IPO ของ Unitree ชี้จีนกำลังเปลี่ยนความเป็นผู้นำหุ่นยนต์ฮิวแมนนอยด์ให้กลายเป็นแต้มต่อในตลาดทุน

การเข้าตลาด STAR Market ของ Unitree ในเซี่ยงไฮ้ไม่ได้สร้างเพียงพาดหัวข่าวหุ้นที่ร้อนแรงเท่านั้น แต่ยังเชื่อมความเป็นผู้นำของจีนด้านการส่งมอบหุ่นยนต์ฮิวแมนนอยด์เข้ากับเงินทุน กำลังการผลิต และความเชื่อมั่นของนักลงทุน ซึ่งเป็นปัจจัยสำคัญต่อการขยายเทคโนโลยีปัญญาประดิษฐ์ที่ทำงานในโลกจริง หรือ Physical AI

Unitree ระดมทุนได้ประมาณ 904 ล้านดอลลาร์สหรัฐ ที่มูลค่าเสนอขายราว 9,000 ล้านดอลลาร์ ความต้องการซื้อจากนักลงทุนรายย่อยมีรายงานว่าสูงกว่าจำนวนหุ้นที่จัดสรรประมาณ 8,000 เท่า ขณะที่ราคาหุ้นช่วงเปิดตลาดพุ่งขึ้นสูงสุด 629% จากราคาเสนอขาย ก่อนจะย่อตัวลงจากจุดสูงสุด ตัวเลขเหล่านี้สะท้อนความคาดหวังที่สูงมากของตลาด แต่ยังไม่ใช่หลักประกันว่าอุตสาหกรรมหุ่นยนต์ฮิวแมนนอยด์จะเติบโตจนเป็นตลาดที่成熟และทำกำไรได้อย่างสม่ำเสมอแล้ว

IPO เปลี่ยนความได้เปรียบด้านยอดส่งมอบให้เป็นเรื่องราวการลงทุน

ความได้เปรียบของจีนปรากฏชัดในข้อมูลการส่งมอบอยู่แล้ว ยอดส่งมอบหุ่นยนต์ฮิวแมนนอยด์ทั่วโลกอยู่ที่ประมาณ 19,100 ตัวในช่วงครึ่งแรกของปี 2026 เพิ่มขึ้น 272% จากช่วงเดียวกันของปีก่อน และผู้ผลิตจีนคิดเป็นสัดส่วนมากกว่า 97% ของยอดทั้งหมด

อย่างไรก็ตาม ตลาดนี้ไม่ได้ขับเคลื่อนโดย Unitree เพียงรายเดียว AGIBOT ซึ่งตั้งอยู่ในเซี่ยงไฮ้ ส่งมอบหุ่นยนต์ประมาณ 8,400 ตัว หรือ 44% ของยอดทั่วโลก ขณะที่ Unitree ส่งมอบราว 5,900 ตัว ทั้งสองบริษัทรวมกันจึงมีสัดส่วนประมาณสามในสี่ของยอดส่งมอบทั่วโลกในช่วงดังกล่าว

จุดนี้มีความสำคัญ เพราะแม้ IPO ของ Unitree จะทำให้บริษัทกลายเป็นสัญลักษณ์ที่โดดเด่นที่สุดในตลาดทุนสำหรับความทะเยอทะยานด้านหุ่นยนต์ของจีน แต่ยอดส่งมอบของ AGIBOT ก็แสดงให้เห็นว่าแต้มต่อในปัจจุบันมาจากระบบนิเวศหุ่นยนต์ของจีนโดยรวม ไม่ใช่บริษัทใดบริษัทหนึ่ง

สิ่งสำคัญกว่าการสาธิต คือการนำไปใช้งานจริง

ตลาดหุ่นยนต์ฮิวแมนนอยด์ยังมีขนาดเล็ก แต่กำลังขยายตัวอย่างรวดเร็ว การคาดการณ์ของ Smart Analytics Global ที่ถูกอ้างถึงในรายงานอุตสาหกรรมระบุว่า ยอดส่งมอบตลอดปี 2026 อาจอยู่ที่ประมาณ 60,000 ตัว และเพิ่มเป็นราว 500,000 ตัวต่อปีภายในปี 2030

มีรายงานว่ามากกว่า 70% ของหุ่นยนต์ที่ส่งมอบในช่วงครึ่งแรกของปี 2026 ถูกนำไปใช้ในภาคอุตสาหกรรมและเชิงพาณิชย์ เพิ่มขึ้นจากประมาณครึ่งหนึ่งในปีก่อน การเปลี่ยนแปลงนี้มีนัยสำคัญ เพราะการใช้งานในโรงงาน ระบบโลจิสติกส์ และสถานประกอบการอื่น ๆ ช่วยสร้างข้อมูลจริงเกี่ยวกับความน่าเชื่อถือ การบำรุงรักษา ประสิทธิภาพการทำงาน และการบริหารจัดการฝูงหุ่นยนต์

ในโลกของ Physical AI ความได้เปรียบไม่ได้อยู่ที่ตัวหุ่นยนต์เพียงอย่างเดียว บริษัทจำเป็นต้องมีประสบการณ์ด้านการผลิต เข้าถึงลูกค้า มีข้อมูลจากการปฏิบัติงานจริง และมีข้อมูลสำหรับฝึกระบบจากสภาพแวดล้อมจริงด้วย ผู้ผลิตที่ส่งมอบหุ่นยนต์ได้มากกว่าย่อมมีโอกาสพัฒนาฮาร์ดแวร์และซอฟต์แวร์ได้เร็วขึ้น แต่อย่างไรก็ดี จำนวนการส่งมอบเพียงอย่างเดียวไม่ได้พิสูจน์ว่าหุ่นยนต์มีความปลอดภัย ความสามารถ หรือความคุ้มค่าตลอดอายุการใช้งานเหนือกว่าคู่แข่ง

การแข่งขันกำลังเกิดขึ้นกับระบบนิเวศ Physical AI ทั้งหมด

การแข่งขันเชิงยุทธศาสตร์ระหว่างจีน สหรัฐฯ และยุโรปจึงกว้างกว่าการสร้างต้นแบบหุ่นยนต์ฮิวแมนนอยด์ที่ดูน่าเชื่อถือ โดยครอบคลุมองค์ประกอบสำคัญหลายด้าน ได้แก่

• ชิ้นส่วนและการผลิต: แอ็กชูเอเตอร์ เซนเซอร์ แบตเตอรี่ อิเล็กทรอนิกส์ และชิ้นส่วนอื่น ๆ ต้องมีต้นทุนและปริมาณที่รองรับการใช้งานเชิงพาณิชย์
• ความฉลาดของหุ่นยนต์: ระบบ Physical AI ต้องเปลี่ยนการรับรู้และซอฟต์แวร์ให้เป็นการเคลื่อนไหวที่เชื่อถือได้ แม้สภาพแวดล้อมจะเปลี่ยนแปลง
• ระบบนิเวศการใช้งาน: โรงงานและผู้ให้บริการโลจิสติกส์เป็นพื้นที่สำหรับทดสอบ เชื่อมต่อระบบ และปรับปรุงหุ่นยนต์
• ข้อมูลและระบบปฏิบัติการ: การใช้งานซ้ำ ๆ สามารถสร้างข้อมูลจากภารกิจจริง ข้อมูลป้อนกลับของซอฟต์แวร์ และความสามารถด้านการจัดการฝูงหุ่นยนต์
• เงินทุนและนโยบาย: ตลาดทุน เงินอุดหนุนภาคอุตสาหกรรม การจัดซื้อจัดจ้าง และโครงสร้างพื้นฐาน ล้วนมีผลต่อการที่บริษัทจะอยู่รอดและขยายธุรกิจได้หรือไม่

สหรัฐฯ ยังคงมีจุดแข็งสำคัญด้าน AI แนวหน้า เซมิคอนดักเตอร์ และซอฟต์แวร์ จีนมีแต้มต่อในปัจจุบันตรงที่บริษัทของจีนกำลังเปลี่ยนการพัฒนา Embodied AI ให้เป็นฮาร์ดแวร์ที่ส่งมอบได้จริงด้วยความเร็วสูง ข้อมูลการส่งมอบสะท้อนความเป็นผู้นำด้านการทำตลาดเชิงพาณิชย์ แต่ยังไม่ใช่คำตัดสินเด็ดขาดว่าเทคโนโลยีพื้นฐานทุกด้านของจีนเหนือกว่าคู่แข่ง

เหตุใดยุโรปจึงกังวลเรื่องการขยายขนาด ไม่ใช่เพราะขาดวิศวกรเก่ง

ยุโรป โดยเฉพาะเยอรมนี มีความเชี่ยวชาญลึกซึ้งด้านระบบอัตโนมัติในอุตสาหกรรม วิศวกรรมความแม่นยำ ความปลอดภัยของเครื่องจักร และการเชื่อมต่อระบบในโรงงาน ความสามารถเหล่านี้อาจมีความสำคัญอย่างมากเมื่อหุ่นยนต์ฮิวแมนนอยด์ก้าวจากเวทีสาธิตเข้าสู่สายการผลิตจริง

แต่ความกังวลคือความเชี่ยวชาญด้านวิศวกรรมอาจไม่เพียงพอ หากแพลตฟอร์มที่ผลิตได้ในปริมาณสูงสุด ซัพพลายเออร์ชิ้นส่วน ซอฟต์แวร์หุ่นยนต์ และชุดข้อมูลจากการใช้งานจริงไปรวมตัวกันอยู่นอกยุโรป ในกรณีนั้น ผู้ผลิตยุโรปอาจมีบทบาทเป็นผู้จัดหาอุปกรณ์เฉพาะทางและผู้ติดตั้งระบบ ขณะที่ต้องพึ่งพาแพลตฟอร์มจากต่างประเทศในชั้นเทคโนโลยีที่มีความสำคัญต่อระบบอัตโนมัติในอนาคต

การเข้าตลาดของ Unitree ทำให้ความเสี่ยงนี้เห็นได้ชัดขึ้น ความเป็นผู้นำของจีนไม่ได้ปรากฏเฉพาะในห้องทดลองหรือการสาธิต แต่กำลังได้รับแรงหนุนพร้อมกันจากยอดส่งมอบ การใช้งานในภาคอุตสาหกรรม และตลาดทุน การรอช้าของยุโรปจึงมีต้นทุนสูงขึ้น และทำให้ความสามารถในการพัฒนา Physical AI ห่วงโซ่อุปทาน และการนำเทคโนโลยีไปใช้งานจริง กลายเป็นประเด็นหลักของการแข่งขัน

เหตุใด VDMA จึงเรียกร้องให้ภาครัฐเร่งดำเนินการ

สมาคมวิศวกรรมเยอรมนี หรือ VDMA ระบุว่า หุ่นยนต์ โดยเฉพาะหุ่นยนต์ฮิวแมนนอยด์ เป็นองค์ประกอบสำคัญของ Industrial AI หรือ AI ที่นำไปใช้ในบริบทอุตสาหกรรม หลังราคาหุ้น Unitree พุ่งขึ้น สมาคมได้เรียกร้องให้หุ่นยนต์ฮิวแมนนอยด์และ Physical AI ขึ้นมาอยู่ในลำดับความสำคัญสูงสุดของวาระทางการเมืองในเยอรมนีและยุโรป พร้อมผลักดันห่วงโซ่อุปทานภายในภูมิภาคสำหรับชิ้นส่วนสำคัญ

ท่าทีดังกล่าวมองหุ่นยนต์ฮิวแมนนอยด์ในฐานะประเด็นอธิปไตยทางอุตสาหกรรม ไม่ใช่เพียงหัวข้องานวิจัย การตอบสนองของยุโรปจำเป็นต้องเชื่อมโยงการลงทุน การผลิตชิ้นส่วน พื้นที่ทดสอบในภาคอุตสาหกรรม การเข้าถึงข้อมูล มาตรฐาน และทักษะแรงงานเข้าด้วยกัน

เป้าหมายไม่จำเป็นต้องเป็นการเลียนแบบทุกบริษัทของจีน แต่คือการทำให้ภาคอุตสาหกรรมยุโรปสามารถสร้างและควบคุมห่วงโซ่คุณค่าได้มากพอที่จะรักษาความสามารถในการแข่งขัน

ข้อควรระวัง: ส่วนแบ่งตลาดเป็นสัญญาณระยะแรก ไม่ใช่บทสรุปสุดท้าย

ตัวเลขต่าง ๆ น่าประทับใจ แต่ควรตีความด้วยความระมัดระวัง ตลาดหุ่นยนต์ฮิวแมนนอยด์ยังอยู่ในช่วงเริ่มต้น นิยามของการส่งมอบ คุณภาพของการใช้งานจริง รูปแบบธุรกิจ และเศรษฐศาสตร์ของลูกค้ายังไม่ลงตัว นอกจากนี้ การคาดการณ์ก็แตกต่างกัน โดยประมาณการหนึ่งระบุว่ายอดส่งมอบทั่วโลกในปี 2030 จะอยู่ใกล้ 500,000 ตัว ขณะที่งานวิจัยอื่นประเมินไว้แตกต่างกัน

เช่นเดียวกับการเข้าตลาดของ Unitree เหตุการณ์นี้ควรถูกมองว่าเป็นเครื่องวัดความคาดหวังของนักลงทุนมากกว่าจะเป็นหลักฐานยืนยันผลประกอบการในอนาคต ปัจจัยที่อาจมีความสำคัญกว่าในระยะยาว ได้แก่ ความน่าเชื่อถือ ความสามารถในการทำงานอย่างอิสระ การรับรองความปลอดภัย ความสามารถในการหยิบจับและควบคุมวัตถุ ต้นทุนการบำรุงรักษา และการบริหารจัดการฝูงหุ่นยนต์

ถึงจะมีข้อจำกัดเหล่านี้ สัญญาณจากเซี่ยงไฮ้ก็ชัดเจนว่าแต้มต่อของจีนด้านหุ่นยนต์ฮิวแมนนอยด์ไม่ได้อยู่แค่ในห้องทดลองอีกต่อไป แต่กำลังปรากฏพร้อมกันในยอดส่งมอบ การใช้งานในภาคอุตสาหกรรม และตลาดทุน สำหรับยุโรป นั่นหมายถึงต้นทุนของการรอคอยกำลังเพิ่มขึ้น และทำให้ Physical AI ห่วงโซ่อุปทาน และความสามารถในการขยายธุรกิจ กลายเป็นหัวใจของการถกเถียงเรื่องขีดความสามารถในการแข่งขัน