เศรษฐกิจจีนสะดุดรอบด้าน: ทำไมหลี่ เฉียงเร่งให้ใช้มาตรการใหม่

ข้อมูลเศรษฐกิจจีนเดือนกรกฎาคม 2026 ที่ออกมาอ่อนแอกว่าคาดในหลายด้าน คือแรงกระตุ้นโดยตรงที่ทำให้นายกรัฐมนตรีหลี่ เฉียงออกมายอมรับว่า “อุปสงค์ในประเทศยังเป็นปัญหาเด่น” และเรียกร้องให้มีมาตรการใหม่ที่รวดเร็วและใช้ได้จริง

ผลผลิตภาคอุตสาหกรรมขยายตัว 4.5% เมื่อเทียบกับปีก่อน ชะลอลงจาก 5.3% ในเดือนมิถุนายน และต่ำกว่าคาดการณ์ของนักวิเคราะห์ที่ 4.8% ขณะที่ยอดค้าปลีกเพิ่มขึ้นเพียง 0.6% ต่ำกว่าที่คาดไว้ 1.5% ส่วนการลงทุนในสินทรัพย์ถาวรช่วง 7 เดือนแรกของปีหดตัว 6.7% มากกว่าที่ตลาดคาดว่าจะลดลง 6.0%

ตัวเลขเหล่านี้เกิดขึ้นหลังเศรษฐกิจจีนขยายตัว 4.3% ในไตรมาส 2 ซึ่งเป็นอัตราที่ต่ำกว่าเป้าหมายการเติบโตทั้งปีของรัฐบาลที่ 4.5%–5.0% และเป็นการเติบโตที่อ่อนแอที่สุดในรอบกว่า 3 ปี

ทำไมอุปสงค์ในประเทศจึงเป็นประเด็นใหญ่

แม้ภาคการผลิตและการส่งออกของจีนยังมีแรงพยุง แต่การใช้จ่ายของครัวเรือนยังไม่ฟื้นตัวอย่างแข็งแกร่ง ยอดค้าปลีกที่โตเพียงเล็กน้อยสะท้อนว่าผู้บริโภคยังระมัดระวังการใช้เงิน ขณะที่วิกฤตอสังหาริมทรัพย์ยังบั่นทอนความเชื่อมั่น รายได้ของรัฐบาลท้องถิ่น และความต้องการก่อสร้าง

ปัญหานี้ทำให้การพึ่งพาการผลิตหรือการส่งออกเพียงอย่างเดียวไม่เพียงพอ หากครัวเรือนไม่เพิ่มการใช้จ่าย การขยายกำลังการผลิตในอุตสาหกรรมใหม่อาจช่วยเพิ่มผลิตภาพได้ แต่ก็อาจทำให้เกิดกำลังการผลิตส่วนเกินและแรงกดดันด้านเงินฝืดมากขึ้น

ก่อนหน้านี้ หลี่ เฉียงก็เรียกร้องให้มีการปรับนโยบายแบบสวนวัฏจักรให้เข้มแข็งขึ้น และให้ประเมินสถานการณ์เศรษฐกิจอย่างรอบด้านและเป็นกลาง

หลี่ เฉียงส่งสัญญาณนโยบายอย่างไร

ในการประชุมคณะรัฐมนตรีจีน หลี่ เฉียงเรียกร้องให้เจ้าหน้าที่ใช้ประสิทธิผลของมาตรการที่มีอยู่ให้เต็มที่ พร้อม “จัดทำมาตรการเพิ่มเติมที่ใช้ได้จริงและมีประสิทธิภาพ” อย่างทันท่วงที รวมถึงพยายามบรรลุเป้าหมายเศรษฐกิจและสังคมประจำปี

แนวทางที่ถูกเน้น ได้แก่

• ขยายอุปสงค์ภายในประเทศและสนับสนุนการบริโภค
• ส่งเสริมการลงทุนใหม่และภาคธุรกิจที่มีศักยภาพเติบโต
• ผลักดันการเติบโตที่ขับเคลื่อนด้วยนวัตกรรมและมีคุณภาพสูง
• รักษาเสถียรภาพของอุปสงค์จากต่างประเทศ
• ขยายความร่วมมือทางการค้าระหว่างประเทศ

อย่างไรก็ตาม ข้อมูลที่มีอยู่ยังไม่ได้ยืนยันว่าจีนประกาศแพ็กเกจนโยบายใหม่โดยละเอียดจากคณะกรรมการพัฒนาและปฏิรูปแห่งชาติ หรือ NDRC สิ่งที่เห็นชัดในขณะนี้คือทิศทางนโยบายที่ต้องการเพิ่มแรงสนับสนุนด้านอุปสงค์และการปรับเศรษฐกิจแบบสวนวัฏจักร ควบคู่กับการลงทุนในอุตสาหกรรมเกิดใหม่

การส่งออกและ AI ยังช่วยพยุงเศรษฐกิจ

จุดสว่างสำคัญของเศรษฐกิจจีนยังคงอยู่ที่ภาคการส่งออก เดือนกรกฎาคม การส่งออกเพิ่มขึ้น 23.9% เมื่อเทียบกับปีก่อนในรูปเงินดอลลาร์สหรัฐ โดยมีความต้องการสินค้าเทคโนโลยีขั้นสูงและโครงสร้างพื้นฐานด้าน AI ทั่วโลกเป็นแรงขับเคลื่อนสำคัญ

การลงทุนด้าน AI ในต่างประเทศยังช่วยสนับสนุนผู้ผลิตจีน ขณะที่การส่งออกรถยนต์ทำสถิติรายเดือนเกิน 1 ล้านคันในเดือนมิถุนายน แรงส่งดังกล่าวช่วยชดเชยความอ่อนแอของตลาดภายในประเทศได้บางส่วน แต่ก็ทำให้เศรษฐกิจจีนพึ่งพาผู้ซื้อจากต่างประเทศมากขึ้น

ความเสี่ยงที่ยังต้องจับตา

การบริโภคภายในประเทศยังซบเซา ความอ่อนแอของยอดค้าปลีกสะท้อนความระมัดระวังของครัวเรือน และทำให้การเติบโตยังเปราะบาง แม้การผลิตและการส่งออกจะยังแข็งแรง

ภาคอสังหาริมทรัพย์และการก่อสร้างยังถดถอย การชะลอตัวของอสังหาริมทรัพย์กดดันการลงทุนที่เกี่ยวข้องกับที่อยู่อาศัย รายได้รัฐบาลท้องถิ่น ความเชื่อมั่นของครัวเรือน และความต้องการก่อสร้าง การหันไปพึ่งการผลิตขั้นสูงจึงไม่อาจทดแทนบทบาททางเศรษฐกิจมหภาคของอสังหาริมทรัพย์ได้ในเวลาอันสั้น

การลงทุนอาจไม่สมดุล การเพิ่มกำลังการผลิตในอุตสาหกรรมเทคโนโลยีขั้นสูงช่วยยกระดับผลิตภาพ แต่หากการบริโภคไม่ฟื้น ก็อาจเพิ่มปัญหากำลังการผลิตส่วนเกินและแรงกดดันด้านเงินฝืด

การพึ่งพาการส่งออกมีต้นทุน การส่งออกที่เชื่อมโยงกับกระแส AI ช่วยประคองเศรษฐกิจ แต่ก็ทำให้จีนเสี่ยงต่อการชะลอตัวของเศรษฐกิจโลกและการพึ่งพาตลาดต่างประเทศมากขึ้น

แรงกระแทกจากการค้าและภูมิรัฐศาสตร์ มาตรการภาษีที่อาจเกิดขึ้นจากสหรัฐฯ ความขัดแย้งทางการค้า และความเสี่ยงจากราคาพลังงานกับเส้นทางขนส่งที่ได้รับผลกระทบจากสถานการณ์ตะวันออกกลาง อาจลดอุปสงค์ภายนอกหรือเพิ่มต้นทุนให้ภาคธุรกิจได้ บริษัทบางส่วนเร่งจัดส่งสินค้าไปสหรัฐฯ ล่วงหน้าก่อนอาจมีการขึ้นภาษี

โจทย์ยากของปักกิ่ง

รัฐบาลจีนต้องประคองกิจกรรมทางเศรษฐกิจให้เพียงพอต่อการบรรลุเป้าหมายทั้งปี แต่ก็ต้องหลีกเลี่ยงการกลับไปใช้มาตรการกระตุ้นที่พึ่งพาหนี้และอสังหาริมทรัพย์เป็นหลัก การเปลี่ยนผ่านไปสู่การเติบโตที่ขับเคลื่อนด้วยการบริโภคและอุตสาหกรรมเทคโนโลยีจึงมีแนวโน้มใช้เวลานาน และซับซ้อนกว่าการอัดฉีดขนาดใหญ่แบบเดิม

ดังนั้น คำพูดของหลี่ เฉียงจึงไม่ได้เป็นเพียงการตอบสนองต่อตัวเลขเดือนกรกฎาคม แต่ยังสะท้อนโจทย์เชิงโครงสร้างของจีนว่า จะทำอย่างไรให้ความต้องการภายในประเทศกลับมาเป็นเครื่องยนต์หลักของเศรษฐกิจ ขณะที่แรงส่งจากการส่งออกยังเผชิญความไม่แน่นอนจากภายนอก