เวเนซุเอลาจับมือฝ่ายค้าน ขอทองคำ 31 ตันคืนจากธนาคารกลางอังกฤษ

รัฐบาลรักษาการเวเนซุเอลาและฝ่ายค้านบางส่วนมีจุดยืนร่วมกันอย่างหาได้ยาก โดยเตรียมยื่นเรื่องเพื่อขอทองคำสำรองของธนาคารกลางเวเนซุเอลาราว 31 ตัน ซึ่งเก็บอยู่ในห้องนิรภัยของธนาคารกลางอังกฤษ (Bank of England) กลับคืนมา ทองคำดังกล่าวมีมูลค่าประเมินในปัจจุบันราว 4,000-4,400 ล้านดอลลาร์สหรัฐ

ข้อตกลงนี้เกิดขึ้นหลังการเจรจาที่มีสหรัฐฯ สนับสนุนเกือบ 2 สัปดาห์ และมีเป้าหมายเพื่อระดมทุนฟื้นฟูประเทศหลังแผ่นดินไหวเมื่อวันที่ 24 มิถุนายน 2026 อย่างไรก็ตาม นี่เป็นเพียงข้อตกลงที่จะร่วมกันเรียกร้องทองคำคืน ไม่ใช่การยืนยันว่าทองคำถูกปล่อยออกมาแล้ว โดยทองคำยังคงอยู่ท่ามกลางข้อพิพาททางกฎหมายและการเมืองในสหราชอาณาจักร

ข้อตกลงที่รายงานมีอะไรบ้าง

รัฐบาลและฝ่ายค้านตกลงร่วมกันผลักดันการกู้คืนสินทรัพย์ทุนสำรองระหว่างประเทศของเวเนซุเอลาที่ฝากไว้กับธนาคารกลางอังกฤษ ขณะเดียวกัน การเจรจารอบเดียวกันยังมีรายงานว่าได้ข้อเสนอให้เริ่มกระบวนการสรรหาและแต่งตั้งตุลาการศาลฎีกาเวเนซุเอลาชุดใหม่อีกครั้ง

หากสามารถนำทองคำหรือเงินที่ได้จากทองคำกลับมาใช้ได้ แผนการใช้เงินจะเน้นด้านมนุษยธรรมและการฟื้นฟูหลังภัยพิบัติ ได้แก่ การสร้างบ้านและโครงสร้างพื้นฐาน เพิ่มศักยภาพด้านสาธารณสุข เก็บกู้ซากความเสียหายจากแผ่นดินไหว และช่วยเหลือครอบครัวที่บ้านถูกทำลายหรือจำเป็นต้องพลัดถิ่น

รามอน โลเปซ ตัวแทนฝ่ายค้าน กล่าวว่า เงินที่กู้คืนมาอาจถูกฝากไว้ในบัญชีที่บริหารผ่านกระทรวงการคลังสหรัฐฯ และอยู่ภายใต้การตรวจสอบของบริษัทตรวจสอบบัญชีระหว่างประเทศที่มีคุณสมบัติเหมาะสม แต่รายงานที่มีอยู่ยังไม่ได้ยืนยันว่าแนวทางดังกล่าวจะหมายถึงการขนย้ายทองคำจริง การขายทองคำแล้วโอนรายได้ หรือการใช้โครงสร้างผู้ดูแลทรัพย์สินรูปแบบอื่น นอกจากนี้ รายละเอียดเรื่องบัญชีกระทรวงการคลังสหรัฐฯ ยังไม่ได้รับการยืนยันต่อสาธารณะจากรัฐบาลของเดลซี โรดริเกซ

เหตุใดทองคำจึงยังติดอยู่ในลอนดอน

ธนาคารกลางอังกฤษถือครองทองคำของเวเนซุเอลาราว 31 ตันมาตั้งแต่ก่อนเกิดข้อพิพาททางการเมืองในปัจจุบัน ปัญหาเริ่มซับซ้อนขึ้นหลังสหราชอาณาจักรยุติการรับรองรัฐบาลของนิโกลัส มาดูโรในปี 2018 ทำให้หน่วยงานฝ่ายต่าง ๆ ของเวเนซุเอลาแข่งขันกันว่าใครมีอำนาจสั่งการธนาคารกลางเวเนซุเอลาและควบคุมทุนสำรองในต่างประเทศ

ดังนั้น ประเด็นนี้จึงไม่ได้เป็นเพียงกรณีธนาคารกลางอังกฤษปฏิเสธคืนทองคำ แต่เป็นข้อพิพาทเรื่องการรับรองรัฐบาลและอำนาจตามกฎหมาย รายงานจากสหราชอาณาจักรระบุว่า กระบวนการในศาลต้องชี้ขาดก่อนว่า ฝ่ายบริหารของเวเนซุเอลาใดมีอำนาจตามกฎหมายในการออกคำสั่งเกี่ยวกับทองคำดังกล่าว ขณะที่ธนาคารกลางอังกฤษและกระทรวงการต่างประเทศอังกฤษยังไม่ได้ให้คำมั่นว่าจะปล่อยทองคำคืน

ก่อนหน้านี้ ทางการเวเนซุเอลาเคยพยายามเข้าถึงทุนสำรองดังกล่าวในช่วงการระบาดของโควิด-19 โดยเสนอให้นำรายได้จากทองคำไปใช้ผ่านองค์การสหประชาชาติเพื่อจัดหาเงินทุนด้านสาธารณสุข แต่ความพยายามดังกล่าวถูกปฏิเสธในกระบวนการพิจารณาคดีของศาลอังกฤษ ตามรายงานที่ถูกอ้างถึงในกรณีปัจจุบัน

แผ่นดินไหวเปลี่ยนสมการทางการเมืองอย่างไร

แผ่นดินไหวสองครั้งเกิดขึ้นเมื่อวันที่ 24 มิถุนายน 2026 และรายงานในช่วงเวลานั้นระบุว่ามีผู้เสียชีวิตมากกว่า 6,000 คน ขณะเดียวกัน ความเสียหายทางเศรษฐกิจถูกประเมินว่าเทียบเท่าประมาณ 6% ของผลิตภัณฑ์มวลรวมภายในประเทศ หรือ GDP ของเวเนซุเอลา

วิกฤตด้านมนุษยธรรมเกิดขึ้นในช่วงที่ประเทศกำลังเผชิญแรงกดดันทางเศรษฐกิจอย่างหนัก ธนาคารกลางเวเนซุเอลารายงานว่าเงินเฟ้อรายเดือนอยู่ที่ประมาณ 20% ในเดือนกรกฎาคม ขณะที่รัฐบาลระบุว่าการฟื้นฟูประเทศและการเข้าถึงทองคำที่เก็บอยู่ในลอนดอนเป็นภารกิจเร่งด่วน

สถานการณ์นี้ช่วยอธิบายว่าเหตุใดฝ่ายรัฐบาลและฝ่ายค้านซึ่งยังขัดแย้งกันเรื่องอำนาจทางการเมือง จึงสามารถหาจุดร่วมในประเด็นทองคำได้ ทั้งสองฝ่ายต่างมีผลประโยชน์ร่วมกันในการปลดล็อกทรัพยากรเพื่อฟื้นฟูประเทศหลังแผ่นดินไหว แต่ฉันทามติภายในเวเนซุเอลาเพียงอย่างเดียวไม่เพียงพอที่จะตัดสินคำถามทางกฎหมายในสหราชอาณาจักร

บัญชีกระทรวงการคลังสหรัฐฯ มีความหมายอย่างไร

การฝากเงินไว้ในบัญชีของกระทรวงการคลังสหรัฐฯ จะทำให้เกิดกลไกควบคุมและกำกับดูแลจากภายนอกสำหรับเงินที่กู้คืนมา ผู้สนับสนุนข้อเสนอมองว่า การตรวจสอบโดยบริษัทระหว่างประเทศจะช่วยป้องกันการนำเงินไปใช้ผิดวัตถุประสงค์ และสร้างความเชื่อมั่นให้กับกลุ่มการเมืองเวเนซุเอลาที่แข่งขันกัน รวมถึงรัฐบาลต่างประเทศ

อย่างไรก็ตาม โครงสร้างนี้ก็ทำให้ทรัพยากรของรัฐเวเนซุเอลาอยู่ภายใต้กรอบที่ได้รับอิทธิพลจากวอชิงตันมากขึ้น รายงานระบุว่าสหรัฐฯ ควบคุมจังหวะเวลาและจำนวนเงินที่เบิกจ่ายจากรายได้การส่งออกของเวเนซุเอลา โดยเฉพาะรายได้จากการขายน้ำมันดิบ นอกจากนี้ ทางการเวเนซุเอลายังเคยขอเข้าถึงสิทธิถอนเงินพิเศษ หรือ SDR ของกองทุนการเงินระหว่างประเทศ (IMF) ราว 4,500 ล้านดอลลาร์ รวมถึงบัญชีทรัพย์สินของรัฐอื่น ๆ ที่ถูกอายัดไว้ในสหรัฐฯ และยุโรป

จึงเกิดคำถามทางการเมืองตามมา: บัญชีดังกล่าวอาจช่วยเพิ่มความโปร่งใสและความรับผิดชอบในการใช้เงิน แต่ในอีกด้านหนึ่งก็อาจทำให้สหรัฐฯ มีอิทธิพลต่อการบริหารสินทรัพย์ของเวเนซุเอลามากกว่าเดิม

ขั้นตอนต่อไปคืออะไร

ขั้นตอนเร่งด่วนต่อจากนี้ยังไม่ใช่การขนย้ายทองคำ รัฐบาลเวเนซุเอลาและกลุ่มฝ่ายค้านที่เข้าร่วมการเจรจาต้องยื่นข้อเรียกร้องร่วมกันเพื่อขอกู้คืนทุนสำรอง ขณะที่กระบวนการทางกฎหมายของอังกฤษยังต้องตัดสินว่า หน่วยงานใดของเวเนซุเอลามีอำนาจออกคำสั่งที่มีผลผูกพันต่อทรัพย์สินดังกล่าว

จุดสำคัญที่ต้องแยกให้ออกคือ “ข้อตกลงที่จะร่วมกันขอทองคำคืน” กับ “การปล่อยทองคำที่ได้รับอนุมัติจากศาล” ทั้งสองฝ่ายมีรายงานว่าบรรลุข้อตกลงในประเด็นแรกแล้ว แต่ยังไม่มีหลักฐานว่าประเด็นหลังเกิดขึ้น

จนกว่าคำถามทางกฎหมายและการจัดการทรัพย์สินในอังกฤษจะได้รับการแก้ไข ทองคำ 31 ตันนี้จึงยังเป็นเพียงแหล่งเงินทุนที่เวเนซุเอลาตั้งใจจะนำไปใช้ฟื้นฟูประเทศ ไม่ใช่เงินสดที่รัฐบาลสามารถนำออกมาใช้ได้ทันที