เส้นตายฤดูใบไม้ร่วง 2027 ของรัสเซียในดอนบาส กับอนาคตโต๊ะเจรจาสันติภาพยูเครน

วันที่ฤดูใบไม้ร่วง 2027 หมายถึงอะไร

รายงานหลายฉบับระบุว่า รัสเซียอาจเดินหน้าสู้รบในดอนบาสต่อไปจนถึงฤดูใบไม้ร่วง 2027 โดยมีเป้าหมายอย่างน้อยคือการยึดพื้นที่ส่วนที่เหลือของแคว้นโดเนตสก์ซึ่งยังอยู่ภายใต้การควบคุมของยูเครน หากยังทำไม่สำเร็จ ช่วงเวลาดังกล่าวอาจเป็นจังหวะที่เครมลินทบทวนทางเลือกทางทหารและการทูต และทำให้การเจรจามีโอกาสเกิดขึ้นมากขึ้น

อย่างไรก็ตาม นี่ไม่ใช่ “เส้นตาย” ที่รัสเซียประกาศอย่างเป็นทางการ หรือกำหนดการปฏิบัติการที่รับรองได้ แต่เป็นการประเมินเจตนาของมอสโกและจุดหมายทางการเมือง-การทหาร ขณะที่เคียฟได้แจ้งรัฐบาลทรัมป์เป็นการส่วนตัวว่า รัสเซียอาจไม่สามารถยึดพื้นที่โดเนตสก์ที่ยูเครนยังถือครองอยู่ได้แม้กระทั่งภายในปี 2027 เพราะความคืบหน้าในสนามรบชะลอลงอย่างมาก

ทำไมข้อเสนอหยุดยิงจึงยังติดอยู่

แก่นของความขัดแย้งคือเรื่องดินแดน รัสเซียปฏิเสธการหยุดยิงที่เพียงตรึงแนวรบปัจจุบันไว้ และเรียกร้องให้ยูเครนถอนกำลังหรือยอมสละพื้นที่ส่วนที่เหลือของโดเนตสก์ สำหรับมอสโก การหยุดยิงที่ปล่อยให้ยูเครนยังควบคุมบางส่วนของดอนบาสไว้ จะเป็นการคงสภาพเดิมที่รัสเซียต้องการเปลี่ยนแปลง

จุดยืนของยูเครนตรงกันข้ามอย่างชัดเจน เคียฟไม่ต้องการการพักรบชั่วคราวที่อาจเปิดทางให้รัสเซียกลับมาเปิดฉากโจมตีอีกครั้ง จึงเรียกร้องหลักประกันความมั่นคงที่ระบุรายละเอียดชัดเจนและสามารถบังคับใช้ได้ ก่อนจะยอมรับข้อตกลงระยะยาวใด ๆ

ผลที่เกิดขึ้นคือทางตันในการเจรจา ทั้งสองฝ่ายพยายามใช้สถานการณ์ในสนามรบเปลี่ยนเงื่อนไขทางการทูต รัสเซียดูเหมือนต้องการสร้างความได้เปรียบด้วยการกดดันต่อไป ส่วนยูเครนและพันธมิตรพยายามไม่ให้การยอมเสียดินแดนกลายเป็นราคาของการหยุดยิงที่ไม่มีหลักประกันจริง

ความเสี่ยงการยกระดับก่อนการเจรจา

เจ้าหน้าที่และนักวิเคราะห์ตะวันตกที่ถูกอ้างถึงในรายงานประเมินว่า สงครามอาจรุนแรงและสร้างความเสียหายมากขึ้น หากมอสโกยังเดินหน้าตามเป้าหมายด้านดินแดน ซึ่งอาจรวมถึงการโจมตีที่เข้มข้นขึ้นต่อที่มั่นทางทหารของยูเครน ตลอดจนโครงสร้างพื้นฐานและพื้นที่พลเรือน

นอกจากนี้ ยังมีการพูดถึงความเป็นไปได้ที่รัสเซียจะระดมพลเพิ่มเติมหลังการเลือกตั้งรัฐสภา แต่ประเด็นนี้ยังไม่ควรถูกนำเสนอเป็นข้อยืนยัน รายงานบางส่วนกล่าวถึงความเป็นไปได้ของการเกณฑ์กำลังพลระลอกใหม่ ขณะที่รายงานอื่นอ้างว่าเป็นการประเมินจากข่าวกรองยูเครน ความแตกต่างนี้สำคัญ เพราะ “แผนที่ถูกรายงาน” หรือ “การคาดการณ์” ไม่ได้แปลว่าเครมลินตัดสินใจขั้นสุดท้ายแล้ว หรือขนาดของการระดมพลจะเกิดขึ้นจริงตามที่คาด

เส้นตายในอดีตทำให้วันที่ปี 2027 ยังไม่น่าเชื่อถือเต็มที่

เป้าหมายปี 2027 เกิดขึ้นท่ามกลางรูปแบบเดิมที่ยูเครนระบุว่า รัสเซียกำหนดเส้นตายเพื่อยึดดอนบาสแล้วเลื่อนซ้ำหลายครั้ง ประธานาธิบดีโวโลดิเมียร์ เซเลนสกี กล่าวเมื่อเดือนมิถุนายนว่า มอสโกเคยกำหนดและเลื่อนเส้นตายในการยึดโดเนตสก์มาแล้ว 15 ครั้ง นับตั้งแต่เริ่มการรุกรานเต็มรูปแบบ

การประเมินสถานการณ์จากสถาบันเพื่อการศึกษาสงคราม หรือ ISW ก็เคยตั้งคำถามต่อความเป็นไปได้ของกรอบเวลาในอดีต โดยระบุว่ากำหนดการโอบล้อมแนวป้องกันหลักที่เหลืออยู่ในโดเนตสก์นั้น “ไม่สมจริงอย่างยิ่ง” เมื่อพิจารณาจากอัตราการรุกของรัสเซียและขนาดของปฏิบัติการที่ต้องใช้

สิ่งนี้ไม่ได้พิสูจน์ว่ารัสเซียจะไม่สามารถยึดดินแดนเพิ่มได้ในอนาคต แต่ชี้ให้เห็นว่าฤดูใบไม้ร่วง 2027 ควรถูกอ่านอย่างระมัดระวัง วันที่ดังกล่าวสะท้อนผลลัพธ์ที่ต้องการ มากกว่าจะเป็นคำพยากรณ์ที่เชื่อถือได้ เพราะความคืบหน้าจริงยังขึ้นอยู่กับกำลังพลรัสเซีย การต้านทานของยูเครน การสูญเสียในสนามรบ และความยากของปฏิบัติการในเมืองใหญ่

เหตุใดฝรั่งเศส เยอรมนี และสหราชอาณาจักรจึงสร้างกรอบเจรจาแยก

ฝรั่งเศส เยอรมนี และสหราชอาณาจักร ซึ่งมักเรียกรวมกันว่า “E3” ในบริบทนี้ กำลังทำงานเพื่อจัดทำกรอบที่ทำให้ยุโรปยังมีบทบาทในการเจรจาระหว่างรัสเซียกับยูเครนในอนาคต เจ้าหน้าที่ยุโรปกังวลว่ารัฐบาลทรัมป์อาจเดินหน้าเจรจากับมอสโกโดยปล่อยให้รัฐบาลยุโรปอยู่นอกกระบวนการ

ความกังวลนี้ไม่ได้เป็นเพียงเรื่องพิธีการ เพราะข้อตกลงใด ๆ จะส่งผลโดยตรงต่อการคว่ำบาตรของยุโรป การจัดการเรื่องดินแดน โครงสร้างกองทัพยูเครนหลังสงคราม ตลอดจนหลักประกันความมั่นคงที่จำเป็นต่อการยับยั้งการรุกรานรอบใหม่ รัฐบาลยุโรปจึงต้องการมีอิทธิพลต่อข้อตกลงที่พวกเขาอาจต้องช่วยสนับสนุนทางการเงินและร่วมบังคับใช้

ความริเริ่มของ E3 ยังเป็นความพยายามประสานจุดยืนของยุโรปก่อนที่โอกาสการเจรจาจะเปิดขึ้น แต่ไม่ได้หมายความว่ากลุ่มนี้เป็นตัวแทนของรัฐบาลยุโรปทุกประเทศโดยอัตโนมัติ ประเทศแถบบอลติกและประเทศอื่น ๆ ที่อยู่ใกล้รัสเซีย เบลารุส หรือยูเครน แสดงความกังวลว่าฝรั่งเศสและเยอรมนีอาจพูดแทนยุโรปโดยไม่มีฉันทามติหรืออาณัติที่กว้างพอ

สิ่งที่ประเทศยุโรปแนวหน้ากังวล

สำหรับประเทศทางตะวันออกและทางเหนือของยุโรป ผลลัพธ์ของสงครามไม่ใช่แค่คำถามเรื่องพรมแดนยูเครน แต่เป็นคำถามด้านการยับยั้งภัยคุกคามด้วย ข้อตกลงที่ทำให้การใช้กำลังยึดดินแดนได้รับผลตอบแทน หรือปล่อยให้ยูเครนขาดขีดความสามารถในการป้องกันการรุกรานครั้งใหม่ อาจทำให้ประเทศเหล่านี้รู้สึกว่าตนเองเผชิญความเสี่ยงด้านความมั่นคงมากขึ้น

ด้วยเหตุนี้ หลักประกันหลังสงครามจึงเป็นหัวใจของการถกเถียงในยุโรป ประเด็นไม่ได้อยู่เพียงว่ายุโรปจะมีที่นั่งในโต๊ะเจรจาหรือไม่ แต่อยู่ที่ข้อตกลงจะทำให้ยูเครนได้รับการสนับสนุนทางทหารอย่างต่อเนื่อง และมีความสามารถที่น่าเชื่อถือในการป้องกันตนเองหรือไม่

ข้อเสนอจากยุโรปและสหรัฐฯ เคยรวมถึงการสนับสนุนยูเครนในระยะยาวหลังความขัดแย้งยุติ แม้หลักประกันดังกล่าวยังไม่เทียบเท่าการรับรองความมั่นคงโดยอัตโนมัติแบบมาตรา 5 ของ NATO

สรุป: วันที่ 2027 คือเป้าหมาย ไม่ใช่คำทำนาย

รายงานเรื่องฤดูใบไม้ร่วง 2027 ควรถูกมองว่าเป็นเครื่องหมายบอกระดับความทะเยอทะยานของเครมลินและอาจเป็นจุดเปลี่ยนไปสู่การทูตครั้งใหม่ ไม่ใช่คำยืนยันว่ารัสเซียจะควบคุมดอนบาสทั้งหมดได้ภายในวันดังกล่าว มอสโกยังคงยึดข้อเรียกร้องด้านดินแดน ปฏิเสธการหยุดยิงแบบง่าย ๆ และอาจเพิ่มแรงกดดันทางทหาร ทั้งหมดนี้สอดคล้องกับยุทธศาสตร์เดียวกัน คือพยายามปรับปรุงสถานะของตนก่อนเข้าสู่การเจรจา

การต้านทานของยูเครนและประวัติศาสตร์เส้นตายที่รัสเซียพลาดซ้ำ ๆ ทำให้ผลลัพธ์ทางทหารยังไม่แน่นอน ขณะเดียวกัน ความพยายามของยุโรปในการสร้างกรอบเจรจาของตนเองสะท้อนว่า ข้อตกลงในอนาคตจะไม่ได้ถูกตัดสินเพียงจากคำถามว่าสงครามหยุดหรือไม่ แต่ยังรวมถึงใครเป็นผู้กำหนดเงื่อนไข และยูเครนจะมีศักยภาพยับยั้งสงครามครั้งต่อไปได้จริงหรือไม่