ภารกิจดาวเทียมครั้งใหม่ของจีนสะท้อนความยืดหยุ่นของโครงการสร้างเครือข่ายอินเทอร์เน็ตจากอวกาศ

จีนเดินหน้าโครงการอินเทอร์เน็ตผ่านดาวเทียมต่อเนื่อง เมื่อจรวด Long March-12 นำดาวเทียมวงโคจรต่ำกลุ่มที่ 24 ขึ้นจากฐานปล่อยยานอวกาศเชิงพาณิชย์ในมณฑลไห่หนาน เมื่อวันที่ 16 สิงหาคม ดาวเทียมทั้งหมดเข้าสู่วงโคจรที่กำหนดได้สำเร็จในเวลา 12:10 น. ตามเวลาปักกิ่ง

ภารกิจนี้เกิดขึ้นเพียง 6 วันหลังจรวด Long March-7A ซึ่งบรรทุกดาวเทียมสื่อสาร ChinaSat-4B ประสบเหตุผิดปกติระหว่างการบินไม่นานหลังขึ้นจากไห่หนาน จรวดและดาวเทียมสูญหายทั้งหมด ขณะที่สาเหตุยังอยู่ระหว่างการสอบสวน

เดินหน้าต่ออย่างรวดเร็ว แต่ยังไม่ใช่การแก้ปัญหาทางเทคนิค

การปล่อย Long March-12 ที่ประสบความสำเร็จอาจถูกมองว่าเป็นการ “กู้สถานการณ์” หลังเหตุขัดข้องของ Long March-7A แต่ข้อสรุปดังกล่าวอาจเกินกว่าหลักฐานที่มีอยู่

เหตุผลสำคัญคือภารกิจวันที่ 16 สิงหาคมใช้ Long March-12 ซึ่งเป็นจรวดคนละตระกูลกับ Long March-7A ความสำเร็จครั้งนี้จึงแสดงให้เห็นว่าโครงการปล่อยจรวดโดยรวมของจีนยังดำเนินต่อไปได้ ขณะที่เจ้าหน้าที่ตรวจสอบเหตุการณ์ก่อนหน้า แต่ไม่ได้ยืนยันว่าจีนค้นพบหรือแก้ไขปัญหาที่ทำให้ Long March-7A ขัดข้องแล้ว

ความแตกต่างนี้มีความสำคัญต่อการประเมินความน่าเชื่อถือของการปล่อยจรวด เพราะความล้มเหลวของจรวดตระกูลหนึ่งไม่ได้หมายความว่าจรวดทุกแบบต้องหยุดให้บริการทันที โดยเฉพาะเมื่อยานพาหนะ รูปแบบภารกิจ และขั้นตอนการเตรียมการแตกต่างกัน

ดังนั้น สิ่งที่ภารกิจ Long March-12 พิสูจน์ได้คือความต่อเนื่องในการปฏิบัติการและการมีจรวดหลายตระกูลรองรับ ไม่ใช่หลักฐานว่า Long March-7A กลับมาใช้งานได้แล้ว

จังหวะการปล่อยชี้ว่าเป็นแผนสร้างเครือข่ายขนาดใหญ่

สัญญาณสำคัญไม่ได้อยู่ที่การที่จรวดหนึ่งลำขึ้นสู่วงโคจรสำเร็จเท่านั้น แต่อยู่ที่การปล่อยดาวเทียมเป็นชุดอย่างต่อเนื่องในช่วงเวลาสั้น ๆ

เมื่อวันที่ 4 สิงหาคม จีนเพิ่งส่งดาวเทียมอินเทอร์เน็ตวงโคจรต่ำกลุ่มที่ 23 จากฐานปล่อยเชิงพาณิชย์ในไห่หนานด้วยจรวด Long March-8A ก่อนส่งกลุ่มที่ 24 ด้วย Long March-12 ในอีก 12 วันต่อมา

ลำดับดังกล่าวมีลักษณะคล้ายแผนการผลิตและนำดาวเทียมขึ้นประจำการอย่างเป็นระบบ มากกว่าจะเป็นการสาธิตเทคโนโลยีแบบแยกภารกิจ สำหรับเครือข่ายบรอดแบนด์ในวงโคจรต่ำ ความสามารถในการปล่อยจรวดซ้ำ ๆ มีความสำคัญพอ ๆ กับสมรรถนะของจรวดแต่ละลำ เพราะเครือข่ายประเภทนี้ต้องใช้ยานอวกาศจำนวนมาก ตั้งแต่การผลิต ขนส่ง และปล่อยขึ้นสู่วงโคจร ไปจนถึงการเชื่อมต่อดาวเทียมให้ทำงานเป็นระบบเดียวกัน

ข้อมูลจากกองทัพอวกาศสหรัฐฯ ระบุว่า จีนดำเนินการปล่อยยานขึ้นสู่วงโคจรแล้ว 37 ครั้งภายในเดือนมิถุนายน 2026 ส่งผลให้มีวัตถุที่อยู่ในวงโคจรรวม 1,506 ชิ้น และตั้งเป้าปล่อย 140 ครั้งตลอดปี 2026 นอกจากนี้ ณ วันที่ 1 มิถุนายน จีนมีดาวเทียมสื่อสารของโครงการ G60 จำนวน 200 ดวง และของโครงการ SatNet จำนวน 168 ดวงในวงโคจรต่ำ

ตัวเลขเหล่านี้อ้างอิงวันเวลาและเกณฑ์การนับที่แตกต่างกัน จึงไม่ควรนำมารวมเป็นยอดดาวเทียมบรอดแบนด์ของจีนแบบแม่นยำเพียงตัวเลขเดียว แต่ก็สะท้อนขนาดและทิศทางของการขยายกิจการอวกาศจีนได้อย่างชัดเจน

เหตุใดจรวดใช้ซ้ำจึงมีความสำคัญ

เศรษฐศาสตร์ของเครือข่ายดาวเทียมจำนวนมหาศาลขึ้นอยู่กับการทำให้การเข้าถึงวงโคจรเกิดขึ้นได้บ่อยครั้งและมีต้นทุนต่ำลง การพัฒนาจรวดหลายแบบจึงเป็นส่วนหนึ่งของความพยายามดังกล่าว

จรวด Long March-12B ซึ่งออกแบบให้ใช้ซ้ำได้ขึ้นบินครั้งแรกในเดือนมิถุนายน 2026 กองทัพอวกาศสหรัฐฯ ระบุว่าเที่ยวบินดังกล่าวยังไม่ได้พยายามนำส่วนแรกของจรวดกลับคืนมา แต่จีนยังคงพัฒนาเทคโนโลยีจรวดใช้ซ้ำอย่างต่อเนื่อง

รายงานเกี่ยวกับจังหวะการปล่อยจรวดของจีนยังชี้ว่า จีนมีข้อจำกัดที่ต้องแก้ไขในด้านประสิทธิภาพของฐานปล่อยและการนำจรวดกลับมาใช้ใหม่ เมื่อเทียบกับรูปแบบการดำเนินงานที่ SpaceX พัฒนาจนเป็นระบบแล้ว

ความหมายคือ จีนกำลังสะสมองค์ประกอบที่จำเป็นต่อการเพิ่มจำนวนเที่ยวบิน แต่การปล่อยดาวเทียมสำเร็จหนึ่งครั้งไม่ควรถูกตีความว่าเทียบเท่ากับ SpaceX ในด้านการใช้ซ้ำหรือความเร็วในการเตรียมเที่ยวบิน ความสามารถดังกล่าวต้องพิสูจน์ผ่านเที่ยวบินซ้ำ การทดลองนำจรวดกลับคืน และตารางปฏิบัติการที่เข้มข้นขึ้นเรื่อย ๆ

โครงการนี้มีความหมายมากกว่าอินเทอร์เน็ตบรอดแบนด์

เครือข่ายดาวเทียมวงโคจรต่ำของจีนถูกมองอย่างกว้างขวางว่าเป็นทางเลือกที่จีนควบคุมได้เองเมื่อเทียบกับ Starlink และเป็นส่วนหนึ่งของการแข่งขันเชิงยุทธศาสตร์ในอวกาศ เครือข่ายเหล่านี้สามารถรองรับการเชื่อมต่อสำหรับพลเรือนและบริการเชิงพาณิชย์ ขณะเดียวกัน เครือข่ายสื่อสารขนาดใหญ่ก็อาจช่วยเพิ่มความทนทานของระบบสื่อสารและรองรับการใช้งานด้านความมั่นคงแห่งชาติได้

ด้วยเหตุนี้ จังหวะการปล่อยจึงมีความสำคัญเชิงยุทธศาสตร์ ประเทศที่สามารถนำเครือข่ายดาวเทียมขนาดใหญ่ขึ้นสู่วงโคจรและทดแทนดาวเทียมได้ จะสั่งสมประสบการณ์ด้านการผลิตยานอวกาศ การบริหารการปล่อย การควบคุมภารกิจ และการสื่อสารจากอวกาศไปพร้อมกัน

ขีดความสามารถเหล่านี้ยังเชื่อมโยงกับภารกิจอื่นของจีน เช่น การเตรียมความพร้อมสำหรับภารกิจสำรวจดวงจันทร์ฉางเอ๋อ-7

สิ่งที่ภารกิจวันที่ 16 สิงหาคมบอกเราได้จริง

ภารกิจ Long March-12 นำไปสู่ข้อสรุปที่มีหลักฐานรองรับ 3 ประการ

• ตารางการสร้างเครือข่ายยังเดินหน้าต่อ จีนส่งดาวเทียมอินเทอร์เน็ตวงโคจรต่ำกลุ่มที่ 24 ขึ้นสู่วงโคจรสำเร็จเมื่อวันที่ 16 สิงหาคม
• โครงสร้างการปล่อยโดยรวมมีความยืดหยุ่น จรวดคนละแบบสามารถขึ้นบินได้สำเร็จเพียง 6 วันหลังเหตุขัดข้องของ Long March-7A ทำให้การนำดาวเทียมขึ้นสู่วงโคจรยังดำเนินต่อไปได้
• การสอบสวนเหตุขัดข้องยังไม่สิ้นสุด ภารกิจ Long March-12 ไม่ได้ระบุสาเหตุของความผิดปกติใน Long March-7A และไม่ได้ยืนยันว่าปัญหาได้รับการแก้ไขแล้ว

บทเรียนที่กว้างกว่าจึงเป็นเรื่อง “ความต่อเนื่อง” มากกว่าการฟื้นตัวอย่างสมบูรณ์ จีนมีจรวดหลายตระกูล โครงสร้างพื้นฐานการปล่อยเชิงพาณิชย์ และแผนการส่งดาวเทียมเป็นชุด ทำให้โครงการหนึ่งยังเดินหน้าต่อได้ในขณะที่อีกโครงการกำลังถูกตรวจสอบ

นี่เป็นข้อได้เปรียบที่มีนัยสำคัญในการแข่งขันสร้างเครือข่ายดาวเทียมขนาดใหญ่ แต่เพียงภารกิจเดียวก็ยังไม่ใช่หลักฐานว่าจีนไล่ทัน SpaceX ในด้านการนำจรวดกลับมาใช้ใหม่หรือประสิทธิภาพการปล่อย