ทำไมราคาน้ำมันพุ่ง แม้ตลาดยังมีสัญญาณอุปสงค์อ่อนแอ

ราคาน้ำมันดิบปรับขึ้นอย่างชัดเจน เพราะตลาดกำลังประเมินว่าอุปทานจริงอาจหายไปจากระบบในเวลาอันใกล้ ความเสี่ยงดังกล่าวมาจากการโจมตีเรือในช่องแคบฮอร์มุซ ความตึงเครียดระหว่างสหรัฐฯ กับอิหร่าน การโจมตีโครงสร้างพื้นฐานด้านพลังงานในภูมิภาคและรัสเซีย รวมถึงความเป็นไปได้ที่มาตรการคว่ำบาตรอิหร่านจะเข้มงวดขึ้น

ผลคือ Brent ซึ่งเป็นราคาน้ำมันอ้างอิงของตลาดโลก เพิ่มขึ้นราว 6% ในรอบสัปดาห์มาอยู่ที่ 88.52 ดอลลาร์ต่อบาร์เรล ส่วน WTI ซึ่งเป็นราคามาตรฐานของสหรัฐฯ เพิ่มขึ้น 5.4% สู่ 82.40 ดอลลาร์ แม้ยังไม่มีความแน่นอนว่าการหยุดชะงักครั้งใหญ่ที่สุดจะเกิดขึ้นจริง

ช่องแคบฮอร์มุซคือจุดเสี่ยงหลัก

ก่อนเกิดสงคราม ช่องแคบฮอร์มุซรองรับการขนส่งน้ำมันดิบและผลิตภัณฑ์น้ำมันราว 20 ล้านบาร์เรลต่อวัน แต่ปริมาณการขนส่งลดลงเหลือเพียงเล็กน้อย ขณะที่กำลังการขนส่งผ่านท่อทางเลือกมีจำกัด

เมื่อเส้นทางสำคัญนี้ติดขัด ผู้ค้าจึงกังวลว่าโรงกลั่นและผู้ซื้ออาจเข้าถึงน้ำมันดิบได้ไม่เพียงพอในระยะสั้น สำนักงานพลังงานระหว่างประเทศ หรือ IEA ระบุว่า ประเทศผู้ผลิตในอ่าวเปอร์เซียลดกำลังการผลิตลงอย่างมาก หลังคลังสำรองเริ่มเต็มและเส้นทางหลีกเลี่ยงฮอร์มุซไม่สามารถรองรับปริมาณได้เพียงพอ

ความขัดแย้งที่ยืดเยื้อเพิ่มแรงซื้อป้องกันความเสี่ยง

การโจมตีเรือของ ADNOC การเจรจาหยุดยิงระหว่างสหรัฐฯ กับอิหร่านที่ไม่มีความคืบหน้า การขู่ว่าจะปิดล้อมทางเรืออย่างไม่มีกำหนด และความเป็นไปได้ของมาตรการแยกอิหร่านออกจากระบบเศรษฐกิจ ล้วนทำให้ตลาดมองว่าปัญหาอาจไม่จบลงในเร็ววัน

ความตึงเครียดจากการโจมตีของอิสราเอลในเลบานอนและความไม่แน่นอนเกี่ยวกับอายุของข้อตกลงหยุดยิงยิ่งเพิ่มความกังวล ขณะเดียวกัน ข้อเสนอให้ประกาศช่องแคบฮอร์มุซเป็นดินแดนของสหรัฐฯ ซึ่งอิหร่านปฏิเสธ ก็สะท้อนว่าความขัดแย้งยังมีโอกาสขยายวง

ในภาวะเช่นนี้ โรงกลั่น ผู้ค้า และนักลงทุนจึงเข้าซื้อสัญญาน้ำมันระยะใกล้มากขึ้น เพื่อรับประกันความมั่นคงของอุปทาน ส่งผลให้เกิด “พรีเมียมความเสี่ยงทางภูมิรัฐศาสตร์” หรือส่วนเพิ่มของราคาที่ตลาดยอมจ่ายเพื่อชดเชยความไม่แน่นอน

ความเสี่ยงไม่ได้จำกัดอยู่แค่ตะวันออกกลาง

การโจมตีด้วยโดรนของยูเครนที่กระทบการส่งออกน้ำมันดิบของรัสเซียจากเมืองโนโวรอสซีสค์ ทำให้ตลาดต้องจับตาความเป็นไปได้ของการหยุดชะงักหลายจุดพร้อมกัน ไม่ใช่เฉพาะเส้นทางในอ่าวเปอร์เซีย

หากอุปทานจากตะวันออกกลางและรัสเซียสะดุดในช่วงเวลาใกล้เคียงกัน ตลาดน้ำมันดิบที่ขนส่งทางทะเลอาจตึงตัวขึ้น โดยเฉพาะสำหรับผู้ซื้อในยุโรปที่พึ่งพาน้ำมันซึ่งอิงราคาตาม Brent มากกว่า

สต็อกสหรัฐฯ และอุปสงค์ที่อ่อนแรงช่วยเบรกการพุ่งขึ้น

อย่างไรก็ตาม ข้อมูลฝั่งอุปสงค์และสินค้าคงคลังช่วยป้องกันไม่ให้ราคาพุ่งขึ้นรุนแรงกว่านี้ สต็อกน้ำมันดิบเชิงพาณิชย์ของสหรัฐฯ เพิ่มขึ้น 17.4 ล้านบาร์เรล สวนทางกับที่ตลาดคาดว่าจะลดลง การเพิ่มขึ้นดังกล่าวสะท้อนว่าตลาดสหรัฐฯ ยังมีภาวะอุปทานทางกายภาพที่ค่อนข้างผ่อนคลาย ไม่ได้ขาดแคลนอย่างฉับพลัน

ด้านแนวโน้มการบริโภค OPEC ปรับลดคาดการณ์การเติบโตของอุปสงค์น้ำมันโลกในปี 2026 ลงเหลือ 580,000 บาร์เรลต่อวัน ขณะที่ IEA คาดว่าการบริโภคทั่วโลกอาจหดตัว 1.6 ล้านบาร์เรลต่อวัน เนื่องจากราคาพลังงานสูงและความขัดแย้งกดดันกิจกรรมทางเศรษฐกิจ

ตัวเลขเหล่านี้ชี้ว่า การทำลายอุปสงค์—เมื่อราคาสูงจนผู้บริโภคและภาคธุรกิจลดการใช้น้ำมัน—อาจชดเชยผลกระทบบางส่วนจากอุปทานที่หายไปได้

ตลาดน้ำมันจึงอยู่ระหว่างแรงผลักสองด้าน

โดยสรุป ราคาน้ำมันกำลังถูกดึงด้วยแรงสองทิศทาง ด้านหนึ่งคือความเสี่ยงทางภูมิรัฐศาสตร์ที่เพิ่มขึ้นและความเปราะบางของเส้นทางขนส่งสำคัญ ซึ่งผลักให้ผู้ซื้อเร่งสะสมเพื่อความมั่นคงของอุปทาน อีกด้านคือสต็อกสหรัฐฯ ที่เพิ่มขึ้นและแนวโน้มอุปสงค์โลกที่อ่อนแรง ซึ่งจำกัดความสามารถของราคาในการปรับขึ้นต่อ

นี่จึงเป็นเหตุผลที่ Brent และ WTI ปรับขึ้นแรงในรอบสัปดาห์ แต่ยังเป็นการปรับขึ้นที่มีเพดาน มากกว่าจะเป็นการทะยานขึ้นแบบไร้การควบคุม