จีนหันกระตุ้นตลาดชนบทและเมืองขนาดเล็ก หลังตัวเลขเศรษฐกิจเดือนกรกฎาคมอ่อนแรง

ตัวเลขเศรษฐกิจจีนเดือนกรกฎาคมทำให้แรงกดดันต่อรัฐบาลเพิ่มขึ้นอย่างชัดเจน ผลผลิตภาคอุตสาหกรรมขยายตัว 4.5% จากปีก่อน ลดลงจาก 5.3% ในเดือนมิถุนายน ขณะที่ยอดค้าปลีกเพิ่มขึ้นเพียง 0.6% ต่ำกว่าที่ตลาดคาดการณ์ไว้ นอกจากนี้ การลงทุนในสินทรัพย์ถาวรยังหดตัว 6.7% ในช่วง 7 เดือนแรกของปี 2026

ข้อมูลดังกล่าวสะท้อนว่าอุปสงค์ภายในประเทศยังอ่อนแรง ขณะที่การเติบโตของผลิตภัณฑ์มวลรวมภายในประเทศ หรือ GDP ในไตรมาส 2 ชะลอลงเหลือ 4.3% ต่ำกว่ากรอบเป้าหมายทั้งปีของรัฐบาลที่ 4.5%-5%

นายกรัฐมนตรีหลี่ เฉียง จึงเรียกร้องให้เพิ่มความพยายามในการพยุงเศรษฐกิจ กระตุ้นการเติบโต และรักษาเสถียรภาพของอุปสงค์จากต่างประเทศ ท่ามกลางกำลังซื้อภายในประเทศที่ซบเซาและความเสี่ยงด้านการค้าระหว่างประเทศ

แผนกระตุ้นการบริโภค 18 ข้อมีอะไรบ้าง

แนวทางดังกล่าวออกโดยกระทรวงพาณิชย์จีนร่วมกับหน่วยงานรัฐบาลอีก 8 แห่ง มีเป้าหมายเพิ่มการใช้จ่ายในระดับอำเภอ ตำบล และเมืองขนาดเล็ก มาตรการสำคัญแบ่งได้เป็น 5 ด้าน

• ปรับปรุงพื้นที่ค้าขายที่มีอยู่เดิม รัฐบาลจะสนับสนุนการปรับปรุงห้างสรรพสินค้าแบบดั้งเดิม ศูนย์การค้าเก่า ศูนย์การค้าระดับตำบล ตลาดชนบท และตลาดนัดท้องถิ่น พร้อมผลักดันให้นำทรัพย์สินเชิงพาณิชย์ที่ถูกปล่อยทิ้งไว้กลับมาใช้ประโยชน์
• ยกระดับเครือข่ายค้าปลีกท้องถิ่น แผนดังกล่าวเรียกร้องให้จัดวางจุดจำหน่ายสินค้าอย่างเหมาะสม ปรับปรุงร้านสะดวกซื้อ และเสริมบริการจัดส่งพัสดุและโลจิสติกส์ในระดับหมู่บ้าน
• นำแบรนด์และรูปแบบธุรกิจใหม่เข้าสู่ตลาดเมืองรอง ธุรกิจค้าปลีกแบบเครือข่ายจะได้รับการส่งเสริมให้ขยายสาขาไปยังอำเภอและตำบล ขณะเดียวกันแบรนด์จีนและต่างประเทศอาจเปิดร้านสาขาแรกในภูมิภาค รวมถึงสนับสนุนแบรนด์ท้องถิ่นและรูปแบบค้าปลีกใหม่
• เพิ่มสินค้าและบริการให้หลากหลายขึ้น รัฐบาลต้องการเพิ่มสินค้าคุณภาพดีในราคาที่เข้าถึงได้ และปรับปรุงบริการสำหรับผู้สูงอายุและเด็ก รวมถึงส่งเสริมการเชื่อมโยงระหว่างการค้า เกษตรกรรม วัฒนธรรม การท่องเที่ยว และกีฬา
• พัฒนาระบบกระจายสินค้าและคุ้มครองผู้บริโภค แนวทางนี้สนับสนุนการทำงานร่วมกันของการค้าปลีกออนไลน์และออฟไลน์ ยกระดับเครือข่ายกระจายสินค้าระหว่างเมืองกับชนบท และเพิ่มการสนับสนุนด้านการจ้างงาน ผู้ประกอบการ การเงิน การใช้ที่ดิน และการระงับข้อพิพาท

ดังนั้น แผนนี้จึงไม่ใช่เพียงโครงการสร้างร้านค้าเพิ่ม แต่เป็นความพยายามแก้คอขวดของตลาดทั้งระบบ ตั้งแต่พื้นที่ค้าปลีกและความหลากหลายของสินค้า ไปจนถึงการขนส่ง บริการ และเงื่อนไขที่ทำให้ประชาชนมีความสามารถและความมั่นใจในการใช้จ่ายมากขึ้น

ทำไมจีนจึงหันไปหาตลาดระดับอำเภอและเมืองขนาดเล็ก

ตลาดผู้บริโภคในเมืองใหญ่ของจีนมีการแข่งขันสูงและเริ่มอิ่มตัว ปักกิ่งจึงมองไปยังอำเภอ ตำบล และเมืองขนาดเล็ก ซึ่งยังมีตัวเลือกค้าปลีก การเข้าถึงแบรนด์ และบริการต่าง ๆ น้อยกว่าเมืองศูนย์กลาง การยกระดับช่องทางเหล่านี้อาจทำให้ครัวเรือนในพื้นที่เข้าถึงสินค้าและบริการที่มีอยู่ทั่วไปในเมืองใหญ่ และเปิดพื้นที่ให้การบริโภคเติบโตได้อีก

แนวทางนี้สอดคล้องกับความพยายามระยะยาวของรัฐบาลจีนที่จะทำให้การใช้จ่ายของครัวเรือนมีบทบาทมากขึ้นต่อการเติบโตทางเศรษฐกิจ การชะลอตัวในไตรมาส 2 เกิดขึ้นพร้อมกับการบริโภคภาคครัวเรือนที่อ่อนแอ แม้ภาคการผลิตและการส่งออกยังแข็งแกร่ง จึงสะท้อนความไม่สมดุลที่ผู้กำหนดนโยบายกำลังพยายามแก้ไข

อย่างไรก็ตาม แผนนี้ไม่ได้หมายความว่าครัวเรือนชนบทจะเพิ่มการใช้จ่ายอย่างรวดเร็วในทันที ความสำเร็จจะขึ้นอยู่กับว่าร้านค้า บริการ และเครือข่ายกระจายสินค้าใหม่ตอบโจทย์ความต้องการในแต่ละพื้นที่ได้จริงหรือไม่ รวมถึงรายได้และความเชื่อมั่นของครัวเรือนเพียงพอที่จะใช้จ่ายหรือเปล่า ภาษาของนโยบายระบุว่าตลาดระดับอำเภอเป็นแหล่งศักยภาพเชิงยุทธศาสตร์ของอุปสงค์ภายในประเทศ ไม่ใช่คำมั่นว่าจะช่วยเศรษฐกิจได้ทันทีในระยะสั้น

เหตุใดปักกิ่งจึงไม่น่าประกาศมาตรการกระตุ้นแบบ “ทุ่มครั้งเดียวครั้งใหญ่”

สัญญาณจากรัฐบาลจีนชี้ไปที่การสนับสนุนแบบค่อยเป็นค่อยไป ในการประชุมเดือนกรกฎาคม ผู้นำจีนให้ความสำคัญกับการเร่งเบิกจ่ายงบประมาณสำหรับโครงการโครงสร้างพื้นฐานที่ได้รับอนุมัติแล้ว มากกว่าการออกแบบแพ็กเกจกระตุ้นเศรษฐกิจใหม่ขนาดใหญ่ นักวิเคราะห์ก็คาดว่ามาตรการเพิ่มเติมจะยังอยู่ในระดับที่พอดี เนื่องจากรัฐบาลต้องคำนึงถึงความเสี่ยงจากหนี้ การลงทุนที่ไม่มีประสิทธิภาพ และข้อเสียของการกลับไปพึ่งพาการขยายสินเชื่อในวงกว้าง

นั่นไม่ได้หมายความว่ารัฐบาลจะปล่อยให้เศรษฐกิจเดินหน้าเองโดยไม่มีการช่วยเหลือ การเร่งดำเนินโครงการที่มีอยู่แล้ว การออกนโยบายกระตุ้นการบริโภคแบบเจาะจง และการสนับสนุนการลงทุนภาคเอกชน ล้วนช่วยพยุงเศรษฐกิจได้โดยไม่ต้องผูกพันกับมาตรการขนาดใหญ่ทั่วทั้งระบบ

แผนตลาดระดับอำเภอจึงสอดคล้องกับยุทธศาสตร์ดังกล่าว เพราะมุ่งแก้ปัญหาการกระจายสินค้าและการบริโภคในจุดที่ยังติดขัด แทนการพึ่งพาการขยายสินเชื่อหรือการฟื้นตัวของตลาดอสังหาริมทรัพย์ทั่วประเทศเพียงอย่างเดียว

ท่าทีด้านนโยบายการเงินก็สะท้อนความระมัดระวังเช่นกัน ผลสำรวจของ Reuters พบว่าผู้ตอบแบบสอบถามทั้ง 25 รายคาดว่าอัตราดอกเบี้ยเงินกู้ลูกค้าชั้นดี หรือ LPR ของจีน ทั้งอายุ 1 ปีและ 5 ปี จะยังคงเดิมในเดือนสิงหาคมที่ 3.00% และ 3.50% ตามลำดับ แม้ตัวเลขเศรษฐกิจเดือนกรกฎาคมจะอ่อนแอ

สิ่งที่ต้องจับตาต่อไป

บททดสอบสำคัญอยู่ที่การดำเนินการจริง นักลงทุนและภาคธุรกิจจะติดตามว่ารัฐบาลท้องถิ่นสามารถปรับปรุงพื้นที่ค้าขาย ดึงดูดร้านค้าและแบรนด์ใหม่ พัฒนาเครือข่ายจัดส่ง และขยายบริการได้มากเพียงใด รวมถึงมาตรการเหล่านั้นจะเปลี่ยนเป็นการใช้จ่ายของครัวเรือนจริงหรือไม่

ตลาดยังต้องจับตาว่าปักกิ่งจะเร่งการลงทุนในโครงการโครงสร้างพื้นฐานที่อนุมัติแล้วหรือไม่ และจะออกมาตรการแบบเจาะจงเพิ่มเติมหรือเปล่า หากอุปสงค์ยังไม่ฟื้นตัว

สารหลักของนโยบายในเวลานี้จึงค่อนข้างชัดเจน: หลังเศรษฐกิจชะลอตัวในหลายภาคส่วนตลอดเดือนกรกฎาคม หลี่ เฉียงกำลังผลักดันการสนับสนุนเพิ่มเติม ขณะเดียวกันปักกิ่งพยายามปลดล็อกการบริโภคในตลาดเมืองรองและพื้นที่ชนบท โดยใช้เครื่องมือการคลังที่มีอยู่ก่อนจะพิจารณามาตรการกระตุ้นเศรษฐกิจขนาดใหญ่กว่านี้