หยุดยิงสหรัฐฯ–อิหร่านหมดอายุ ท่าทีแข็งกร้าวทำวิกฤติฮอร์มุซยืดเยื้อ

เมื่อไม่มีขั้นตอนร่วมกันสำหรับจัดการการละเมิดข้อตกลงหรือป้องกันเหตุการณ์ไม่ให้ลุกลาม ความเสี่ยงของการคำนวณผิดพลาดจึงเพิ่มขึ้น ข้อเสนอและถ้อยแถลงก่อนหน้านี้ยังสะท้อนช่องว่างระหว่างสองฝ่ายอย่างชัดเจน โดยอิหร่านต้องการเงื่อนไขที่เปิดทางให้ตนควบคุมหรือมีอิทธิพลต่อเส้นทางบางส่วน ขณะที่สหรัฐฯ ปฏิเสธการกำหนดระบบอนุมัติ ค่าผ่านทาง หรืออุปสรรคใด ๆ ต่อการเดินเรือ

บทบาทของโอมานจึงมีความละเอียดอ่อนมากขึ้น อิหร่านกำลังหารือกับโอมานถึงแนวทางชั่วคราวเพื่อให้การขนส่งทางเรือดำเนินต่อไป แต่ทรัมป์ก็ขู่ว่าจะดำเนินการต่อโอมาน หากประเทศดังกล่าวขัดขวางความพยายามของสหรัฐฯ เกี่ยวกับช่องแคบ แม้คำขู่ดังกล่าวยังไม่ได้นำไปสู่ปฏิบัติการทางทหาร แต่ก็เสี่ยงบั่นทอนช่องทางสื่อสารระดับภูมิภาคที่อาจมีบทบาทช่วยลดความตึงเครียด

เรือพาณิชย์ยังตกอยู่ในความเสี่ยงโดยตรง

ผลกระทบด้านความปลอดภัยทางทะเลปรากฏให้เห็นก่อนเส้นตายหยุดยิงแล้ว หน่วยงานปฏิบัติการการค้าทางทะเลของสหราชอาณาจักร หรือ UKMTO รายงานว่าเรือบรรทุกสินค้าลำหนึ่งถูกวัตถุไม่ทราบชนิดโจมตีขณะกำลังออกจากช่องแคบ แรงระเบิดทำให้ห้องเครื่องเสียหายและลูกเรือได้รับบาดเจ็บหนึ่งคน

ปริมาณการเดินเรือก็ลดลงอย่างมาก ข้อมูลจาก Kpler ที่ถูกนำไปอ้างอิงในรายงานข่าวระบุว่า มีเรือผ่านช่องแคบฮอร์มุซเพียง 5 ลำในวันเสาร์หนึ่งวัน เทียบกับ 31 ลำในสุดสัปดาห์ก่อนหน้า ตัวเลขนี้สะท้อนการหยุดชะงักในการปฏิบัติการอย่างรุนแรง แม้หลักฐานที่มีอยู่จะยังไม่ยืนยันว่าช่องแคบถูกปิดอย่างเป็นทางการและโดยสมบูรณ์

สำหรับเจ้าของเรือและผู้ประกอบการขนส่ง ปัญหาหลักคือความไม่แน่นอน เรืออาจเผชิญการโจมตี การสกัดกั้น ความล่าช้า การเปลี่ยนเส้นทาง หรือจำเป็นต้องรอหลักประกันด้านความปลอดภัย บริษัทประกันภัยและผู้ค้าสินค้าโภคภัณฑ์ยังต้องคำนวณเบี้ยประกันภัยความเสี่ยงจากสงครามที่สูงขึ้น รวมถึงความเป็นไปได้ที่ข้อจำกัดชั่วคราวจะกลายเป็นการหยุดชะงักระยะยาว

ตลาดน้ำมันเริ่มรับมือกับวิกฤติที่อาจยืดเยื้อ

ราคาน้ำมันดิบปรับตัวขึ้นจากการผสมผสานของการโจมตีเรือบรรทุกน้ำมัน การเจรจาที่ชะงักงัน และข้อจำกัดด้านการเดินเรือในช่องแคบฮอร์มุซ สัญญาซื้อขายล่วงหน้าน้ำมันดิบเบรนท์ปิดที่ 88.52 ดอลลาร์ต่อบาร์เรลเมื่อ 14 สิงหาคม ขณะที่รายงานตลาดในเวลาต่อมาระบุว่าราคาซื้อขายอยู่ที่ประมาณ 89 ดอลลาร์หรือสูงกว่า ท่ามกลางความกังวลเรื่องการปิดกั้นและการหยุดชะงักของการขนส่ง

รอยเตอร์รายงานเมื่อ 18 สิงหาคมว่า ตลาดน้ำมันเริ่มเคลื่อนไหวราวกับว่าการหยุดชะงักของอุปทานจากตะวันออกกลางอาจกลายเป็นความจริงใหม่ ไม่ใช่แรงกระแทกชั่วคราว ประเด็นสำคัญจึงไม่ได้อยู่ที่วันหมดอายุของข้อตกลงเพียงอย่างเดียว แต่อยู่ที่ว่าเรือจะกลับมาเดินทางผ่านช่องแคบได้อย่างปลอดภัยและเป็นปกติเมื่อใด

หากการหยุดชะงักยืดเยื้อ ต้นทุนเชื้อเพลิง ค่าระวางเรือ และเบี้ยประกันภัยอาจเพิ่มขึ้นต่อเนื่อง และส่งผลต่ออุตสาหกรรมที่ใช้พลังงานสูง ธุรกิจปิโตรเคมี และเศรษฐกิจที่พึ่งพาการนำเข้าพลังงาน อย่างไรก็ตาม ผลกระทบต่อเงินเฟ้อและการเติบโตทางเศรษฐกิจยังประเมินได้ไม่แน่นอน เพราะขึ้นอยู่กับระยะเวลาของวิกฤติ ปริมาณสินค้าคงคลัง แหล่งพลังงานทดแทน และความสามารถในการฟื้นฟูการเดินเรือเชิงพาณิชย์

ความเสี่ยงทางภูมิรัฐศาสตร์ขยายวงกว้าง

วิกฤตินี้ไม่ได้จำกัดอยู่แค่สหรัฐฯ กับอิหร่านอีกต่อไป ประเทศรอบอ่าวเปอร์เซียกำลังเผชิญแรงกดดัน บทบาทคนกลางของโอมานตกอยู่ในความเสี่ยง และเรือพาณิชย์จากหลายประเทศต้องรับมือกับเหตุการณ์ในเส้นทางเดินเรือที่มีความสำคัญเชิงยุทธศาสตร์ เหตุโจมตีเรือ การสกัดกั้นโดยกองทัพเรือ ความพยายามปิดล้อม หรือการกระทำของกลุ่มตัวแทนในภูมิภาค ล้วนมีโอกาสจุดชนวนวงจรการยกระดับความขัดแย้งครั้งใหม่

แนวโน้มระยะใกล้จึงเป็นความผันผวนและการบริหารวิกฤติ มากกว่าการบรรลุข้อตกลงถาวร การจัดทำข้อตกลงที่น่าเชื่อถือเพื่อรับประกันการเข้าถึงเส้นทางเดินเรืออาจช่วยเปิดทางกลับสู่การเจรจาได้ แต่ทั้งสองฝ่ายต้องยอมรับกติกาที่บังคับใช้ได้จริง และฟื้นฟูช่องทางการพูดคุยทางการเมืองเสียก่อน

จนกว่าจะถึงจุดนั้น การหมดอายุของข้อตกลงหยุดยิงจะทำให้การทูตอ่อนแอลง การเดินเรือคาดเดาได้ยากขึ้น และตลาดพลังงานไวต่อทุกเหตุการณ์รอบช่องแคบฮอร์มุซมากกว่าเดิม