เมื่อสงครามเริ่มกลับมากระทบชีวิตประจำวันของชาวรัสเซีย

ปฏิบัติการโจมตีระยะไกลของยูเครนกำลังสร้างผลกระทบภายในรัสเซียที่วัดได้ แม้ยังไม่มีหลักฐานว่าการโจมตีเหล่านี้ทำให้กำลังการผลิตทางทหารหรือระบบเศรษฐกิจของรัสเซียหยุดชะงัก จุดที่เห็นได้ชัดที่สุดอยู่ที่สถานีบริการน้ำมัน คลังสินค้า และห่วงโซ่อุปทาน: มอสโกและหลายภูมิภาคกลับมาใช้มาตรการจำกัดการซื้อน้ำมัน รัสเซียต้องโยกย้ายเชื้อเพลิงและนำเข้าเพิ่ม ขณะที่การโจมตีหลายระลอกทำให้เครือข่ายกระจายสินค้าทั่วประเทศของ Wildberries ซึ่งเป็นแพลตฟอร์มอีคอมเมิร์ซรายใหญ่ของรัสเซียหยุดชะงัก

วิกฤตน้ำมันคือผลกระทบต่อพลเรือนที่ชัดที่สุด

การโจมตีโรงกลั่นน้ำมันของรัสเซียส่งผลให้เกิดแถวยาว การจำกัดปริมาณการซื้อ และการจัดสรรน้ำมันเป็นรายภูมิภาค เมื่อวันที่ 14 สิงหาคม ทางการแคว้นคาลูกา ซึ่งมีพรมแดนติดกับแคว้นมอสโก ประกาศระบบจัดสรรน้ำมันโดยอิงจากเลขทะเบียนรถ ขณะที่แคว้นอัสตราฮานมีแผนจำกัดการซื้อไว้ที่ 40 ลิตรต่อรถหนึ่งคัน และสั่งจำกัดการให้บริการของสถานีบริการบางแห่งเป็นการชั่วคราว

ข้อจำกัดดังกล่าวขยายมาถึงเขตเมืองหลวงด้วย Rosneft ระบุว่าสถานีบริการทั่วประเทศจำกัดการขายน้ำมันเบนซินไว้ที่ 30 ลิตรต่อรถยนต์หนึ่งคัน ส่วน Lukoil เริ่มจำกัดการขายในมอสโกและพื้นที่โดยรอบ ท่ามกลางความต้องการที่เพิ่มขึ้น การซ่อมบำรุงโรงกลั่นนอกแผน และความพยายามรักษาเสถียรภาพของอุปทาน

แรงกดดันไม่ได้จำกัดอยู่แค่สถานีไม่กี่แห่ง รายงานก่อนหน้านี้ระบุว่าภูมิภาคส่วนใหญ่ของรัสเซียมีมาตรการจำกัดการขายน้ำมัน และเตือนว่าการขาดแคลนน้ำมันดีเซลอาจกระทบฤดูเก็บเกี่ยวในเขตผลิตธัญพืชของประเทศ ทางการรัสเซียยังสั่งปิดหรือหยุดเดินเครื่องโรงกลั่นบางแห่งหลังถูกโจมตี ส่งผลให้กำลังการกลั่นภายในประเทศตึงตัวมากขึ้น

มอสโกยังได้รับการปกป้อง แต่ต้องแลกด้วยต้นทุนที่สูงขึ้น

รัสเซียสามารถบรรเทาแรงกดดันทันทีในมอสโกได้บางส่วน ด้วยการลำเลียงน้ำมันจากไซบีเรียมายังเมืองหลวง และเพิ่มการนำเข้าจากเบลารุสและอินเดีย สำนักข่าว Reuters รายงานว่าอุปทานในมอสโกทรงตัวชั่วคราวภายในช่วงกลางเดือนกรกฎาคม ขณะที่ไครเมียยังเป็นหนึ่งในพื้นที่ที่ได้รับผลกระทบรุนแรงที่สุด และผลผลิตน้ำมันทั่วประเทศยังต่ำกว่าความต้องการ

มาตรการนี้สะท้อนทั้งความสามารถในการปรับตัวของรัสเซียและต้นทุนของการโจมตี น้ำมันต้องถูกเปลี่ยนเส้นทางจากพื้นที่อื่น หรือสั่งนำเข้าจากต่างประเทศ เพื่อป้องกันไม่ให้เมืองหลวงซึ่งมีความสำคัญทางการเมืองเผชิญภาวะขาดแคลนอย่างรุนแรง ผลที่เกิดขึ้นจึงไม่ใช่การหยุดชะงักทั้งประเทศ แต่เป็นระบบกระจายเชื้อเพลิงที่มีราคาแพงและไม่เท่าเทียมมากขึ้น โดยบางภูมิภาคต้องรับภาระขาดแคลน เพื่อให้พื้นที่อื่นยังดำเนินต่อไปได้

การโจมตี Wildberries กระทบเส้นเลือดใหญ่ของการค้ารัสเซีย

แคมเปญของยูเครนยังขยายจากโครงสร้างพื้นฐานด้านพลังงานไปยังศูนย์โลจิสติกส์ขนาดใหญ่ ตั้งแต่วันที่ 18 กรกฎาคม มีรายงานว่าไซต์ของ Wildberries อย่างน้อย 20 แห่งถูกโจมตี ทำให้เกิดเพลิงไหม้ครั้งใหญ่ สินค้าที่จัดเก็บไว้ถูกทำลายหรือเสียหาย และเครือข่ายจัดส่งของหนึ่งในผู้ค้าปลีกออนไลน์รายใหญ่ที่สุดของรัสเซียหยุดชะงัก การตรวจสอบภาพถ่ายดาวเทียมของ Reuters พบว่าพื้นที่คลังสินค้าอย่างน้อย 1.18 ล้านตารางเมตรได้รับความเสียหายหรือถูกทำลาย คิดเป็นมากกว่าหนึ่งในห้าของความจุทั้งหมดของบริษัทตามรายงาน

อย่างไรก็ตาม ตัวเลขเหล่านี้ควรอ่านอย่างระมัดระวัง การประเมินอื่นระบุว่าพื้นที่คลังสินค้าที่ได้รับผลกระทบอยู่ระหว่าง 1.21–1.47 ล้านตารางเมตร และความเสียหายของผู้ขายอยู่ที่ 215,000–280,000 ล้านรูเบิล ตัวเลขดังกล่าวเป็นการประเมิน ไม่ใช่ยอดที่ผ่านการตรวจสอบบัญชีอย่างเป็นทางการ

สถาบันเพื่อการศึกษาสงคราม หรือ ISW ระบุว่า กองกำลังยูเครนโจมตีศูนย์โลจิสติกส์ขนาดใหญ่ที่สุดของ Wildberries แล้ว 7 แห่งจากทั้งหมด 10 แห่ง ณ วันที่ 16 สิงหาคม รายงานว่าบริษัทถอดเครื่องหมายแบรนด์ออกจากรถขนส่งและกำลังหาพันธมิตรเพื่อเปิดพื้นที่จัดเก็บใหม่ สะท้อนความพยายามรักษาเครือข่ายให้ดำเนินต่อไป แต่ยังไม่เพียงพอที่จะยืนยันว่าการหยุดชะงักจะยาวนานเพียงใด หรือบริษัทจะสร้างระบบกลับคืนมาได้มากแค่ไหน

บทบาททางทหารของคลังสินค้าเหล่านี้ยังเป็นประเด็นโต้แย้ง เจ้าหน้าที่ยูเครนระบุว่าศูนย์โลจิสติกส์บางแห่งเป็นส่วนหนึ่งของเครือข่ายแบบใช้ได้สองทาง ซึ่งอาจสนับสนุนอุปกรณ์ที่เกี่ยวข้องกับกองทัพ ขณะที่หลักฐานที่มีอยู่ยังไม่ยืนยันว่าโรงงานเชิงพาณิชย์ของ Wildberries ถูกจัดสรรโดยเจตนาเพื่อส่งชิ้นส่วนโดรนหรือระบบนำทาง บทบาทด้านการค้าและโลจิสติกส์ของศูนย์เหล่านี้ชัดเจนกว่าบทบาททางทหารโดยตรง

การโจมตีซามาราส่งสัญญาณถึงภาคอุตสาหกรรมทหาร

เมื่อวันที่ 15 สิงหาคม ยูเครนระบุว่าขีปนาวุธ FP-5 Flamingo ที่ผลิตในประเทศโจมตีศูนย์จรวดและอวกาศ Progress ในเมืองซามารา ซึ่งอยู่ห่างจากชายแดนยูเครนราว 900 กิโลเมตร ศูนย์แห่งนี้มีความเชื่อมโยงกับ Roscosmos และเกี่ยวข้องกับการผลิตยานปล่อยอวกาศและอุปกรณ์อิเล็กทรอนิกส์

รายงานและคำแถลงของกองทัพยูเครนระบุว่าเกิดไฟไหม้ครอบคลุมพื้นที่ประมาณ 5,000 ตารางเมตร บริเวณอุตสาหกรรมเดียวกันยังมีโรงงานอากาศยาน Aviakor อยู่ด้วย แต่ขอบเขตความเสียหายของแต่ละสถานที่ยังไม่แน่ชัด และการยืนยันจากแหล่งอิสระเกี่ยวกับความสูญเสียด้านการผลิตยังมีจำกัด

ดังนั้น ความสำคัญของการโจมตีครั้งนี้ไม่ได้อยู่ที่ตัวเลขผลผลิตที่ถูกทำลายซึ่งยังไม่มีการยืนยัน หากแต่อยู่ที่การแสดงให้เห็นว่ายูเครนสามารถเข้าถึงสถานที่อุตสาหกรรมเชิงยุทธศาสตร์ที่อยู่ลึกเข้าไปในรัสเซียได้ ความเสี่ยงดังกล่าวอาจบังคับให้มอสโกต้องเพิ่มค่าใช้จ่ายด้านระบบป้องกันภัยทางอากาศ การกระจายโรงงาน การซ่อมแซม และมาตรการทำให้การผลิตดำเนินต่อไปได้ แต่จากหลักฐานที่มี ยังไม่อาจสรุปได้ว่าฐานอุตสาหกรรมทหารของรัสเซียถูกทำลายจนเสียหายอย่างเด็ดขาด

ความกังวลของประชาชนเพิ่มขึ้น แต่มีหลายสาเหตุร่วมกัน

ผลกระทบทางเศรษฐกิจยังสะท้อนผ่านพฤติกรรมของครัวเรือน ข้อมูลของธนาคารกลางรัสเซียที่ถูกอ้างในรายงานระบุว่า เงินสดหมุนเวียนนอกระบบธนาคารเพิ่มขึ้น 286,400 ล้านรูเบิลในช่วงสองสัปดาห์แรกของเดือนสิงหาคม หลังจากมีเงินไหลออกจากธนาคารราว 7,300 ล้านดอลลาร์ในเดือนกรกฎาคม

การถอนเงินดังกล่าวสอดคล้องกับความระมัดระวังของประชาชนที่เพิ่มขึ้น แต่ไม่อาจโยงทั้งหมดเข้ากับการโจมตีของยูเครนเพียงสาเหตุเดียว รายงานยังกล่าวถึงความกังวลเรื่องการยึดทรัพย์สิน ปัญหาการชำระเงิน เงินเฟ้อ และผลกระทบจากเศรษฐกิจสงครามในภาพรวม ดังนั้น เงินสดที่ไหลออกจึงเป็นสัญญาณของความวิตกกังวล มากกว่าจะเป็นตัวชี้วัดโดยตรงว่าการโจมตีส่งผลต่อความคิดเห็นของประชาชนหรือการสนับสนุนทางการเมืองมากเพียงใด

สิ่งที่แคมเปญนี้ทำได้ และยังทำไม่ได้

การโจมตีสร้างต้นทุนต่อเนื่องหลายชั้น ได้แก่

• ต้องเปลี่ยนเส้นทางหรือนำเข้าเชื้อเพลิง
• การซ่อมโรงกลั่นและการบำรุงรักษาฉุกเฉินกลายเป็นเรื่องเร่งด่วนขึ้น
• คลังสินค้าและเครือข่ายจัดส่งเชิงพาณิชย์ต้องหาพื้นที่ทดแทน
• ธุรกิจต้องเผชิญความล่าช้า สินค้าคงคลังสูญหาย และค่าขนส่งที่สูงขึ้น
• รัฐต้องทุ่มทรัพยากรมากขึ้นเพื่อปกป้องโครงสร้างพื้นฐานในประเทศที่มีพื้นที่กว้างใหญ่
• พลเรือนต้องเผชิญแถวยาว ข้อจำกัดการซื้อ และความไม่แน่นอนที่เพิ่มขึ้น

รัสเซียยังมีขีดความสามารถในการปรับตัวอย่างมาก ทั้งการเปลี่ยนเส้นทางอุปทาน การนำเข้าน้ำมันเบนซิน และการเดินหน้าต่อแม้โครงสร้างพื้นฐานด้านพลังงานและโลจิสติกส์ได้รับความเสียหาย หลักฐานที่มีอยู่ยังไม่สนับสนุนข้อสรุปว่าการผลิตทางทหาร ความมั่นคงภายใน หรือการควบคุมของรัฐรัสเซียกำลังล่มสลายอย่างเด็ดขาด

ข้อสรุปที่มีน้ำหนักมากกว่าคือผลกระทบกำลังสะสม ยูเครนทำให้สงครามมีราคาแพงขึ้นและแยกออกจากชีวิตประจำวันของชาวรัสเซียได้ยากขึ้นเรื่อย ๆ เครมลินยังสามารถกระจายและรองรับแรงกดดันส่วนใหญ่ได้ แต่การจำกัดน้ำมันในมอสโกและพื้นที่โดยรอบ โลจิสติกส์เชิงพาณิชย์ที่เสียหาย และความระมัดระวังทางการเงินของครัวเรือน กำลังท้าทายคำมั่นว่าความขัดแย้งนี้จะดำเนินต่อไปได้โดยไม่สร้างต้นทุนที่มีนัยสำคัญต่อชีวิตภายในรัสเซีย