต่อ และชุดควบคุมอิเล็กทรอนิกส์ เมื่อราคาหน่วยความจำสูงขึ้นและการจัดสรรชิ้นส่วนไม่แน่นอน ต้นทุนการผลิตรถยนต์ก็อาจเพิ่มขึ้น ขณะเดียวกันตารางการผลิตอาจสะดุด

กลุ่มตัวแทนผู้ผลิตรถยนต์ ร้านค้าปลีก และธุรกิจอิเล็กทรอนิกส์ในสหรัฐฯ เตือนว่า ความไม่สมดุลอย่างเร่งด่วนในตลาดชิปความจำอาจทำให้ราคาสินค้าอุปโภคบริโภคเพิ่มขึ้นอย่างมีนัยสำคัญและต่อเนื่อง รวมถึงสร้างความปั่นป่วนให้ห่วงโซ่อุปทาน

ผู้ผลิตชิ้นส่วนและผู้ผลิตรถยนต์รายเล็กที่มีอำนาจต่อรองต่ำกว่าค่ายขนาดใหญ่มีแนวโน้มได้รับแรงกดดันมากกว่า โครงการรถยนต์ที่ทำกำไรต่ำอาจถูกลดการผลิตหรือตัดออกก่อน หากต้นทุนและความเสี่ยงด้านการจัดหาสูงขึ้น

ผู้ซื้ออุปกรณ์อิเล็กทรอนิกส์จะเจออะไรบ้าง

ผู้ผลิตพีซี สมาร์ตโฟน เครื่องเล่นเกม และอุปกรณ์ราคาต่ำถึงกลางมีพื้นที่ในการดูดซับต้นทุนน้อยกว่า พวกเขาจึงมีทางเลือกหลักอยู่ไม่กี่ทาง ได้แก่

• ขึ้นราคาขายปลีก
• ยอมรับกำไรที่ลดลง
• ลดความจุหน่วยความจำในรุ่นสินค้า
• จำกัดจำนวนการจัดส่ง
• เลื่อนการเปิดตัวหรือปรับแผนการผลิต

Apple ระบุแล้วว่าต้นทุนหน่วยความจำที่เพิ่มขึ้นกำลังกดดันความสามารถในการทำกำไร โดยทิม คุก ประธานเจ้าหน้าที่บริหารกล่าวว่าราคาตลาดของหน่วยความจำยังเพิ่มขึ้นอย่างมาก ขณะเดียวกัน นักวิเคราะห์คาดว่าความต้องการสมาร์ตโฟน พีซี และเครื่องเล่นเกมอาจอ่อนตัวลง เมื่อผู้ผลิตส่งผ่านต้นทุนไปยังราคาสินค้า

ผลกระทบจะชัดเจนเป็นพิเศษในสินค้าระดับล่างและระดับกลาง เพราะผู้บริโภคในกลุ่มนี้อ่อนไหวต่อราคามากกว่า และผู้ผลิตมีอำนาจต่อรองกับซัพพลายเออร์น้อยกว่าผู้ผลิตสินค้าพรีเมียม

จากชิปแพงสู่ “chipflation”

ผลกระทบด้านเงินเฟ้อที่เกิดจากวิกฤตนี้ถูกเรียกว่า chipflation นั่นคือราคาชิปที่สูงขึ้นถูกส่งต่อไปยังอุปกรณ์อิเล็กทรอนิกส์ บริการคลาวด์ และบริการ AI หรือไม่ก็ทำให้บริษัทต้องยอมลดอัตรากำไร หากไม่สามารถขึ้นราคาได้

แรงกดดันดังกล่าวอาจเพิ่มเงินเฟ้อในหมวดสินค้า แต่ไม่น่าจะเป็นปัจจัยเดียวที่กำหนดเงินเฟ้อทั่วไปของทั้งระบบเศรษฐกิจ ขนาดของผลกระทบจะขึ้นอยู่กับว่า

1. ภาวะขาดแคลนยืดเยื้อนานเพียงใด
2. บริษัทส่งผ่านต้นทุนไปยังผู้บริโภคมากแค่ไหน
3. การลงทุนสร้างศูนย์ข้อมูล AI กระตุ้นต้นทุนด้านไฟฟ้า การก่อสร้าง และปัจจัยการผลิตอื่นมากเพียงใด

วิกฤตนี้จะอยู่นานแค่ไหน

ยังไม่มีวันที่สิ้นสุดที่แน่นอน แต่ TrendForce คาดว่าการจัดสรรกำลังการผลิตไปยัง HBM และความต้องการเซิร์ฟเวอร์ที่แข็งแกร่งจะทำให้ DRAM ยังคงตึงตัวและมีแนวโน้มราคาสูงขึ้นในปี 2027

การกลับเข้าสู่ภาวะปกติก่อนหน้านั้นจะต้องเกิดอย่างน้อยหนึ่งในสองเงื่อนไข ได้แก่ ความต้องการ AI ชะลอลงอย่างมีนัยสำคัญ หรือกำลังการผลิตใหม่และอัตราผลผลิตดีขึ้นอย่างรวดเร็ว หากเกิดขึ้นพร้อมกันทั้งสองด้าน การคลายตัวของตลาดก็จะมีโอกาสเร็วขึ้น

ความเสี่ยงจากการสั่งเกินจริงและกักตุนสินค้า

ในภาวะที่ชิปหายาก บริษัทอาจสั่งซื้อเกินกว่าการใช้งานจริงเพื่อรับประกันว่าจะได้โควตาจัดสรร บางรายอาจจองสินค้าซ้ำซ้อนหรือกักตุนสต็อก พฤติกรรมนี้ทำให้ตัวเลขความต้องการดูสูงกว่าความเป็นจริง และยิ่งทำให้การขาดแคลนระยะสั้นรุนแรงขึ้น

เมื่อเห็นคำสั่งซื้อจำนวนมาก ผู้ผลิตก็มีแรงจูงใจเพิ่มกำลังการผลิต แต่หากลูกค้าเริ่มทยอยใช้สต็อกที่กักตุนไว้ คำสั่งซื้ออาจลดลงอย่างฉับพลัน ทำให้ราคาปรับตัวแรง โรงงานมีการใช้กำลังการผลิตต่ำ และอุตสาหกรรมเข้าสู่ช่วงขาลงเร็วกว่าคาด

ถ้าการลงทุน AI กลายเป็นฟองสบู่จะเกิดอะไรขึ้น

อีกความเสี่ยงคือการลงทุนศูนย์ข้อมูลที่ตั้งอยู่บนสมมติฐานเชิงบวกเกินไปเกี่ยวกับรายได้ การใช้งาน หรือการสร้างรายได้จาก AI หากผลตอบแทนจากการลงทุนต่ำกว่าคาด บริษัทอาจยกเลิกหรือเลื่อนคำสั่งซื้อหน่วยความจำ

หากเหตุการณ์นี้เกิดขึ้นในช่วงที่กำลังการผลิตใหม่เริ่มเข้าสู่ตลาด ภาวะขาดแคลนในปัจจุบันอาจพลิกเป็นอุปทานล้นตลาดได้อย่างรวดเร็ว ซึ่งเป็นรูปแบบขึ้นลงแบบ “บูม–บัสต์” ที่อุตสาหกรรมเซมิคอนดักเตอร์คุ้นเคย ผลกระทบอาจลามไปถึงราคาชิป กำไรของผู้ผลิต การใช้จ่ายลงทุน และมูลค่าหุ้นที่เชื่อมโยงกับ AI

จุดชี้ขาดอยู่ที่ความทนทานของความต้องการ AI

คำถามสำคัญไม่ใช่เพียงว่า AI ต้องใช้หน่วยความจำมากแค่ไหน แต่คือความต้องการนั้นจะยั่งยืนพอที่จะรองรับทั้งกำลังการผลิตที่ถูกจองไว้แล้วและโรงงานที่กำลังวางแผนสร้างหรือไม่

หากความต้องการ AI ยังคงแข็งแกร่ง ราคาหน่วยความจำที่สูงอาจอยู่ต่อไปอีกระยะ แต่หากการลงทุนชะลอตัว ความพยายามเร่งจองชิปและขยายกำลังการผลิตในวันนี้อาจกลายเป็นต้นเหตุของการปรับฐานอย่างรุนแรงในวันข้างหน้า