จาก Mini Cheetah สู่หุ่นยนต์ราคาจับต้องได้: เส้นทางที่ Unitree สร้างผู้นำหุ่นยนต์สี่ขาของจีน

Unitree Robotics เติบโตขึ้นมาได้ดีที่สุดเมื่อมองผ่านมุมของ “การทำให้เทคโนโลยีขายได้จริง” มากกว่าการเป็นผู้คิดค้นแนวคิดหลักทุกอย่างของหุ่นยนต์สี่ขา บริษัทจีนแห่งนี้นำงานวิจัยที่เผยแพร่ต่อสาธารณะมาปรับปรุงให้เป็นผลิตภัณฑ์ที่เชื่อถือได้ ราคาต่ำ และผลิตได้ในจำนวนมาก

รายงานของ Reuters ระบุว่า นักวิจัยที่เกี่ยวข้องกับโครงการ Mini Cheetah ของ MIT มองว่าโครงสร้างของหุ่นยนต์ตระกูล Go ของ Unitree มีความใกล้เคียงกับหุ่นยนต์วิจัยดังกล่าวอย่างมาก โดยงานวิจัยส่วนหนึ่งได้รับการสนับสนุนจาก Robotics Collaborative Technology Alliance (RCTA) ของห้องปฏิบัติการวิจัยกองทัพบกสหรัฐฯ

ประเด็นสำคัญคือ หลักฐานที่มีอยู่ชี้ไปที่การถ่ายทอดผ่านงานวิจัยแบบเปิดและความสามารถด้านอุตสาหกรรม ไม่ได้หมายความโดยอัตโนมัติว่าเป็นกรณีขโมยเทคโนโลยี ขณะเดียวกัน เรื่องนี้ก็สะท้อนจุดอ่อนเชิงยุทธศาสตร์ของสหรัฐฯ นั่นคือ สหรัฐฯ ช่วยสนับสนุนงานวิจัยสำคัญ แต่ผู้ผลิตจีนกลับเป็นฝ่ายเก็บเกี่ยวผลประโยชน์จากการผลิตและตลาดได้มากกว่า

จากงานวิจัย Mini Cheetah สู่หุ่นยนต์ตระกูล Go

Mini Cheetah ของ MIT แสดงให้เห็นสถาปัตยกรรมหุ่นยนต์สี่ขาขนาดกะทัดรัดที่เคลื่อนไหวอย่างคล่องตัว โดยใช้โครงสร้างน้ำหนักเบาและระบบขับเคลื่อนด้วยมอเตอร์ไฟฟ้า ส่วน RCTA เป็นโครงการที่รวมทีมวิจัยด้านหุ่นยนต์ขาเดินจากหลายสถาบันเข้าด้วยกัน และดำเนินงานระหว่างปี 2010-2020 ตามรายงานและบทสรุปของโครงการ

นักวิจัยที่เคยร่วมโครงการบอกกับ Reuters ว่า โครงสร้างของหุ่นยนต์ตระกูล Go มีความสอดคล้องกับ Mini Cheetah อย่างใกล้ชิด ทั้งในรายละเอียดทางกลและการออกแบบชุดขับเคลื่อน เมื่อองค์ความรู้เหล่านี้เปิดเผยต่อสาธารณะ บริษัทที่มีความสามารถด้านวิศวกรรมและการผลิตจึงสามารถนำไปปรับใช้ได้โดยมีต้นทุนและระยะเวลาเริ่มต้นต่ำลง

อย่างไรก็ตาม จุดเปลี่ยนไม่ได้อยู่ที่การทำหุ่นยนต์ให้มีรูปร่างเหมือนต้นแบบในห้องทดลองเท่านั้น ต้นแบบวิจัยมีหน้าที่พิสูจน์ว่าแนวคิดทำงานได้ แต่ผลิตภัณฑ์เชิงพาณิชย์ต้องผลิตซ้ำได้ ซ่อมบำรุงได้ ปรับแต่งได้ และมีราคาที่ลูกค้าจ่ายไหว

Unitree จึงใช้แนวทางทำแพลตฟอร์มให้เป็นมาตรฐาน ผสานชิ้นส่วนที่หาได้ และสร้างผลิตภัณฑ์สำหรับการวิจัย การพัฒนา การตรวจสอบ งานบันเทิง และการใช้งานพลเรือนอื่น ๆ ห่วงโซ่อุปทานหุ่นยนต์และฐานการผลิตที่กว้างขวางของจีนช่วยให้บริษัทเดินหน้าทดลองและลดต้นทุนได้รวดเร็วขึ้น

ราคาต่ำเปลี่ยนหุ่นยนต์สี่ขาให้กลายเป็นตลาดที่ใหญ่ขึ้น

กลยุทธ์ด้านราคาของ Unitree เปลี่ยนกลุ่มคนที่สามารถซื้อหุ่นยนต์สี่ขาได้ จากเดิมที่เทคโนโลยีลักษณะนี้มักจำกัดอยู่ในโครงการทหารและห้องแล็บชั้นนำ ระบบราคาต่ำทำให้มหาวิทยาลัย นักพัฒนาอิสระ บริษัท และผู้บริโภคเข้าถึงได้มากขึ้น

ฐานลูกค้าที่ติดตั้งหุ่นยนต์ไว้แล้วอาจกลายเป็นสินทรัพย์เชิงยุทธศาสตร์ ลูกค้าที่มากขึ้นหมายถึงประสบการณ์จากการใช้งานจริง ข้อมูลป้อนกลับด้านซอฟต์แวร์ การทดลองของนักพัฒนา และความต้องการชิ้นส่วนหรือเครื่องมือที่ใช้งานร่วมกันได้ ยอดผลิตที่สูงขึ้นยังช่วยเพิ่มอำนาจต่อรองในการจัดซื้อและความเชี่ยวชาญด้านการผลิต

รายงานที่ Ground News สรุปไว้ระบุว่า Unitree ขายหุ่นยนต์สี่ขาได้มากกว่า 18,000 ตัวในปีก่อนหน้า ตัวเลขนี้ไม่ได้พิสูจน์ว่า Unitree มีเทคโนโลยีเหนือกว่าทุกคู่แข่ง หรือมีระบบอัตโนมัติ ความปลอดภัย และความน่าเชื่อถือดีที่สุด แต่แสดงให้เห็นว่าบริษัทพบเส้นทางเชิงพาณิชย์ที่มีประสิทธิภาพ จากฮาร์ดแวร์ซึ่งได้รับแรงบันดาลใจจากงานวิจัยไปสู่สินค้าที่ผู้ซื้อจำนวนมากเข้าถึงได้

การเข้าตลาดหุ้นปี 2026 บอกอะไรเกี่ยวกับ Unitree

Unitree ตั้งราคาเสนอขายหุ้นในตลาด STAR Market ของเซี่ยงไฮ้ ซึ่งเป็นกระดานสำหรับบริษัทเทคโนโลยีของจีน ไว้ที่ 150.8 หยวนต่อหุ้น ทำให้บริษัทมีมูลค่าประเมินราว 6.1 หมื่นล้านหยวน หรือประมาณ 9 พันล้านดอลลาร์สหรัฐ

เมื่อเริ่มซื้อขายวันที่ 19 สิงหาคม หุ้นเปิดที่ 1,100 หยวน เพิ่มขึ้น 629.44% จากราคาเสนอขาย และทำให้มูลค่าบริษัทในช่วงสั้น ๆ ขยับเข้าใกล้ 6.6 หมื่นล้านดอลลาร์สหรัฐ ก่อนที่ราคาจะปิดที่ 845 หยวน คิดเป็นมูลค่าประมาณ 5 หมื่นล้านดอลลาร์สหรัฐ

ความต้องการจากนักลงทุนรายย่อยก็สูงเป็นประวัติการณ์ โดยมีรายงานว่าการเสนอขายครั้งนี้ถูกจองซื้อมากกว่า 8,000 เท่า ดังนั้น การเปิดตัวในตลาดหุ้นไม่ได้สะท้อนเพียงความเชื่อมั่นต่อธุรกิจหุ่นยนต์สุนัขในปัจจุบัน นักลงทุนกำลังให้มูลค่ากับความเป็นไปได้ที่ Unitree จะนำโมเดลฮาร์ดแวร์ราคาต่ำ เครือข่ายการขาย และการเข้าถึงห่วงโซ่อุปทานไปขยายสู่หุ่นยนต์มนุษย์ด้วย

แต่ข้อสรุปนี้มีขอบเขตจำกัด ราคาหุ้นที่พุ่งแรงในวันแรกสะท้อนทั้งจำนวนหุ้นที่มีจำกัดและความคาดหวังของตลาด ไม่ได้พิสูจน์ว่า Unitree มีกำไรยั่งยืน มีการใช้งานหุ่นยนต์มนุษย์ที่เชื่อถือได้ หรือเป็นผู้นำในเทคโนโลยีหุ่นยนต์ทุกด้าน สิ่งที่การเข้าตลาดหุ้นยืนยันได้ชัดเจนกว่าคือ ตลาดทุนจีนกำลังมอง Unitree เป็นบริษัทเรือธงของเศรษฐกิจ “ปัญญาประดิษฐ์ทางกายภาพ” หรือ physical AI

จีนแซงสหรัฐฯ ในหุ่นยนต์แล้วหรือยัง

คำตอบขึ้นอยู่กับว่า “แซงหน้า” หมายถึงอะไร

จีนดูจะมีความได้เปรียบระยะใกล้ในด้านการผลิตและจำหน่ายหุ่นยนต์สี่ขาราคาค่อนข้างต่ำ รวมถึงความสามารถในการผลิตฮาร์ดแวร์หุ่นยนต์มนุษย์ในปริมาณมาก ยอดขายและมูลค่าของ Unitree แสดงให้เห็นว่า เมื่อการวิจัย การจัดหาชิ้นส่วน และการผลิตเชื่อมโยงกันอยู่ในตลาดเดียว บริษัทสามารถสร้างแรงส่งทางการค้าได้เร็วเพียงใด

แต่เรื่องนี้แตกต่างจากการบอกว่าจีนเป็นผู้นำสหรัฐฯ ในวิทยาศาสตร์หุ่นยนต์ทุกแขนง สถาบันและบริษัทในสหรัฐฯ ยังคงมีบทบาทสำคัญในงานวิจัยพื้นฐาน ปัญญาประดิษฐ์ขั้นสูง และหุ่นยนต์ระดับสูง กรณี Unitree จึงอาจสะท้อนการแบ่งจุดแข็งมากกว่า กล่าวคือ งานวิจัยจากสหรัฐฯ ช่วยผลักดันขอบเขตของสาขานี้ ขณะที่ภาคอุตสาหกรรมจีนมีประสิทธิภาพกว่าในการเปลี่ยนแนวคิดที่เกี่ยวข้องให้เป็นสินค้าราคาจับต้องได้และกระจายสู่ผู้ใช้จำนวนมาก

คอขวดของการแข่งขันอาจไม่ได้อยู่ที่การคิดค้นนวัตกรรมพลิกวงการเพียงครั้งเดียว แต่อยู่ที่การผลิตแอ็กชูเอเตอร์ มอเตอร์ ชุดเกียร์ แบตเตอรี่ เซนเซอร์ ระบบอิเล็กทรอนิกส์กำลัง และหุ่นยนต์ทั้งระบบให้มีคุณภาพสม่ำเสมอและต้นทุนยอมรับได้

ข้อถกเถียงเรื่องการใช้งานทางทหารยังไม่มีคำตอบง่าย ๆ

มีการเผยแพร่ภาพหุ่นยนต์ของ Unitree ปรากฏอยู่ข้างกำลังพลกองทัพปลดปล่อยประชาชนจีน หรือ PLA และยังมีการสาธิตหุ่นยนต์ Unitree B1 ที่ดัดแปลงให้ติดปืนไรเฟิล ตามรายงานที่ถูกอ้างถึงในข้อมูลต้นทาง

ภาพเหล่านี้ยืนยันได้ว่าแพลตฟอร์มที่จำหน่ายเชิงพาณิชย์สามารถนำไปปรับใช้ในบริบททางทหารได้ แต่ยังไม่เพียงพอที่จะพิสูจน์ว่า Unitree เป็นผู้ออกแบบ อนุมัติ หรือจัดส่งระบบติดอาวุธให้ PLA โดยตรง

ความแตกต่างระหว่างเจตนาที่ผู้ผลิตประกาศกับการใช้งานจริงของสินค้าคือหัวใจของข้อถกเถียง Unitree ระบุว่าหุ่นยนต์ของบริษัทเป็นระบบพลเรือน สำหรับงานอย่างโลจิสติกส์ กู้ภัย และการใช้งานในบ้าน นอกจากนี้ บริษัทยังร่วมกับบริษัทหุ่นยนต์อื่นประกาศคำมั่นว่าจะไม่ติดอาวุธให้หุ่นยนต์หรือช่วยให้ผู้อื่นทำเช่นนั้น และจะตรวจสอบวัตถุประสงค์ของลูกค้าเมื่อสามารถทำได้

อย่างไรก็ดี คำมั่นดังกล่าวไม่ได้ลบความเสี่ยงจากเทคโนโลยีสองทาง หุ่นยนต์เคลื่อนที่ที่มีระบบควบคุมระยะไกล เซนเซอร์ ความสามารถในการบรรทุก และระบบนิเวศสำหรับนักพัฒนา อาจถูกดัดแปลงโดยลูกค้า ผู้รับประกอบระบบ หรือผู้ใช้งานของรัฐหลังการขาย

คณะกรรมาธิการคัดเลือกของสภาผู้แทนราษฎรสหรัฐฯ ว่าด้วยพรรคคอมมิวนิสต์จีนระบุว่า Unitree เป็นประเด็นที่น่ากังวล เนื่องจากมีรายงานเกี่ยวกับความเชื่อมโยงกับสถาบันที่เกี่ยวข้องกับ PLA รวมถึงหน่วยงานของรัฐและพรรคในจีน ข้อกล่าวหาเหล่านี้ควรถูกพิจารณาเป็นข้อกังวลเชิงนโยบายและตรวจสอบตามหลักฐาน ไม่ควรขยายความว่าภาพที่มีอยู่เพียงอย่างเดียวพิสูจน์การขายอาวุธโดยบริษัท

ข้อจำกัดของสหรัฐฯ มีผลอย่างไร

การที่เพนตากอนเพิ่ม Unitree เข้าไปในรายชื่อบริษัททหารจีนมีนัยสำคัญ แต่การขึ้นบัญชีดังกล่าวไม่เท่ากับการห้ามซื้อหรือนำเข้าสินค้าเชิงพาณิชย์ทุกประเภทโดยอัตโนมัติ ตามข้อจำกัดที่ Reuters รายงาน การขึ้นบัญชีมีผลต่อการจัดซื้อของรัฐบาลสหรัฐฯ รวมถึงการทำสัญญาโดยตรงกับกระทรวงกลาโหม และต่อมาจำกัดการจัดซื้อทางอ้อมด้วย

ขณะเดียวกัน คณะกรรมการกลางกำกับดูแลกิจการสื่อสารของสหรัฐฯ หรือ FCC ได้จัดหุ่นยนต์มนุษย์และหุ่นยนต์สี่ขาจีนรุ่นใหม่ไว้ในกลุ่มผลิตภัณฑ์ที่อยู่ภายใต้ข้อจำกัดการนำเข้าและการทำตลาด โดยอ้างความเสี่ยงต่อความมั่นคงแห่งชาติและโครงสร้างพื้นฐานสำคัญ

ในทางปฏิบัติ มาตรการนี้ทำให้หุ่นยนต์รุ่นใหม่ที่อยู่ในขอบเขตข้อกำหนดเข้าถึงตลาดสหรัฐฯ ได้ยากขึ้น ขณะที่สถานะของผลิตภัณฑ์ที่ได้รับอนุญาตแล้วอาจขึ้นอยู่กับกฎและการรับรองของแต่ละรุ่น

มาตรการดังกล่าวช่วยลดความเสี่ยงจากการจัดซื้อและการใช้งานในพื้นที่อ่อนไหว แต่ไม่สามารถสร้างฐานการผลิตภายในประเทศขึ้นมาใหม่ได้ทันที การสกัดกั้นสินค้านำเข้าในอนาคตอาจช่วยปกป้องการใช้งานที่มีความละเอียดอ่อน ทว่าการสร้างกำลังผลิตคู่แข่งจำเป็นต้องมีทั้งชิ้นส่วนและทักษะการประกอบระบบที่เพียงพอ

บทเรียนสำหรับนโยบายการผลิตของสหรัฐฯ และพันธมิตร

เรื่องราวของ Unitree เตือนว่า ผู้นำด้านเทคโนโลยีไม่ได้ถูกตัดสินจากผู้ที่เผยแพร่แนวคิดก่อนเสมอไป ผลประโยชน์ทางเศรษฐกิจขนาดใหญ่กว่ามักตกอยู่กับองค์กรที่ปรับปรุงแนวคิด ผลิตสินค้า กระจายสินค้า เรียนรู้จากผู้ใช้ และระดมทุนสำหรับรุ่นถัดไปได้

สำหรับสหรัฐฯ และพันธมิตร การรับมือความได้เปรียบของจีนจึงต้องมีมากกว่าการจำกัดสินค้าจีน จำเป็นต้องสร้างขีดความสามารถอย่างต่อเนื่องในห่วงโซ่อุปทานฮาร์ดแวร์ มีอุปสงค์จากภาคพลเรือนและรัฐบาลที่แน่นอน มีช่องทางจัดซื้อสำหรับระบบที่ผลิตในประเทศและกลุ่มพันธมิตร รวมถึงมีกฎที่ปกป้องงานวิจัยอ่อนไหวโดยไม่ทำให้การนำงานวิจัยที่มีประโยชน์ไปพัฒนาเชิงพาณิชย์เป็นเรื่องเป็นไปไม่ได้

บทเรียนหลักไม่ได้แปลว่างานวิจัยแบบเปิดล้มเหลว แต่คือการเป็นผู้นำด้านงานวิจัยโดยไม่มีความเป็นผู้นำด้านการผลิตยังไม่เพียงพอ หุ่นยนต์สุนัขของ Unitree แสดงให้เห็นว่าแนวคิดจากห้องทดลองสามารถกลายเป็นสินค้าจำนวนมากได้อย่างไร และดุลเชิงยุทธศาสตร์อาจเปลี่ยนแปลงอย่างรวดเร็ว เมื่อฝ่ายหนึ่งเปลี่ยนองค์ความรู้ทางเทคนิคให้เป็นฮาร์ดแวร์ราคาจับต้องได้ในระดับอุตสาหกรรม