ยูเครนยังรอคำตอบเรื่องขีปนาวุธแพทริออต ขณะที่คลังสหรัฐฯ ตึงตัว

ปัญหาการจัดหาขีปนาวุธสำหรับระบบป้องกันภัยทางอากาศแพทริออตของยูเครนยังไม่มีข้อยุติ แม้เคียฟจะบรรลุข้อตกลงกับสหรัฐฯ ให้ส่งมอบขีปนาวุธสกัดกั้นเป็นรายเดือน แต่ประธานาธิบดีโวโลดีมีร์ เซเลนสกี ระบุว่าปริมาณดังกล่าวยังไม่เพียงพอ ขณะเดียวกัน การส่งมอบจากพันธมิตรโดยรวมในปี 2026 ลดลงอย่างมากเมื่อเทียบกับปีก่อน

ประเด็นเร่งด่วนจึงไม่ใช่เพียงว่ายูเครนจะสามารถผลิตขีปนาวุธแพทริออตเองได้ในอนาคตหรือไม่ แต่คือจะมีขีปนาวุธสกัดกั้นมากพอส่งถึงยูเครนก่อนที่รัสเซียจะเปิดฉากโจมตีด้วยขีปนาวุธระลอกใหญ่อีกครั้ง และก่อนเข้าสู่ฤดูหนาวหรือไม่

ส่งมอบต่อเนื่อง แต่ยังไม่พอใช้

เมื่อวันที่ 13 สิงหาคม เซเลนสกีกล่าวว่ายูเครนได้รับขีปนาวุธสกัดกั้นแพทริออตจากสหรัฐฯ เพียงประมาณ 1% ของจำนวนที่จำเป็น พร้อมเรียกร้องให้วอชิงตันขายขีปนาวุธ 5% จากคลังสำรองของสหรัฐฯ เพื่อช่วยให้ประเทศผ่านพ้นฤดูหนาว

คำขอดังกล่าวมีขึ้นหลังยูเครนรายงานว่าเสบียงด้านการป้องกันภัยทางอากาศลดลงอย่างมาก รายงานที่อ้างคำกล่าวของเซเลนสกระบุว่า ในปี 2026 ยูเครนได้รับขีปนาวุธป้องกันภัยทางอากาศเพียงประมาณหนึ่งในสามของจำนวนที่ได้รับในปี 2025 ทั้งที่การโจมตีของรัสเซียทวีความรุนแรงขึ้น

อีกด้านหนึ่ง สหรัฐฯ และยูเครนตกลงกันเรื่องการส่งมอบขีปนาวุธแพทริออตเป็นรายเดือน แต่เคียฟไม่ได้เปิดเผยจำนวนที่แน่นอน และเตือนว่าปริมาณดังกล่าวยังไม่ตอบโจทย์ความต้องการ

ภาพรวมจึงเป็นเพียงการจัดหาบางส่วน ไม่ใช่การแก้ปัญหาการขาดแคลนอย่างสมบูรณ์ ยูเครนยังได้รับขีปนาวุธสกัดกั้นอยู่ แต่คำแถลงของรัฐบาลชี้ว่าการใช้งานและการโจมตีของรัสเซียกำลังเกิดขึ้นเร็วกว่าความสามารถในการเติมคลังสำรอง

ท่าทีของทรัมป์เปลี่ยนไปอย่างไร

จุดยืนของประธานาธิบดีโดนัลด์ ทรัมป์ต่อการสนับสนุนแพทริออตแก่ยูเครนเปลี่ยนแปลงไป 3 ช่วงสำคัญในเดือนกรกฎาคม

8 กรกฎาคม: ประกาศว่าจะให้ใบอนุญาตผลิต

ในการประชุมสุดยอด NATO ที่กรุงอังการา ทรัมป์กล่าวกับเซเลนสกีว่าสหรัฐฯ จะให้ใบอนุญาตยูเครนผลิตขีปนาวุธสกัดกั้นแพทริออตเอง Reuters รายงานว่า ทรัมป์นำเสนอแนวทางนี้ในฐานะวิธีให้ยูเครนเพิ่มการผลิตอาวุธป้องกันประเทศด้วยตัวเอง

ต่อมาเซเลนสกีอธิบายว่าเรื่องใบอนุญาตเป็นข้อตกลงในระดับการเมือง พร้อมระบุว่ายูเครนคาดว่าจะได้รับขีปนาวุธ PAC-3 เพิ่มด้วย

28 กรกฎาคม: มีรายงานว่าปฏิเสธคำขอขีปนาวุธเร่งด่วน

ระหว่างการพบกันในห้องทำงานรูปไข่ของทำเนียบขาวเมื่อวันที่ 28 กรกฎาคม มีรายงานว่าทรัมป์ปฏิเสธคำขอของเซเลนสกีที่ต้องการขีปนาวุธสกัดกั้นแพทริออตเพิ่มอีกหลายร้อยลูก โดยบางรายงานระบุจำนวนไว้ราว 300 ลูก

รายงานดังกล่าวระบุว่าทรัมป์อ้างถึงปริมาณขีปนาวุธสำรองของสหรัฐฯ ที่มีจำกัด และความจำเป็นต้องเก็บไว้ปกป้องสถานที่ของสหรัฐฯ และพันธมิตรในตะวันออกกลาง ท่ามกลางความขัดแย้งกับอิหร่าน อย่างไรก็ตาม ข้อมูลนี้มาจากบุคคลที่รับทราบการหารือ ไม่ใช่บันทึกการประชุมที่เผยแพร่ต่อสาธารณะ

31 กรกฎาคม: ถอยจากคำมั่นเรื่องใบอนุญาต

เพียงสามสัปดาห์หลังการประกาศที่อังการา ทรัมป์กล่าวว่าสหรัฐฯ ยังไม่ได้ตกลงให้ยูเครนผลิตขีปนาวุธ และเรื่องนี้ยังอยู่ระหว่างการหารือ โดยระบุว่าเทคโนโลยีดังกล่าวเป็นสิ่งที่มอบให้ได้ยาก

ท่าทีนี้ทำให้ข้อเสนอเรื่องใบอนุญาตยังเป็นเพียงคำประกาศทางการเมืองที่ไม่ได้เสร็จสมบูรณ์ ความแตกต่างมีนัยสำคัญ เพราะการประกาศว่าจะอนุญาตไม่เท่ากับการบรรลุข้อตกลงด้านเทคนิค กฎหมาย และอุตสาหกรรมสำหรับการผลิตจริง

สหรัฐฯ และ NATO กำลังพิจารณาทางเลือกใด

แม้ทรัมป์จะแสดงความไม่แน่ใจ การเจรจายังคงเดินหน้าต่อ Reuters รายงานว่าสหรัฐฯ ยังคุยถึงแนวทางสนับสนุนการผลิตและจัดหาขีปนาวุธแพทริออตให้ยูเครน โดยมีหลายทางเลือกอยู่บนโต๊ะ

ผลิตชิ้นส่วนในยูเครน ประกอบขั้นสุดท้ายในเยอรมนี

ข้อเสนอหนึ่งคือให้ยูเครนผลิตชิ้นส่วนบางประเภทของระบบแพทริออต แล้วส่งไปประกอบขั้นสุดท้ายในเยอรมนี แนวทางนี้อาจลดความจำเป็นในการสร้างระบบผลิตขีปนาวุธครบวงจรภายในประเทศที่กำลังอยู่ในภาวะสงคราม แต่ยังต้องได้รับการอนุมัติจากสหรัฐฯ และต้องประสานงานด้านอุตสาหกรรม รวมถึงระบบควบคุมคุณภาพ

ขีปนาวุธ PAC-3 รุ่นราคาถูกกว่า

ผู้เจรจายังหารือถึง PAC-3 รุ่นที่มีต้นทุนต่ำกว่า เพื่อเป็นทางเลือกแทนขีปนาวุธสกัดกั้น PAC-3 MSE ที่มีขีดความสามารถสูงกว่า ทางเลือกที่ราคาถูกลงอาจช่วยยืดอายุเสบียงที่มีอยู่ แต่แหล่งข่าวยังไม่ได้ยืนยันว่ารุ่นดังกล่าวได้รับอนุมัติให้ยูเครนใช้แล้วหรือจะส่งมอบได้เมื่อใด

ขอให้พันธมิตรยุโรปส่งมอบขีปนาวุธ

สหรัฐฯ และ NATO กำลังขอขีปนาวุธสกัดกั้นเพิ่มเติมจากประเทศยุโรป เช่น กรีซ สเปน และโปแลนด์ โดยแมทธิว วิตเทเกอร์ ผู้แทนของ NATO ก็มีส่วนร่วมในความพยายามจัดหาเช่นกัน

แนวทางนี้อาจช่วยบรรเทาปัญหาได้เร็วกว่าการสร้างโรงงานใหม่ แต่ขึ้นอยู่กับว่าพันธมิตรจะเต็มใจและมีความสามารถปล่อยขีปนาวุธจากคลังสำรองที่มีจำกัดของตนเองหรือไม่

ทำไมการผลิตเองจึงแก้ปัญหาเฉพาะหน้าไม่ได้

แม้วอชิงตันจะอนุมัติให้ผลิต ขีปนาวุธแพทริออตที่ผลิตใหม่ก็จะยังไม่สามารถส่งถึงยูเครนได้ในเวลาอันสั้น Reuters รายงานว่า ภายใต้ทางเลือกที่กำลังหารือ ยูเครนจะต้องรออย่างน้อยหนึ่งปีหรือมากกว่านั้นกว่าจะได้รับขีปนาวุธที่ผลิตขึ้นใหม่

ผู้แทนยูเครนประจำกรุงวอชิงตันกล่าวว่า การตั้งสายการผลิตในยูเครนอาจใช้เวลาตั้งแต่ 12 เดือนถึง 5 ปี

ความล่าช้านี้ไม่ได้เกิดจากการสร้างโรงงานเพียงอย่างเดียว โครงการผลิตจำเป็นต้องมีผู้จัดหาที่ผ่านการรับรอง บุคลากรเฉพาะทาง สถานที่ปลอดภัย ระบบทดสอบ การรับรองมาตรฐาน และกระบวนการถ่ายทอดเทคโนโลยีอ่อนไหวของสหรัฐฯ ดังนั้น การผลิตเองจึงเป็นทางออกเพื่อเพิ่มขีดความสามารถในระยะยาว ไม่ใช่สิ่งทดแทนขีปนาวุธที่มีอยู่ในคลังของพันธมิตรและพร้อมส่งมอบในตอนนี้

ข้อเสนอเรื่อง Starlink คือทางออกอีกแบบที่ยังไม่เกิดขึ้น

เมื่อเสบียงแพทริออตถูกจำกัด เซเลนสกียังพยายามหาวิธีอื่นเพื่อลดแรงกดดันจากการโจมตีด้วยขีปนาวุธของรัสเซีย เขาขอให้ทรัมป์ช่วยขออนุญาตจากอีลอน มัสก์ เพื่อให้ยูเครนใช้ Starlink ช่วยนำทางการโจมตีฐานยิงขีปนาวุธของรัสเซียที่อยู่ลึกเข้าไปในดินแดนรัสเซีย

อย่างไรก็ตาม มัสก์ยังไม่เห็นด้วยกับคำขอดังกล่าว รายงานระบุว่าเขากังวลว่าการเปิดทางให้โจมตีเป้าหมายลักษณะนี้อาจทำให้สงครามยกระดับขึ้น ขณะที่บางรายงานระบุว่าเขาเห็นว่ายูเครนควรเดินหน้าสู่ข้อตกลงสันติภาพ

เมื่อเซเลนสกีขอให้ทรัมป์ช่วยโน้มน้าวมัสก์ มีรายงานว่าทรัมป์ไม่ได้ให้คำตอบที่ชัดเจน

ข้อเสนอนี้ไม่ใช่สิ่งที่จะมาทดแทนการป้องกันภัยทางอากาศของแพทริออตโดยตรง แต่เป็นความพยายามโจมตีโครงสร้างการยิงก่อนที่ขีปนาวุธจะถูกปล่อยออกมา เมื่อยังไม่ได้รับอนุญาต เคียฟจึงยังเผชิญปัญหาเดิม นั่นคือมีขีปนาวุธสกัดกั้นจำกัด และยังไม่มีทางเลือกเร่งด่วนที่ทำหน้าที่เดียวกันได้

ความหมายต่อยูเครน

แก่นของข้อพิพาทนี้คือความแตกต่างระหว่างการป้องกันในระยะสั้นกับการพึ่งพาตนเองในระยะยาว ยูเครนต้องการขีปนาวุธสกัดกั้นในตอนนี้ แต่แผนการผลิตที่กำลังพิจารณาจะต้องใช้เวลาอย่างน้อยหนึ่งปีกว่าจะเริ่มส่งมอบ และอาจใช้เวลานานกว่านั้นมากกว่าจะเพิ่มกำลังผลิตได้เต็มที่

สำหรับวอชิงตัน การตัดสินใจถูกกำหนดโดยความต้องการขีปนาวุธจากหลายพื้นที่และความกังวลเรื่องคลังสำรองของสหรัฐฯ ส่วนสำหรับเคียฟ ตัวเลขที่เปิดเผยต่อสาธารณะสะท้อนช่องว่างที่กำลังขยายขึ้นระหว่างจำนวนขีปนาวุธที่ต้องใช้กับจำนวนที่คาดว่าจะได้รับ

คำอธิบายที่แม่นยำที่สุดในขณะนี้จึงไม่ใช่ “ข้อตกลงแพทริออตเสร็จสมบูรณ์” แต่คือ “การสนับสนุนที่จำกัดและยังอยู่ระหว่างการเจรจา” การส่งมอบรายเดือนและความเป็นไปได้ในการขอขีปนาวุธจากพันธมิตรยุโรปอาจช่วยผ่อนคลายสถานการณ์ได้บ้าง ขณะที่การผลิตภายใต้ใบอนุญาตยังเป็นเพียงทางเลือกในระยะยาว และรายละเอียดทางการเมืองกับทางเทคนิคยังไม่ลงตัว